Grond. 
Zsad. ^ 
ri.fti.101. 
Di.fi. i. 
liè. Simp. 
tuf. i9 . 
Cialen. Ub. 
2itd.Simb> 
6. 
Trng.l. I. 
Straf sa Ub. 
Simf.e.ih, 
De Jon. in 
Addit.Uj. 
JEginet. I. 
7. c. 3. 
483 Beschryvino der Kruyden, Bollen en Bloemen , III Boek, 484 
opgeteld tc worden, wijlzc doch al te zamen, behalvcn 
ecne, zoo veel mij bekend is, van ccven de zelve Bom- 
wing cn Waarnccming zijn. 
Zij beminnen alle een goede, zandige aarde, met een 
weynig twee-jarige Pacrdcmift: doormengd : een vrije , 
warme, wcl-gclccgcnc plaats, cn matige vochtighevd. 
Geevcn in den Her/]} hare Vruchten; doch die niet dan 
met goede Zomen volkomen rijp worden; cn daar 
mee vergaan ze. Moeten dcrhalvcn met een wallende 
Maan van April of May t'elkens weergezayd, doch 
te vooren het Zaad vierentwintig uren lang in Water 
geweykt zijn. 
Het Cicer sylve?tre lobelii , of wilde Cicer 
van Matthias de Lobel befchrceven , vergaat niet 
ieder jaar , maar word vrij oud. Kan zeer fterke kou- 
de , en allcrley andere ongclccgenthccdcn der Winter 
uytfhan. Bloeyd langdurig ; cn geeft , bij warme ja- 
ren, volkomen rijp Zaad, het welk in zwarte Blaasjens 
bij malkander zir. Met een wafTcnde Maan van April of 
May word liet in de aarde eens Pots gelcgt, cn door dit 
middel kan ook deeze foort alleenlijk vermeemgvuldtgd 
worden. 
KRACHTEN. 
DE lamme Cicercn; of Ctcera fativa, zijn warm 
cn verdrogende in den eerfren graad; ook zuy- 
verendc, verteerende, cn alle grove koudevoch- 
tcn dunmakendc. 
In Water gekookt met Rofmarijn , en een weynig Ca- 
nccl, of Wortelen van PcterzeUc^ zijn bcquaam cn goed 
omtecctcn; wantze verwekken vroiijkheyd in 't Ce- 
moed ; doen 't Water der Blaas voortfehieten : geevcn 
ccn goede verve aan 't Ligehaam : verwekken c\cMaand- 
fionden; vermeerderende Aïeikf\n der Vrouwen Bor- 
ftcn : ook het Zaad; en maken lult tot het Echtcwerh^ 
Openen de verftoptheyd der Leever, Nieren, Aiüt , 
en Galblaas. Zijn echter ondienftig voor de geene , 
welke cenig gebrek der Nieren , of in de Blaas ge- 
voelen. Verwekken ook winden in den Buyk. 
Het nat, waar inzc met Rofmarijn gezoden zijn gc- 
weeft , gebruykr, breekt de Steen, en drijft het Gra- 
veel af. Word daarenboven zeer dienftig geoordeeld 
voor de zulke, welke met de Geel- cn Waterzucht zijn 
beladen. 
Gezoden , gcpulverizecrt , en gelcgt op dc gezwel- 
len der heymelt^ke Leeden; op dc beet en der Slangen , 
op de gaten cn lopende zweeringen des Hoofds , op al- 
lcrley Rnydigheyd cn quade Schitrftheyd , genccft dc 
Zelve. Verdrijft dcfgelijks alle vlekken , Zomer fproe- 
telen cn andere onzuyverhccdcn in het Aangezicht , 
of op andere plaatzcn der Hityd, daar mee bt-rtrecken 
zijnde. 
Het zelve Meel , of Poeder , met Garirenmcel cn 
Honig vermengd , is zeer goed tccgens booze voort- 
eetende zweeringen , en de Kanjer; daar opgelcgt. 
Dc Wildé Cicercn, of Cicer Sylveflre, vermag al het 
zelve : doch zoo veel krachtiger werkende , ook zoo 
veel warmer cn drooger zijnde, als ze de tamme in bit- 
terheyd cn fcharpheyd tc boven gaat. 
I. Lens sativa major, of groote tamme Linzen. 
II. Lens sativa minor, of kleyne tamme Linzen; 
Bcyde van de zelve Bouwing cn Waar neeming. 
