5i7 Beschryving der Kruyden , Bollen en Bloemen , III Boek, y.% 
hoe kley 
ne Kon- 
kom mer; 
kan aan- 
winnen. 
May in teder Jaar weer op nieuws werden aangewonnen. 
t Zaad dcc\ix men met de punt: om laag, niet meer dan 
een Stroo-brecdte diep in de aarde, wel zes voeten van 
malkander af, doch t'clkcns drie of vier Korlen bij een: 
waar van men naderhand , tc veel opkomende , ecnïge 
kan uyttrekken. Door dceze Zaying kan men ze alleen- 
lijk vermeenigvuldigen. 
Hoe men Heeft iemand lult , om hier van groote Vruchten te 
krijgen, die breeke de Konkommeren af, alszc noch niet 
al te geel zijn , met een volle Maan ; en Zaye 't Zaad 
daar van in het volgende Jaar ook met een volle Maan 
van May ; zoo zullen de Vruchten grooter aangroeyen. 
Maar indien men de Konkommeren , van welke mén 't 
Zaad wil gebruyken, afneemt in 't laatfte van de af- 
gaande Maan ; en naderhand 't Zaad daar van met eeven 
zulk een Maan aan de aarde bevceld , zoo blijven de 
Vruchten kleyn , en werden zeer bequaam tot A'orken 
gemaakt: waartoe de Cucumis minor sativus, 
of kleyne tamme Konkommer , zeer dienftig is; vermits 
der zeiver Vracht klcyn blijft; harder, en uyt cygener 
aart wcl-dragcndcr werd. 
Wilde, oF D e Cucumis sylvf stris, ftve Asininus, of 
Ezels- wilde, anders Ezels-konkommer , is veel harder van na- 
konkom- ruilr fan de andere foorten. Vergaat ook zoo haart 
niet, maar blijft gemecnclijk twee , zomtijds ook drie 
Jaren in 't leevcn. Bemind dezelve Aarde en Plaats, 
welke wij van de andere hebben aangeweczen. Geeft 
t de tweede Zomer kleyne , uyt den groenen geelachtige 
Bloemen; en in den Herfll volkomene Vruchten; kleyn 
van Gewas , zeer ruw in 'r aanraken , en blijven groen. 
Hare Steel regt zich opwaarts , maar zelfs hangen ze 
neerwaarts. Alszc een weynig blcck-groen zijn gewor- 
den , hebben ze hare rijpheyd verkrecgen ; en moeten 
dan met een Mes werden afgcfnccdcn , zulkcr wijze , 
dat'er een weynig van de Steel blijft aan zitten , om al- 
zoo 't Zaad daar in zoetjens tc bewaren. Want indien 
men ze of door onwectenheyd , of door onvoorzichtig- 
heid, met de handen afbreekt, zoo fpringd al 't Zaad 
fchielijk , en met zoodanig een kragt daar uyt , dat 
men zich daar over ontfteld , en ten hoogden verwon- 
derd bevind. 
Bitter- Weegcns hare bitterheyd werd deeze foort van Kon- 
heyd. lammeren niet ter Spijze , maar alleenlijk in de Apo- 
theeken gebruykt. Door de Wtntcr-koudc verliefd dce- 
ze Plant al haar Loof. Schiet echter, uvt de Wortel , 
welke de meefte tijd goed blijft , in 't Voorjaar weer 
Aanwin- uyt. Werd ook alieen aangnvonnen en vermeenigvul- 
nmg. dtgd door haar Zaad; het welk men met een wanende 
Maan van April aan de aarde beveclcn, en 't zelve niet 
diep leggen moet. 
Middel, Eyndclijk , wil iemand de voor-gemelde Agorken 
goed bewaren , om bij Spijzen tc konnen gebruykt wer- 
den, niet alleen de gclicele Winter door, maar ook een 
jaar of twee lang , die legge ze op de volgende wijze 
in. 
om Agor- Pluk dc Konkommeren , alszc de grootte van 't lid 
ecner vinger hebben gckrccgcn , met droog en helder 
Weer af, op een agtermiddag. Wrijfze 's avonds wel 
fchoon met een Doek. Leg ze dan vierentwintig uuren 
lang in Peekei, zoo zout, dat'er een Ey in kan drijven. 
