481 OoGENKLAAR.CoNDRILLE.ClCEREN.LïNZEN.OcHRYS DER. GRIEK, 40V 
Gxltn. tiS. De Wortel in dc Mond geknauwd, of in Edik gc- 
Mtd.simp. kookt , en de Tanden warm daar mee gewaiTchen , 
neemt de Tand-pijn wech. 
Een hand vol groene Bladeren in een nieuwe Knns-pot 
met Rcegen-water een uur hng gezoden, cn zoo warm 
twee of drie dagen achter malkander opgelegt, verdrijft 
de pijn cnhet zwellen der fingeren, der Teeen, en andere 
* vurigheyd aan dcezc Lccdcn. Docdze zonder fnijden 
doorbreeken , cn hceld ze. 
Anderhalve Scrupel van het ExtraÜ , gemaakt uyt 
dcezc Plant, met Wijn ingenomen , opc-nd de Aderen, 
cn doed Braken. 
Het Chelidonium minus , of kjeyn Oogenkjaar , h 
hect en droog in den vierden graad ; fcharpcr als liet ge- 
meene groot Oogenkla.tr. 
Het Zap der Bladeren cn Wortelen met Wijn ver- 
mengt , en op dc Speenen , of Talken, aan het Fonda- 
ment geftrecken, verdrijft dc zelve: dcfgcüjks ook de 
koude gezwellen , cn hardigheid der Vrouwen Horjlen. 
ti, In Vijge-bladercn gewonden , onder de afch gebraden, 
dan gepulverizecrt , cn met Lijnzaad-oly vermengd, 
verrigt ecven het zelve. 
Dc Bladeren cn Wortelen gefloten, en opgelegt , ge- 
neczen ook de zwellingen der Keel ; dc Kanker , en 
andere vuyle x,weeren. Verdrijven dc Wratten, cn de 
Anbeyen, 
CXLVIÏI HOOFDSTUK. 
CONDRILLE. 
| Et dcczen, cn , mijns wectens , met 
I geencn anderen Naam in het Needer- 
\ landfeh cn Hoogduytfch bekend. In "t 
■ Latijn defgclijks Chondrilla. In 't 
■ /tatiaanjch meede Condrilla; maar 
ook Tekracrepolo. 
Hier van zijn mij in haren aart eenige veranderlijke 
Mgm U 7 
«ƒ• 3- 
Tragui 
Carrier Ar. 
Lucas 
Veelerley 
foortcn , 
van welke 
fcheydene 
hier voor- 
geÖeld 
worden. 
foorten bekend geworden, als: 
I. Chondrilla tenuifolia purpureo sfmi- 
ne nitido deciduo, of Condrille met teedere Bladeren, 
purpure Bloem, en haajlig neervallend Zaad. II. Chon- 
drilla viminea, of Condrille met rijsachtige Stee- 
len. III. Major flore luteo, af groot c Condrille 
met een geele Bloem. IV. Cyani folia flore lu- 
Tto , of Condrille met Bladeren van Koorn-blocmen , 
en een gecle Bloem. V. Minor flore cucruleo , 
of kleync Condrille met een blauwe Bloem. VI. Chon- 
drilla CORONOPOIDES FLORE CCERULEO, of Con- 
drille met Bladeren van Kraayevoet en blauwe Bloemen. 
Behalven deeze zijn'cr noch meer andere; niet alle van 
eencrlcy Bouwing cn Waarneeming. 
Watvoor Ecvcmvel beminnen zc al te zamen een goede, ge- 
een urde mecne , zandige aarde, met ccn weynig twee-jarige 
z 'ï bcmin - paardemift doormengd: een opene, luchtige, wel ter 
nCn ' Zon qclcegene plaats, en weynig vochtigheyd. Men 
bevind zc tcedcr van aart te zijn. 
Bouwing Het Chondrilla major flore luteo , of 
der drie groote Condrille met een gecle Bloem : het Chon- 
' C " DRILLA TENUIFOLIA PURPUREA SEMINE NITIDO , 
of Condrille met teedere Bladeren , purpure Bloem en 
blinkend Zaad, en het Chondrilla viminea, of 
Condrille met rijsachtige Talken, blijven niet meer dan 
eenc Zomer in het lecven. Worden dcrhalven ieder 
jaar, met een waiTcnde Maan van Alacrt of April, na 
tijds gclccgenthcyd , op een warme en droogc plaats 
gezayd, niet diep in dc aarde. Gccvcn in den Herfft, 
of ook wat later , rijp Zaad , cn verfterven daar mee. 
Doch de Chondrilla viminea, of Condrille met 
Rijsachtige Takken, draagt niet elke Zomer in onzeGc- 
weftcn Zaad. 
