5 ii Beschryving der Kruyden, Bollen en Bloemen, III Boek, ju 
Hifi. VI. 
*«t- 9- 
lib. Hirb. 
foi. i+r. 
mee dc Slapen des Hoofds bcflrceken , neemt dc Hoofd- 
fijn wech. Een Zalf bereyd van de Wortelen cn Blade- 
ren , gcnccfl de Schitrfthejd of Krauwagit , daar mcé 
bcflrceken zijnde. 
Als de Schapen van dit Kniyd cetcn, werden ze zoo 
dorflig, dat ze niet genoeg kannen drinken , en daar af 
komen te llcrvcn. 
Twee Drachmen van 't Poeder der gedroogde Blade- 
ren van de k[ey»e Conyz.a , of Conyza minor, met roo- 
dc Wijn ingenomen , flopt de Bloedgang , of roode 
loop. 
De Wortel van Conyza longifolia -dmericana , of 
tang-bladerige Conyza uyt simerica , is van een klccvcn- 
den aart : warm tot in den derden graad, cn zeer goed 
voor de geenc , welke van dc roode Loop werden ge- 
plaagd. Een oncc van het Poeder der zelve met Wijn 
ingenomen, flild het Bloeden-, cn doet het veel Braken 
ophouden. 
Twee 
ondcr- 
fcheydene 
foorteBi 
Cal. Ui. 
Med Simp. 
J*thf. 
H'fi. & 
Lufit. I. y 
c.6 9 . 
KW. /. 3. 
CLXXI hoofdstuk. 
CORIANDER. 
N 't Ncedcrlandfch dus genoemd : in 
het Latijn Coriandrum » Co- 
rion, cn CoRiannum: xn'tHoog- 
duyifch ook CoriandeR : in het 
Franfch meede Coriandrf. ; en in 
't-Ituliannfch dcfgclijks CoriaNDRo, 
of CORIANDO. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend geworden 
twee verfcheydene foortcn, als: 
I. Coriandrum vulgare semine majori, 
of gemeene Coriander met een groot Zaad. II. Co- 
riandrum vulgare semine MINore, of ge- 
meene Coriander met een kjeyn Zaad. Bcyde van de- 
zelve B omving. 
Zij beminnen zoo wel een goede , gemeene, zandi- 
ge , als geen zandige , doch varfch omgefmeetcne cn 
wcl-gemefltc grond: een warme, vrije, bcquaam-gc- 
leegcnc plaats, cn veel Reegen. Blijven niet meer dan 
een jaar in 't leevcn. Geevcn in dc Zomer Bloemen, en 
in den Hcrffl rijp Zaad ; het welk ecnige jaren goed 
blijft , cn hoe 't ouder is , hoe men 't becter acht om 
gezayd tc werden. 
Na dceze Zaad-geeving vergaan zc. Moeten derhal- 
ven met een wadende Maan van jiprd weer op nieuws, 
niet diep , werden gezayd , en de aarde aanbevolen. 
Hier door konncn zc aangewonnen , en eeuwig-durend 
gemaakt werden. 
KRACHTEN. 
COriander-hruyd, of Coriandrum, groen zijnde, bc- 
ilaat uyt deden van verfcheydene aart ; waar door 
het zoo wel verdroogd als verkoeld. Is geweldig 
fehadclijk , ja doodelijk ; inzonderheyd het daar uyt- 
gcparflte Zap ingenomen zijnde. Geeft ook van zich 
een zware, en gantfeh onaangename reuk. 
Het Zap met Honig vermengd , cn gelcgt op beete 
Puyftcn, Zweeren, dc Roos, het wild Vuur, cn Pefii- 
lenttale slpnjlematien , gcneefl dezelve. 
'tZaad droog geworden zijnde, legt al zijne quaad- 
aardigheyd af, cn is dan zeer goed , ja gezond te ge- 
bruyken : ook als men 't in Wijn of Edik vierentwin- 
tig uuren lang laat weyken , cn daar na weer droog 
werden. 
Het is heet in den ecrit.cn , droog in den tweeden 
graad; te zamen-trekkend, en dun van Dcelen. 
