yoi 
Hermodactelen. Coloquintappel. Winde. 
dc opnec- 
Bollen. 
Worden echter genoegzaam aangewonnen door hare aan- 
gegrocyde jonge Holletje*:. 
Tijd en Zij mogen ieder jaar in liet begin van Jttlim uyt 
hare aarde genomen , op een droogc plaats gelegt, en (dc 
grond weervan nieuws omgcfmcctcn, dan met een wey- 
nig oude twee-jarige Paerdcmift voorzien zijnde ) met 
een volle Maan van September, drie of vier vingeren- 
breedte diep, weer ingelegt worden. Maar ook , 
men behoefd ze niet ieder jaar te reppen; inzonderheyd 
niet, wanneer ze onder andere Bollen ftaan. Men kan 
ze alleenlijk om 't derde jaar opneemen : het welk 
gevoeglijk , en zonder ccnige ongelecgcntheyd gc- 
ïchieden mag. 
KRACHTEN. 
DE Hermodattclen, of Tijdeloozen , anders ook 
Colchicum , zijn koud en droog in den twee- 
den graad. Van binnen gebruykt , befchadi- 
gen ze alle inwendige Dcelen : worgen en nijpen de 
Keel gelijk als toe: ontfkeken de Afaag: verwekken de 
roode Loop, en daar na dc dood. Mogen derhalven op 
gccncrlcy wijze ingenomen worden. Doch indien het 
gebeurde, dat iemand iets van_ dccze Hermodactelen 
in het Ligchaam had gekrecgen , zoo moet hij , indien 
hij anders lcevcndig wil blijven, terftond wanne Melk 
drinken. 
Uytwcndig gebruykt, zijnze goed voor zommigc 
gebreeken. De Bollen , of Wortelen., gefloten , en met 
Rooze -water op de Anhcyen of Takken aan het Fon- 
dament gelegt, geneczen dc zelve , cn drijven dc pijn 
wech. Met Honig en Garftenmcel plaafters-wijze 
tocgceygend , is zeer goed om Doornen en andere 
dingen uyt dc voeten of andere lecden des Ligchaams 
te trekken. Met Honig en Boonenmccl tot een meng- 
zcl bercyd, verzacht allcrley hardigheid en gezwellen. 
Is ook zeer dienftig voor dc verftuyk\te en uyt hei lid 
geweeft zijnde Leeden. Met Edik en Zaad van Ncete- 
len vermengt , reynigd de Huyd. Het zelve gedaan 
met Salpceter , en de zwarte Hayrcn der Paerde» daar 
mee beftreeken , maaktze geheel wit. 
Het zelve Poeder vermengt met het Meel van 
Lupinen , of Vtjgeboonen , en het Aangezicht daar 
mee gewrecven , neemt daar van wech alle plekken cn 
Zomer-fproetelen. 
Durantei 
Htrb.fui 
fel. 141. 
JEgm. I. f. 
„48. 
Diofc. É.4. 
ft 84. 
zw. /. 14, 
(-3+. 
Laurmb. 
liè.i. 
Appur. rz. 
Apsd.lib. 
Herb.c.u 
Hoogte. 
Bloemen. 
Teeder- 
heyd. 
CLXVI HOOFDSTUK. 
COLOqUINTAPPEL. 
; Lleen met dcczen, cn, mijns wectens , 
F met geenen anderen naam in her Nee- 
t&t derlandfch bekend : in het Latijn ge- 
hecten Colocynthis, of ook Cu- 
• curbita amara : in 't Hoogduytfch 
fCOLOQJJINT, CoLOQlJINTAPFFI EIN, 
en Wiloer Kurris.- in het Franfch Coloquinte, 
of Courge sauvage ; cn in het Italtaanfch Colo- 
Ql/INTlnfl. 
Zij bemind een goede , zandige, cn met twee -jari- 
ge Paerdemift wel voorziene grond: een warme, vrije, 
genoegzaam ter Zon gclccgenc plaats , en veel Wa- 
ter. Waft in deeze Landen , bij een Stok gefield 
zijnde, in ccne Zomer op ter hoogte van zes , acht, 
tien , en meer , maar zomtijds ook wel minder voe- 
ten. 
Geeft , bij warme jaren , Bloemen , maar noyt ee- 
nige Frucht in onze Gewcften. Is tccder van aart. 
Kan niet dc minfre Rijp , geen koude Herfjl-rccge- 
nen, buyten ftaan de ; noch ook, binnens huys gc- 
bragt , dc gcringftc ongclcegcnrhcvd van eenig ding 
verdragen ; maar verteerd terftond in zich zclven , en 
gaat te niet. 
