5ii 
Saffraan. Kauwoor.de. P e p o e n. jzj 
KRACHTEN. 
Do Jon. i 
JUUtt. I. 
Verfchey. 
andcrlijfci 
iboncn. 
Hardigheyd. Helpt dc beroerde Leedcn, cn gcneefl de 
gebrokene Beenderen* 
Het Crocomagma verteerd , verwarmd , en verzacht : 
. docd gemakkelijk wateren : neemt wech dc donkerheid 
der Oogen, en verklaard het Gez.icht. 
1 Het Extratlum met Wijn of iet anders de barende 
7- of in waren arbcyd zittende Vrouwen ingegecven , 
docd haar gemakkelijk van hare Vrucht verlogen. 
Men vcrwd ook met Saffraan een gcelc couleur. 
Zulke word gehouden voor dc befte, welke -welriekend 
en vet is; ook een brandende roode verve heeft. 
CLXXIX HOOFDSTUK. 
KAUWOORDE. 
Us word deezc aardige Vrucht in 't 
<O^Vv Neederlandfch ; maar van zommigc 
Vook Cowoerde en KawoéRde ge- 
Wnocrnd: in het Latijn Cucurbita: 
(in 't Hoogduytfch Kurus, of Kur- 
: nisz (alhoewel ookditwoord een Con- 
commer beteckend ) : in het Franfch 
Cotmct, of Coucorde : en in het Italiaanfch 
ZuCCA. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend geworden 
ecnige fchoone en beziens-waardige veranderlijke foor- 
ten ; namcmlijk 
I. CUCURRITA JVMJOR 
of 
groote 
K.tmroorde. II. 
Minor, of kleyne Kattwoorde. III. Steliata, of 
Kauwoorde op de wijz,e van een Starre. IV. Lage- 
naria , of Kanvoorde als een Vlejch. V. Angui- 
na , Jïve Ohlonga, of Slange-Kauwoorde , anders 
lange Kauwoorde. VI. Fructu marmoreo , of 
met een fchoon-gemarmerde , of bonte Vrucht; cn dan 
noch meer andere. Al te zamen zijnze van dezelve 
Bouwing cn Waarneeming. 
Wat voor Zij beminnen een goede, gemeene , varfch-omge- 
cen grond fmeetcne grond , wel voorzien met varfTche , warme 
zi J be " Paardcmift , onder meer dan een of tweevoeten hoog; 
minnen. ^ 2UV ver en nauwkeurig bewaard, dn'cr geen aarde 
onder gcrake, waar door hetbrocyen word verhinderd; 
boven bezorgt met de zelve Mift , doch twee jaren oud, 
cn klcyn-gewreeven : een warme, vrije, teegens een 
Muur oHioute Befchutzcl genoegzaam ter Zon gclce- 
lcgene plaats. 
Hoeh»ir Uyt cygencr aart zijnze tceder. Konnen haar zei- 
lvaar te ven niet npregtcn ; mogen ook niet over de aarde hee- 
necmen. n en kruypen , vermits ze dan noch Bloemen noch Vruch- 
/«jgeeven. Moeten dcrhalven zachtjens gebonden wor- 
den aan lange ftokken, cn aan dezelve opgeregt, om 
opwaarts te konnen waden. Brengen wel in dccze Lan- 
den Vruchten voort , doch in dc zelve noyt eenig goed 
of volkomen rijp Zaad. Blijven ook niet meer dan ccne 
Zomer in 'tlccvcn, vermitszc teegens dc Winter door 
dc minfte koude haaftig vergaan. 
Aanwin- Men moet haar derhalven t'elkens in ieder jaar, in 
» in g- het laatfte van Afaert , of 't begin van April, met een 
afgaande Maan, weer aanwinnen door Zaad, uyt war- 
me Geweften herwaarts gezonden ; met het fpits om 
■laag, en niet meer als een ftroobrcedte diep in de aar- 
dcgclcgt : ook zorgvuldig gedekt voor koude da- 
een en nagten; dcfgclijks voor koude cn te veel Rce- 
gen. 
Zetfzum- Verwondercns-waardig is 't , dat uyt ccne ecven dc 
teyJ. zelve Vrucht dikmaal voortkomen al de boven-gc- 
noemde verfcheydene foorten; of immers 't meefte deel. 
Want 't Zaad, genomen uyt den Hals deezcr Vrucht , 
geeft lan<>c ; uyt het midden, of den Buyk_, gehaald, 
groote, 
of ronde; en uyt het agterfie deel, middelma- 
Kauwoordcn. 