Op allcrley wijzen gebmykt, verquikt het 't Hert: 
is aangenaam voor de Maag : verflcrkt cn verwarmd de- 
zelve: verdrijft de Winden : neemt wech de verkoud- 
heyd van dc Aiocdcr y cn doet ophouden de omiatnnr- 
lijke Woeden der Vrouwen : flopt de Buykloop -. be- W#*r*t, 
voorderd de vertetnng der Spijzen : doet wel flapen- llh - »** 
belet het opwerpen van de AUag , en ook het fzeduric , 
overgeeven. A b *^3p •* 
Dit Zaad gefloten, cn met Wijn gedronken , geeft M*rM*ri 
de H ormen dc dood ; verdrijft dc koude Pis ■ en doet ge- L \ Jt Re 
makkelijk Water lojfen. Cekneufd , en op allcrley iL ft 
vleefch van gcflagtcdc Bceften geflroyd , bewaard het 
zelve voor vtrvttjlmg , en laat niet toe , dat'er eenige 101 - 
Wormen in zouden grocyen. 
Een dag lang in Edik gewcykt , cn dan gcflroyt , 
doet de Vloojen flcrven. 
CLXXII HOOFDSTUK. 
O M Y N. 
Ecft deezen naam in 't Neederlandfch. Namen. 
Werd in het Latijn gehecten CoMt* 
num: 'm'xHoogduytjch Romischer 
Kum mel: in 'tFranfch Comin; cn 
[in het Italiaanfch Cimino, of ook 
Cgmino Romano. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend twee onder- Twee 
fchcydene foortcn , te wectcn : foorten. 
I. Cuminum sativum , of tamme Comijn. II. 
Cuminum sylvestre , of wilde Comijn. Beyde 
van dezelve Bouwing cn Waarneemtng. 
Zij beminnen een goede , gemeene , zandige aarde , Grond, 
met twec-jarige Paardcmifl door-mengd : een warme, 
vrije, wel gclecgenc plaats, cn tamelijk veel Water. 
Geevcn genoegzaam Bloemen , maar niet , als met ü] 0 emen. 
goedcZomers, volkomen rijp Zaad, cn daar mcé ver- 
gaan ze. Moeten derhalvcn ieder jaar weer op nieuws 
gezayd zijn , ' niet diep ; de tamme in dc aarde ; de wil- 
de, nm harcr teederheyds wil , in een Pot , wel warm 
gefield, met een wallende Maan. Hier door konnen 
ze alleen 
UlgCU-Oi 
alnjd-durcnd gemaakt 
KRACHTEN. 
H 
Et Zaad van Comijn , of 'Cuminum, is warm cn Galen. té. 
droog in den derden graad ; ook vertcerende , sim ^ 
cn ccn wcynig te zamen-trek- 
dun-makende 
kende van aart. 
Is ieder aangenaam , op allcrley wijzen gebruykt in- Dio/i, /.j. 
wendig. Verwarmd cn vcrflerkt dc Maag : verdrijft™/' 6 S.ó 9 . 
dc Winden, cn de Buykptj» , met Wijn ingedronken.^'""'' 7 * 
Vcrbcctcrd dc Longe , en een koude Bord. Doet op- 3 ' 
houden dc overmatige Vloeden der Vrouwen : genceft 
de bccten der giftige Bieren ; neemt wceh dc opblazing 
der verkoude Lecdcn : doet gemakkelijk Water lojfen, 
en flild het bloeden ujt de Neus , met Edik gemengd 
zijnde. 
Is daarenboven zeer goed in allcrley Spijzen en Clyjie- Camtr,lp 
rien : ook klcyn gefloten in Zakjens gedaan en zoo ge- c - ft' 
legt op dc Contufen, of kneuzingen des Hoofds ; cn op 
dc Breuken , met Winden overladen. Fijn gefloten , 
cn met Edik gclegt op de blauw-gejlagene Leeden , ver- 
drijft die quade plekken , cn doet het geronnen bloed 
zich fchcyden. 
Op 't vuur gelegt , cn de Rook van onder ontfan- 
gen , doet de Vrouwen zwanger werden , wanneerze 
flraks daar op zich tot den Man cn het cchte-werk be- 
gcevcn , volgens ccniger voorgcevcn. 
De Oly van Comjn met Wijn ingenomen , is goed -£W. in 
teegen 't GtUjk* a"e Buykkrimping, de Engborftigheyd; Add,u w - 
een gequetflc en opgeblazene Mdt gcncell de Hoejl , IO- cg *' f ' 
en de koude Pis. 
'tZaad van wilde Comyn , of Cuminnm Jyheffre , Durantts 
ook warm cn droog in den derden graad , met Honiij Hifi.FLfoL 
van Roozen en Wafch vermengd , verdrijft cn gcnecfl 
allcrley 
