503 Beschryving der Kruyden , Bollen en Bloemen , III Boek, 504 
gelijk als omvattende: aan de randen, flegt ; zacht in 
Van wel- 
ke bier 
elfdoley 
kruyd en 
verderf 
eens llofs. , 
leo , of Spaan fche Winde met een fchoone blauwe 
Bloem, ook gehceren ri-os Principis, of Pri n cen- 
bloem , om datze beftaat uyt blauw en wit , gelijk 
het Lcvcrey der Princen van Oranje en JVaffauw is. 
IV. Flore diluto cccruleo , of met een blcel^- 
blauwe Bloem. V. Flore albo , of met een witte 
Bloem, VI. ïndicus hederj; folio flore pur- 
pureo, of Indiaanfchc Winde met een purpurt Bloem, 
en Bladeren op de wijze van Klim , of Veil : en 
Flore albo, of met een -witte Bloem. VIL Tri- 
fteld. phyllus Indicus, of Indtaanfche Winde , met drie~ 
hoekige Bladeren. VIII. Elegans tenuifolius , of 
aardige Winde, met z,eer teedcre Bladeren, anders Indi- 
cus pennatus van de hoog-geleerde Heer Fabius 
Colomna genoemd; of Indiaanfche Winde, met tee- 
dere , aardige Bladeren , als veederen der Vogelen ; van 
veelc ook gchecten Quamoclit. IX. Alth/e^e 
folio, of Winde, met Bladeren van Althxa , anders 
witte Adalve. X. Minor pentaphylleus, of kleyne 
W inde, met Bladeren van Viyfvingerkruyd. XL Con- 
VOLVULUS NON CONVOLVULUS ANGUSTIFO LIUS AR- 
CEnteus , of Winde , eygentlijk_ geen Winde , met 
iinalle lange Bladeren van een Zilverachtige , ruyge , 
blinkende couleur; en dan noch meer andere. Niet 
alle zijn zc van eeven dc zelve 'Bouw'mg en Waarnee- 
ming. 
Gemeene Het CONVOLVULUS MAJOR VULGARIS FLORE 
witte en ALB0 ' of gemeene , groote witte Winde, en Con- 
kleyné ge- VOLVULUS VULGARIS MINOR PURPUREUS, of kjey- 
mecne ne gemeene Winde met een purpure Bloem , zijn bcyde 
henroot- heC S root ^ e onkruyd en het meefte verderf eens Hofs , 
fte oo^ typ wc ^ mcn cr g clls zou . mogen vinden. Zij beminnen 
allcrley flag van grond , inzonderheyd die met Zand 
vermengd is. Geevcn ieder jaar Bloemen, en ook dik- 
maal , bij goede tijden , volkomen Zaad : het welk 
met een wallende Maan in het Voorjaar word gezayd. 
Hier door konncn ze overvloedig vermcenigvuldigd 
worden; doch noch veel bcctcr door hare aangewaf- 
fene Wortelen. Verdragen fterke koude en alle andere 
ongeleegcntheeden der Winter. Laten tijdelijk haar 
Loof vallen, doch fchicten haaftig weer uyt. 
: dc Wil iemand zijnen Hof van deeze twee fchadclij- 
c daar kc en alles verdervende Gewajfen zuyveren , cn de 
tezuy- weer- voortkoming met kleyne mocytc verhinderen , die 
plukke tot in den grond hare omlopende Scheuten uyt, 
zoo dikmaal alsze weer uytfehieten , en zich vertoo- 
rtcn , t'elkens met een afgaande Maan; zoo zullen ha- 
re Wortelen mct'cr tijd verminderen , vergaan , en 
gantfchclijk verderven. Want het mcenigmaa! afbrce- 
ken kan hare natuur niet verdragen, als die te zeer hier 
door word gekrenkt. 
Het Convolvui.us Hispanicus , of Spaanfihe 
Winde, zoo niet een hoog-blauwe : bleekblauwe, als 
a „ g'hwl -witte Bloem , krijgt uyt een teeder , kort , in 
. --Ichey- ^ e g r °nd "yt den geclen wit-vcrwig , doch eeven bo- 
den e ver- ven dc zelve bruyn -rood zijnde Worteltje in het cerft 
wen. twcc kl C y nCj ccn Uw gelijkende, cn regt teegens mal- 
kander overftaandc Bl.idcrtjem : uyt welker midden 
drie, vier, of vijf Steelen voortfehieten, onder bruyn- 
achtig , maar na boven blcek-grocn ; doch van onder 
na dc grond gekeerd veel blccker; rond; hierengintfeh 
Gedaante met ecnigc blcek-i'uygc hayrtjens voorzien; een, an- 
der liladc- derhalf, twcc, of meerder voeten lang; uyt cygener 
aart zich op dc aaide verfpreydendc; ook weynig, of 
niet, zich omdrayende: aan welke vecle aardige Bladert- 
jens groeyen; ruyg; de onderfte de langftc en groot- 
fte ; ten halven na bcnecden fmal; aldaar nauwlijks de 
klcynfte vinger, doch na boven toe een duym , min of 
meerder, breed, en ontrent geheel rond : de bovenfte 
dc klcynfte; ontrent onder en boven ccven breed; doch 
voor niet 200 rond , maar ftompachtig-fpirzcr toelo- 
pende: van welke zommige een vinger lang, en ccnige 
veel korter zijn ; op gecne bijzondere Steelen ruftende ; 
maar aan de voornaamftc Steel vaft gehegt, cn de zelve 
Spianfchc 
Winde 
met Bloe- 
men van 
aanraken , met een bcvallijke donkere groenheyd be- 
kleed. Als men ze in de Mond knauwd, hebben ze 
geen zonderlinge fmnak; doch achter op de Tong val- 
lenze ccn weynig fteekende, en de Keel wat benauwen- 
de. In het midden zijn ze vercierd met een regt- 
doorg-.ande Ader , of Rugge , waar uyt voortkomen 
veel andere klcyner, wat om hoog gcftcld ; vanboven 
inwaarts , doch van onder uytwaarts gekeerd , aan 
de randen uytlopende. Tuftchcn welke boven mal- 
kander , nu uyt de ecne , dan uyt de andere zijde , 
veelc korte Steelt jens, boven met een vijf-bladerig ruyg 
Knopje voorzien, te voorfchijn worden gebragr. Waar Ge/taïte 
uyt fchoone ronde Bloemen groeyen, op de wijze van enverwe 
andere Winde. Dceze zijn , gelijk alreeds gezegt is , der Bloc " 
gantfeh wit , bleek-bhuw , of donker-blauw , en in 
qé grond zuyver wit. Dagelijks vernieuwen ze zich; 
want duuren in haar openftaan niet langer als ccnen dag. 
