Aanwin- 
ning. 
509 BrAZILIAANSCHE LoMBAARDSCHE LlNSE. CoNYZA. CoRïANDER. $ïo 
Her ffl -reegenen , Rijp , of eenigc andere geringe on- 1 Conyza minor veminosa Lusitanica, of kjeyne Portu^i!- 
gelccgenthcyd , maar ook zelfs binnens huys ftaan- I rijsacbtige Portugalfibe Conyza , beminnen een zeer 
de, wc! nauw gewagt, en zorgvuldig bewaard zijnde. I warme plaats, en niet zoo veel Water als de andere. nj 
Kan derhalven in onze Gcweften niet anders worden ■ ' 
aangnvonnen , als alleen door het Zaad, uyt haar Ge- 
boorte-land herwaarts gezonden : het welk met eenwaf- 
fende Maan van Afay , niet boven een ftroo-brcedtc 
diep, de aarde eens Pots word aanbevolen. 
Gul. Pifo 
de Fat. 
Simp. 
Xrafil. 1. 4. 
Zeevcn 
onder- 
fchcyikne 
foorten. 
Aanwin- 
ning. 
Groote 
oprej-rc, 
en twee 
derky 
KRACHTEN. 
DE Bladeren van decze Plant zijn verkoelende en 
verftoppende van aart. 
Gcftoten , en warm opgelcgt , of met het 
uytgeparfhc Zap beftreeken, verdrijft de pijn der Zij- 
■ den , en is goed voor de Anbeyen , of Talken aan 't 
i Fondament. 
In Wijn gezoden, en daar van zomrijds een Roe- 
mertje gedronken, of het gedifti lieerde Water der bla- 
deren gcbruykt, drijft het Graveel af : verbriezeld de 
Steen ; neemt ook wech de brand van de Nieren en 
Blaas. 
De zelve Bladeren in Water of Wijn gclcgt , tot 
dat ze gantfeh verrot zijn , en daar na zich met dit 
vocht gewafichen , maakt een zuyver , aangenaam 
Vel. 
Dc Wortel in Wijn gekookt, of het Poeder der zelve 
met Wijn ingenomen, weerftaat allcrlcy vergif: docd 
Wel Waterloden : neemt wech de druppel- of koude Pis, 
cn geneert alle bcetcn en ftceken van giftige Dieren, daar 
opgelcgt zijnde. 
Het Zaad gefloten , met Edik vermengt , en dc 
Huyd daar mee beftreeken , neemt van de zelve wech 
de Kuurtgbeyd; dc Schurflbeyd, cn het fprenkl Puur. 
CLXX HOOFDSTUK. 
CONYZA. 
Ecft dcczen naam , bcyde in het A"ee- 
landfcb cn in 't Latijn ; defgelijks in 't 
Italiaanfch dien van Coniza. Word 
in het Hoogduytfch gehcetcn Durr- 
wurtz, en Berufkraut. 
Hier van zijn mij in haren aart be- 
kend zeeven ondcrfèheydcnc foorten ; te weeten : 
I. Conyza major folio Helenii , of groote 
Conyza, met Bladeren van Alantswortel. II. Major 
vera , of groote opregte Conyza. III. Vulcaris 
fcctida, of gemecne Jtmkcndc Conyza. IV. Minor 
viminosa Lusitanica, of kjeyne rijsacbtige Conyza 
uyt Portugal. V. Angustifolia minor Lusita- 
nica, of Portugalfibe kjeyne Conyza, met fmalle Bla- 
deren. VI. Indica minima , of alderljeynfle Indt- 
etanfche Conyza. VII. Conyza longifolia Ame- 
ricana , of lang-bladerine Americaanfcbe Conyza, 
Niet alle zijnzc van ecven dc zelve Bouwing en Waar- 
neeming. 
Echter beminnen ze al te zamen een goede, gemec- 
ne, zandige aarde, met oude Paarde- of Kocyemift wel 
voorzien : een vrije, warme, bcquaam ter Zon gclee- 
gene plaats, cn tamelijk veel Water. Geevcn bij goe- 
de Zomers , doch niet altijd , volkomen rijp Zaad. 
Konncn redelijk wel dc Wmter-kottde verdragen. Blij- 
ven eenigc jaren in 't leeven , en worden aangewonnen , 
beydc door hare aangewaffene jon^e Wortelen , welke 
men met een walfcnde Maan in April of Aiay van de 
oude afneemt, cn verplant; en door haar Zaad, \ welk 
op dc zelve tijd , cn met de zelve Maan , de aarde moet 
aanbevolen worden. 