Zij beminnen een goede, gemeene, zandige grond, Grond, 
met flegts een weynig oude Milt vermengd: ccn opene 
luchtige plaats, en niet veel vochtighcyd. 
Brengen ïn den Herfft volkomen rijp Zaad voort ; Zaad. 
en daar mee vergaan ze. Moeten derhalven met ccn ^anwin- 
waflende Maan van Aprilweer op nieuws gezayd zijn. nin S- 
En ook alleenlijk hier door konnenze vermeemgvul- 
digd worden. 
KRACHTEN. 
DE Linzen zijn verdroogende van aart, tot in den Ded. 1. 17. 
tweeden graad , ook matig warm , en koud : daar- c 1 öl 
enboven te samentrekkende. tTcïm 
Gekookt, of gebraden, zijn ze zwaar tc vertceren : Diofi. Lx. 
gecven quaad vocdicl : maken ccn grof, ongezond c ' 
Bloed: veroorzaken veele Winden; zijn daarbenccvens 5j™2" 
ondienftig voor alle Zeenuwen, en de Longc. Va-fij. 
floppen her Ingewand; dc rc-ode-, cn alle andere a*»fc. I«/I<.li: 
loop. Doodcn dc Wormen. Vcrtceren alle Galachtige- ""• 
en Waterige veclmgheeden des Ligcliaams. Zijn zeer 
fchadchjk voor dc menfehen van een drooge naluur. 
Maar daar teegens bequamcr voor de Poerden, om haar 
dc vergane eetcritlujl re doen weer bekomen. 
In zour Water gezoden , gepulvcrizcert , cn op der Tuehf. liè. 
Vrouwen Borjlen gelcgt , doed dc geklonterde MelkJ"'''-'">- 
fcheyden, en verteerd dc zelve , als ze te veel is. 
HOOFDSTUK. 
N Z E 
N. 
Twee 
foortcn. 
jOerd , zoo in het Neederlandfch als 
't Hoogdnytfcb, deczen , cn, mijns 
[ wectens, gcenen anderen naam. Word 
m liet Latijn geheet cc Li.ns, of Len- 
ticula: in't Franfch Lentille, en 
s in lier Itahaanfch Lenticchie. 
Hier van worden gevonden, en zijn mij in haren aart 
bekend, twee bijzondere foorten, als: 
CLI HOOFDSTUK. 
O C H R Y S. 
der GRIEKEN. 
4fe Us in het Neederlandfch ; 
'^'Sli Latijn Ochrys Gr^cokum 
1* tiocmd. 
dige , en macig-gemeftte aarde : een 
vrije, luchtige, wel ter Zon gelccgenc 
plaats, cn weynig Rccgen. 
Bemind een goede, gemeene, zan- GroniJ - 
Geeft in den Herfjl volkomen rijp Zaad; en ver- 2 "* 5 - 
droogd dan van zelfs, of word door flegts een kleyne 
Rijp van 't lecven beroofd; 
Dcrhalvcn moet haar Zaad met een waflende Maan Aanwi 
van April t'elkens op nieuws in de aarde worden ge- n ' n S- 
legt; niet diep. Alleen door dit middel kan men ze 
vermeenigvHldigen , en eeuwigdurend maken. 
KRACH 
Vruchten, 
TEN. 
DE Vruchten, of Er-weten, van dit Gewas, 2rjn Gcbruyfc 
warm ïn den eerften , en droog in den twee- 
den graad. 
Tweemaal gezoden, en het eerfte Water wech ge- tot on- 
goten (gelijk men gcmeenelijk ontrent deeze Vruchten dimlïcn 
doed) zijn dc Maag onaangenaam , en gecven aan 't Lig- ƒ e,,ft 
chaam quaad voedzel. zonfhê d 
Eevenwel tot Poeder gemaakt , en met Zuyker of 
Honig vermengd, zijn ze niet ondienftig voor de Borfi. 
Wantze zuy veren dc zelve van alle dikkf en taye voch- 
tigheeden, offluymen; en verdrijven de H 'inden. 
Het Meel, of Poeder, in Wijn gekookt, en op de 
becten der dolle Honden , ook andcrer giftige Dieren 
gelegt ; defgelijks op Zteren , Zweeren , en fprenkt 
Vuur, zuyverd en verdrijft, of geneeft de zelve. 