Daar na vergaande, laten ze achter ronde, harde, ruy- 
ge , boven met ccn fpits puntje voorziene Knopjens , 
van binnen gevuld met vier, drie , of ook wel ccn , 
halfrond-driehoekige, en (rijp zijnde^ bicck-bruyn-ver- 
wige Zaadjens. 
Decze foorten, gelijk ook het Convolvulus In- ^f™^ 
dicus, of Indiaanfche Winde (met al hare verfchey- deeze 
demheyd zoo in Bloemen als Bladeren, alreeds aange- foort bc- 
weezen ) als van eenerley natuur met de andere, be- miad - 
minnen al te zamen een gemeene , goede, zandige aar- 
de , met twee-jarige , 
dooi 
kleyn-gcwreevenc Paerdemifl 
•rmengt: een vrije, warme, wel ter Zon geleegene 
plaats, cn matige vochtigheyd. Gccven niet alleen, 
meeft de geheele Zomer door, vermaaklijk-fchoone 
Bloemen, maar ook in den Herfjl volkomen rijp Zaad; 
doch daar meé vergaan ze. Worden derhalvcn ieder Aanwin- 
voorjaar, met een waffende Maan van A-faert of April, "'"g. 
weer op nieuws, niet diep, maar hol en luchtig ge- 
zayd. Deezer wijs kan men haar eeuwigdurend maken. 
Het Convolvulus alth*/E folio, of Winde Winde , 
met Bladeren van witte A'lalve; en het Convolvu- ""«Blade- 
lus minor pentaphyllus , of kleyne M 'inde , met van 
Bladeren van Viyf-vingerkruyd , altijd groen-blijvcnde, Malve , 
fchicten bcyde, uyt cygener aart, niet hoog op. De en met 
cerjle foort krijgt Bladeren, ruftende op tamclijk-lange ülad " cn 
Steeltjens, nu uyt dc eene, dan uyt de andere zijde van vmger- * 
hare ruygachtigc Steel boven malkander voortkomen- kruyd. 
dc : die van de witte Malve, of Betonie (gelijk al- 
reeds gezegt is) niet zeer ongelijk in gedaante; voor 
niet fpits , maar ftomp toegaande. Zijn een , ander- 
halve, ook twee vingcr-leeden lang ; een , wat meer 
of minder, breed; voorzien met vecle fterke Aderen, 
voortkomende uyt ccne in 't midden : ruygachtig van 
aart ; bleek-groen van verwc , cn een kleyn weynig 
getand. Daar na hooger uytwafïcnde , ziet men haar Befchrij- 
meer, cn eyndclijk geheel ingefneeden , gelijk de bo- vin g van 
venfte Bladeren van Alcea , of Sigmaartshruyd. Tuf- Jj e),dc 
fchen welke voortkomen de Bloemen, zijnde groot , foorten. 
rond, bleek-paarfch-vcrwig, en ruftende op Steeltjens, 
die ccn gchccle vinger lang zijn; welke zich dan cerft 
drayen om ccn Stok, gelijk de andere. De tweede, 
of kjeyner foort , grocyd op de zelve wijze, van een 
veel aangenamer aanfehouwing : doch de cerft-voort- 
komende noch niet ingefneedene Bladertjens zijn niet 
zoo langwerpig , maar rondom een weynig , digt bij 
malkander , bcvallijk getand , cn gelijk als drie-hoekig 
geftcld ; waar van het mïddelftc , of voorfte , alleen 
fpits is. 
Dceze foorten vergaan niet zoo haalt als de vorige , Watvoor 
maar zijn uyt eygener aart lang-leevender. Beminnen 3arde 
ccn goede , zandige grond , met een weynig twee- ^en miQ " 
jarige Paardemift doormengd: een warme, vrije, wel- 
geleegcnc plaats, en niet te veel vochtigheyd. Bloeyen 
jaarlijks : doch geevcn zelden , ten zij met zeer hecte 
Zomers , ecnig rijp Zaad in dceze koude Geweften. 
Zijn teeder van aart. Konnen geenszins veel Herfjl. Hoe men 
reegenen t 