De Conyza major vera , of qroote opregte Co- 
nyza : MINOR ANC 1/ STIFOLI A LUSITANICA , of 
kjeyne Portugal/ebt Conyza met fmalle Bladeren j en 
rijsacbtige Portugalfibe Conyza , beminnen een zeer 1 " che Co- 
warme plaats, cn niet zoo veel Water als de andere. n ™ 
Moeten ook "s Winters tccgens de fterke Fbrft met 
Schoenmakers Run , of anders droog Turfmul , wel 
bedekt zijn. Gccven niet zoo bcquaam , en maar zel- 
den volkomen rijp Zaad. Worden echter genoegzaam 
vermecnigvuldigd door hare aangcgrocyde^'öwge Worte- 
len, op zulk een wijze als alreeds gezc°t is. 
De Conyza ioncifoi.ia Americana , of lang- Lang-bla- 
gebladcrdc Conyza uyt America , krijgt Eladcren, on- dttigeCd* 
trent een hand , wat min of meer, lang; nauwelijks twee America, 
vingeren breed : aan de randen ccn weynig getand ; voor Bladeren, 
fpits toegaande; aanqenaam groen van verwc, en be- 
gaaft met vcclc inwendige, zichtbare, fchuyns-opgaandc 
Aderen, alle uyt eene voortkomende. Decze is de tec- 
derftc van alle. 
Bemind een goede, gemecne, zandige aarde, door- Grond, 
mengt met een wevnig twee -jarige kleyn-gcwrecvenc 
Paardcmifr, ccn-jarige Hocnderdrek, cn Vccn-grond: 
een warme, vrije, wel ter Zon ftaandc plaats, cn ma- 
tige vochtighcyd. 
Brengt ieder Zomer een gccle Bloem voort, maar Bloemen, 
noyt in dcezc Landen ccnig rijp Zaad. Dccze Bloemen 
zijn van binnen voorzien met roode JVopjens , ruftende 
op korte Steelrjens. Komen voort in het bovenfte 
van dc voornaamfte Steel , aan beyde dc zijden boven 
malkander, zes, agt, tien in getal , die van het Chry- 
sanh hemu.m, of Ganztbloem , niet zeer ongelijk. Niet 
haart vergaat decze foort, maar word van naturen zeer 
oud; cn loopt ieder Voorjaar zeer krachtig weer uyt, 
uyt hare fterke, bruyn-vcrwigc, dikke Knobbel-wortel , Wortel, 
gelijk men ziet in de Pccomen. 
Verdraagt ongcerne veel Hcrfjl-reegencn , fterke Win- Hoe mra 
den, Rijp, of for/f. Moet derhalven, in ccn Potge- w . narnee . 
plant zijnde, in 't begin van Oclober binnens huys wor- men. 
den gebragt, op ccn luchtige plaats, waar in niet, als 
bij vriezend Weer , door ccn yzere Oven word ge- 
vuurd. Gedurende dcezc Wintertijd moet men ze on- 
derhouden met ccn weynig lauw-gemaakt Recgcn-wa- 
ter, van onder gegoten in ccn Pan. Niet voor in het 
begin van April mag men ze weer buytcn dc Zonne- 
ftralcn voorftcllcn , met ccn zoete Lucht en Rcegcn : 
cn dan noch moet men ze wel wachten voor loonde nag- 
ten , fcbrale Winden, cn voor veel voebtigheyd, als din- 
gen welke haar fcliadclijk zijn. 
Kan in dceze koude Landen niet aangewotmen of Aanwin- 
vermecnigvuldigd worden , als alleenlijk door hare mnÊ ' 
aangegrocyde jonge Wortelen ; welke men met een 
waflende Maan in April van dc oude afneemt, cn ia 
Potten verplant. 
KRACHTEN. 
ALle foorten van Conyza zijn verwarmende en Gnlen. Uk 
verdi'oogcnde van aart:dochonderdc zelve word 
ócgroote, of Conyza major, ten gebmyk de al- 6 ' 
derberte en krachtigrtc geoordeeld. 
De Bladeren gefloten , cn op dc beeten of fieeken Diofc. I. 3. 
der Slangen en Spinnen , ook op fi onden en quadc Ge- c ' ' 3<S ' 
wellen gelegt , gencezen de zelve. Dc rook deczer 
Bladeren verdrijft allcrlcy giftige Dieren , en docd de 
Vlooyen fterven. 
De zelve dunnetjens op het Hoofd gclcgt, verjaagt DtJ, in 
de Hoofdpijn , en verhinderd de onjleltcnü des Hoofds. Mé&.L i- 
De geftotene Bladeren onder het hol der voeten ge- c-ïl ' 
daan, ftild allerley Vloeden, cn doed ook dc Buykïoop 
ophouden. 
mét Wijn gezoden, cn daar van gedronken, verwekt Mtiusl. 1. 
dc Maandj} 'onden ; drijft de doode Vrucbt af : geneeft Serm ' 
dc Geelzucht; dc Bloedgang; koude Pis; deScburftheyd. f'& m ' 
Neemt wech het CoU}%. Is goed tccgens de gebrceken 
en vervuyldhcyd der Afoeder. 
Het uytgeparftte Zap met Oly vermengt, en daar clufui l.+. 
meê 