D 
E Vruchten der Kauwoorde , of Cucurbita, ■Jgin-l-l* 
zijn verkoelende cn verdroogende in den twee-* - '* 
den graad. 
In Vlcefchnat met Verjuvs gekookt, of in een Pan Lnfn.Hh. 
met Meel gebraden, zijnze goed om te cetcn; inzon- 
derheyd voor de gecne die van een hitsige natuur , cn * " 
met koortsen beladen zijn. LcfTchcn dcDorft; ma- AmU. £1. 
ken een zachte Stoelgang : verkoelen de Leever : zijn 
goed voor de Blaas-, de a'orfi, en dc Longe : maar on- 
dienftig voor oude cn koude Lieden; want zij vermin- 
deren het Aiannelijk^ Zaad , en dc luft tot het Echte- 
werk. 
Kauw gcgcctcn , doen ze Braken. Bezwaren , cn Dohn.in 
verkouden ook de Maag. Dc Bladeren op der Vrou- «rt**^ 
wen Borfien gclegt , doen de Mclk^ daar in verdro* 
gen. 
Het rauwe vlccfch der Vruchten gefloten , en plaa- Diofr.l.%, 
fters-wijzc op de heete Gezwellen gedaan, nccmt'cr de c ' ,6t ' 
pijn van wech ; defgclijks de brand der roode Oo- 
gen. Met Oly van Roozcn vermengt, en opgclcgr, 
is goed voor dc (Jebrandheyd , ffrengt Vuur , en de 
Tand-fmerten. 
Het Zap der gebradene Vruchten met Oly van Roo- Gj.'f». lih. 
zen gemengt , en in de Ooren gedruppeld, verdrijft de ^""^^ 
pijn cn de ontfteekuig der zelve. Op de Huyd der Paer- „;, Wi e Mt 
den cn andcrer Dieren gefhecken, keerd daar van af de™/.}. 
Vliegen, Horzelen en Alungen. 
Het zelve Zap of Nat met Zuyker gedronken , lefcht JjJ^j 
dc brand der Kaartten ; verflaat de Dorj't , ftild dc Hoejl, 
cn maakt een open Lichaam. 
Het Zaad gepeld, gefloten , cn met Wijn ingeno- 
men, docd wateren. Verzacht dc fcharpheyd cn brand 
der Pis : opend dc vcrftoprlicyd der A4dt , der Lee- 
ver , en der Nieren. Stopt daar teegens dc "Buyk^ 
h, p . 
Het Gepulverizccrdc Zaad in de Wonden geftroyd , 
docd'cr het vleejch in groeyèn. 
CLXXX HOOFDSTUK. 
P E P O E N. 
En wcUbckcndc Vrucht , word in 't Namen. 
Neederlandfch dus, maar ook van vcc- 
1c Pompoen genoemd: in het Latijn 
Pnv> : in het Hoogdnytfch Pfefien 
('alhoewel hier door ook wel meelt 
Aieloenen worden beteckend), cn Pe- 
ponen, of ook wel Peutzeks: in 't Franfch Pom- 
pons; en in 't Italiaanfch Pepome. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend veclc aardige ^^ e v ™ r ' 
veranderlijke foorten; te weeten : acuie Olijke 
I. Pepo verrucosus obioncus VIRIDtS , pf foortCQ. 
langwerpige groene Pepoen met kleyne Knobbelen als 
Ü ratten. II. Vhrrucosus Pomuormis, of Appels- 
wi^e gevormde Pepoen met Wratten. III. Verruco- 
sus pyriformis, of Pepoen met Wratten j hebbende 
de gedaante -van een Peer. IV. Stellatus , of als 
een Starre. V. MrNOR luteus , of kleyne geelc Pe- 
poen. VI. Minor albus, of kleyne witte. VIL Mi- 
nor compressus aurantiï coloris , of kleyne 
platte Pepoen , met een Oranje verwe. VUL Minor, 
compressus variegatus, of kleyne platte Pepoen , 
met groen en wit z,cer fchoon gefprenkeld , of gt ft ha* 
keert. Bchalven deeze zijn'er noch andere foorten , 
onnodig hier alle te noemen , wijl ze gezamentlijk van 
dezelve BouwingcnWaameeming7.]\n. Hebben ccn ruy- 
mc plaats van noden, vermitszc, al vooitkruypcnde , 
de aarde zeer verre beflaan cn overdekken. 
Al te zamen beminnen ze een goede , gemeene , Wat voor 
Kk 3 voch- 