501 
Moet derhalven , met een waflende Maan van A- / 
pril of May, op nieuws, niet diep, gezayd worden r 
in een Pot : zulkcr wijs echter, dat niet meer als twee 
of drie Planten , na gelcegcntheyd van de grootte der 
Pot , in eene gelaten worden. Op geen andere wijze 
kan menzc vermecnt<-vuldi?cn> 
KRACHTEN. 
E Coloquintappel, of Colocynthis , is zeer bitter 
van fmaak in al zijne deden: derhalven warm 
cn droog tot ïn her laatfle van den tweeden, 
of het begin van den derden graad ; ook zuy verende , 
openende, afvagende cn purgecrende van aart. 
Dc Vrucht , of Appel , moet nimmermeer alleen 
gebruykt worden , ter ooi zaak van hirc flei k-purgce- 
rende, cn het Ligchaam zeer ontroerende kracht; waar 
doorze het Hert , dc Leever cn de Alaag zeer lecgcn 
is: ja ook het gehcele Ingewand befchadigd. Zoo ge- 
weldig is de genoemde nare kracht , dat alleenlijk de 
reuk daar van zommigc menfehen het Ligchaam opend, 
cn der Vrouwen Alaand-ronden verwekt. 
Ecvenwcl met ccnige Gommen gematigd , als Ma- 
Jfix, Tragacantha, en Sagapenum, of met Syropen ver- 
mengt , cn dan ingenomen, is ze zoo fchaadclïjk niet. 
Van dc zelve worden vccle Compojïtttn berevd , als 
Diacolocynthidos , Trochifci A/handel , en meer ande- 
re, welke men zeer bcquaam heeft bevonden voorde 
Water- cn Geelzucht, Koortz.cn, Colijk^, cn meeran- 
dere diergelijke qualen. 
Agt of tien Grcynen (het welk ook genoeg is) met 
Syroop van Stachas , of Honig van Roezen ingeno- 
men, verdrijft door dc Stoelgang uvt het Ligchaam alle 
hecte Galachtige , en taye koude vochtigheeden : ver- 
fterktook dc Zeenuwcn. OnderrufTchcn mag dit geens- 
zins gegceven worden aan zwangere Vrouwen, om hare 
Vrucht niet te dooden: dcfgclijks niet aan oude Lieden, 
of jonge Kinderen. 
Her uyrgeparfttc Zap dcezer Appelen, geftreckenop 
de plaatzcn daar men het Podagra gevoeld , neemt de 
fmertcn van 't zelve wech. 
De gedroogde Appelen gefloten, cn het Poeder daar 
van in Clyflcrten gedaan , is goed tecgens het Colijkj de 
Lammigheyd, cn dc pijn der Heupen. 
Het Poeder der gebnndde .-'ppelen genceft de Zwee- 
ringen der heymelijke Leeden, daar op gelegt. 
Dc Oly , daar dcezc Appelen in gekookt zijn , in de 
Ooren gedaan, neemt van dc zelve wech de Doofheyd^ 
het rnyjfchen, en tuyten. Dc zelve O/y.aan cn onder dc 
Navel geftrecken , verwekt een weck Ligchaam , cn dood 
de H ermen der Darmen. 
Het Zaad word ook gebruykt , om daar meé dc 
Ligchamen te Baljfcmen. 
CLXVII HOOFDSTUK. 
Comm. in 
Mtf.c.i,. 
Galen. hè. 
Simp Mal. 
Dief. I. 4. 
ft 178. 
1. 4. £- 
hUfua lik. 
Simp- e.4. 
Straft» 
Simp lib. 
Dc./.ï.'/.ii. 
e.16. 
N D 
Y vecle dikmaal meer dan al te wel p 
bekend , word dus in het A'ecdcr- 
landfih gcheeten. In het Latijn Con- 
volvulus , Volubilis , en S.MI- 
LAX l^vis: in 't Hoogduytfch Win- 
dekraut ; in het Franfch Listhon, 
of Liset: in het Italtaanfch Vilucchio, en Her- 
ba CAMPANELLA. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend geworden 
ccnige veranderlijke en bcziens-waardigc foorten , na- 
mentlijk : 
I. CoNVOI.VULUS MAJOR VUIGARIS F LOF E AI_- 
BO , of groote gemeene wi:te Winde. II. Minor 
vulgaris PURPUREUS, of kjeyne gemeene Winde met 
een purpure Bloem. III. Hisi-anicus plore cce- 
I i 1 R.ULEO, 
Vcclc vcr- 
foortciii 