De Chondrilla MINOS flore cccruleo , of 
kjeyne Condrille met een blauwe Bloem , en Chon- 
c erft- ge- 
noemde 
foortcn. 
drilla coronopoides cccrui.ea, of blauwe Con- met eeil 
drille, met een gedaante van Coronopus , of Krajc* bbuwc 
° . i n l j Bloem s 
voet , vergaan niet zoo haait. Zijn echter tcedcr van en bjauwd 
aart , en konncn niet wel koude Her fjl -reegenen , Fbrfl, Condrille 
of andere ongelcegentlicedcn der W inter verdragen. cen 
Worden dcrhalven, niet een waffende Maan vsnJlfaert ^nKra/e- 
of April , in Potten hol cn luchtig gezayd ; niet ver- voec , 
plant: in Otlober binnens hu>s gebragt, op een bequa- 
mc plaats, daarze Lucht cn Zon konncn genieten door 
dc Vcnftcren , tot dat de koude zulks komt te verbie- 
den. Men moet ze droog bewaren, cn in het begin 
van April, met cen zoete Lucht cn aangename Rce- 
gen, weer buyten (tellen , doch wel wachten cn dek- 
ken voor koude nagten , veel vochtigheyd , en Jchrale, 
hayrtge Winden. 
Zij Bloeyen in dc tweede Zomerzeer vermakelijk; en Blocmetii 
volkomen rijp Zaad voortgebragt hebbende, verder- i 9 nwin-» 
ven gemccnclijk. Het gemelddc Zaad moet met cen njng. 
wanende Maan van April de aarde aanbevolen zijn, in 
een Pot , hol cn luchtig gezayd , niet boven een o 
Stroobrced diep. Hier door kan menze alleenlijk aan- 
winnen. ' 
Het Chondrilla Cyani folia flore luteo, 
of Condrille mtt geelc Bloemen, en Bladeren van Koorn- J]'^^ 
bloem, blijft vcclc jaren in het leevcn. Vcrdraagd fter- cu Blidc- 
kc koude , en andere ongelcegentheedcn des tijds. Bloeyd [5"j£ 
dc halve Zomer door , cn zomtijds noch langer; doch blocmi 
geeft geen volkomen rijp Zaad, dan met goede, droogc, 
en warme jaren. Kan echter noch zoberlijk aangew omen 
en vermeentgvuldigd worden door hare aangegrocyde 
Wortelen, welke men met ccn waffende Maan in April 
of May van dc oude afneemt en verplant. 
D 
KRACHTEN. 
E Condrille, of Chondrilla, is koud cn vogt ir 
Sitnp . 8. 
Kleyne 
Condrille 
den tweeden graad; ook een weynig te zamen- 
trekkende van aart. 
Zoo wel dcWortelen als de Bladeren in ccn Salade ge- Dfl /f ■'" 
... i f • i Addn. Ub. 
gcer.cn, zijn niet onaangenaam. Lïocn dc jpijz.cn wet 1( f _ 
verteeren; cn veilfcrken de Maag. 
In Wijn gezoden, en daar van gedronken, neemt Y'xT'ms, 
wech de verftoprheyd der Leever cn A/Ut; geneert ook x>hfh Lt. 
de bcctcn der dolle Honden , en van allerley giftige c. itfi. 
Dieren. 
Dc "Bladeren gefloten , en op de Wratten gelcgt, na j£ 
dat men de zelve ecrfl met ccn Spelde geopend heelt, 
doen dc zelve verdwijnen. 
Het Zaad gcpulvcrizecrt , ( inzonderheyd van het C Diiran- 
Chondrilla Përrucarta , hetwelk ook Cichorium f r er-'" HeTl '- 
rucofnm word genoemd } en daar van een Lecpcl vol , xtièer. t. u 
drie dragen achter malkander, met cen afgaande Maan in-c. if. 
genomen met Wijn, neemt ook in een korte tijd alle 
Wratten wech. 
Het uytgeparitte Zap met Wijn ingenomen , ftild 
en doed ophouden de Buykjoop. 
CXLIX HOOFDSTUK. 
I C E R E N. 
r Ict alken in het Neederlandfch dus .Namen, 
maar ook van vcele Erven genoemd. 
In het Latijn Cicer ; cn Ervum : 
in het Hoogduytfcb Richern: in het 
Franfih Cices, of Chices; en in 't 
Italiaanfih Ervo, of Ceci. 
Htcr van zijn mij in haren aart veele veranderlijke v " ,c r ?"- 
foortcn bekend, te wecten : 
I. Cicer sativum, of tamme Ciceren. II. ClCER 
arietinum ri/brum et album; of ' roodc en witte 
kantige Ciceren. III. Cicer sïlvestre , of wilde 
Ciceren; en dan noch veel meer andere, onnodig hier 
H h opgeteld 
anderlijke 
foortcn. 