Neemze dan uyt , en docze op een Doorflag , of Pan 
vol gaten , om tc verzijgen. Leg ze dan weer in Bicr- 
edik, ook vierentwintig uuren agter-ecn, om dc wate- 
rige vochtigheyd , door de zoutighcyd uytgetrokken, 
: zeer wech te neemen. Laat ze dan weer verzijgen , en doe 
goed ze in een zuyvcr, droog Glas; daar tufTchen ftroyende 
u - gehccle Nagelen , geheelc Focly , wat grof geftoten 
Peepcr , Bloemen of Zaad van Dille , en eenigc ronde 
ftukjens van Pccpcrwortcl. Giet dan daar over goede 
Bourdeauxfc he Edik (vermits deeze zelden , of noyt , 
eenig Vlies krijgd , gelijk alle andere foortcn van Azijn 
onderworpen zijn ) hoe zuurder en feller , hoe bccter ; 
en haal dan naderhand de Agorken daar uvt wanneer 't 
u behaagd ; doch zonder met de handen daar in te ko- 
Wondcr- 
lijkeey- 
genichap 
van 't 
Zaad. 
legge. 
men , of eenigzins daar over te ademen (het welk ook Waar- 
niet moet gefchicden over dc ingelcydc Oneen , 't geen fchou - 
in het ccrJleBoefis vergecten aan te teekenen) vermits w,ns ' 
ze, zulks niet verdragen' konnende, hier door ligtelijk 
komen te veranderen , ja ook dikmaal geheel te ver- 
derven. 
KRACHTEN. 
DE Bladeren van Konkommer, of Cucumer , mt 
W)in i»A nh ». „ j„ i , „ VIOJC. l,t>. 
Wijn geftoten , cn op dc beeten der dolle Hon 
^(■«gclegt, geneezen de zelve. Geftampt, cn 
met Honig vermengd, verdrijven ze de heetePuyfien en 
Bleynen des Aangezigts. 
Dc Vruchten , koud en vochtig in den tweeden Ttuhf. 
Graad , zijn zeer ongezond tc ecten : want ze verwek- H, fl- 
ken Winden, verkouden de Maag , en maken quaad ^ a6? * 
Bloed. 
Doch voor fterke Naturen, en hitzige Menfchen 
zijn ze niet ondienftig ; want zij verkoelen zonder ver- 
rotting : zijn ook de Blaas, Buyk. en Maag aange- 
Dc noch geheel kleyne Vruchten, welke men Agor- 
ken noemd , na dc konft ingemaakt , en onder een Roe- 
mertje bij het Gebraad gegeetcn , zijn niet ongezond; 
wanneer men ze matig gebruykt. 
Het Zaad (droog in den eerften Graad , en fterke- G*lm, lib. 
lijk afvagende , of zuyvcrcndc , ook openende en ver-'**"? • 
dcclcnde) geftoten cn met Wijn ingenomen, dóet lig- f^j^ 
telijk water lojj'en ; en is zeer goed voor de verfioptheyd f ae ' ""' 
van de B/aasen Lever. Helpt een ontftokene Lange , Trag. I a. 
en verhittede Borfi. ™P-99- 
. Mfi * Garftc-water gebruykt , neemt wech de dorfi 
m hecre Koortsen , en verminderd dc brand der Lende- 
nen. Geftoten , en van buytcn opgdegt , maakt een 
zuyver, blinkend Vel. 
De Mortel (droog in den eerften Graad) gedord, Hurma. 
geftoten , en een Drachma daar van met Honig-water Hi fi- pl - 
gebruykt, doet zeer fterk braken. jW.104. 
Dc Bladeren van wilde , of Ezels-konkommer , an- 
ders Cucumer AJininus, zijn zeer bitter van fmaak; ver- 
warmende in den eerften Graad , en afvagende van 
aart. 
't Zap deezer Vruchten ( 't welk Elaterium werd ge- Camtrar. 
noemd ) in dc lugt dik geworden , verwarmden ver- m Manb. 
droogd in den tweeden Graad ; en is fijn van deelcn. w - 4- 
Moet voorzichtig werden gebruykt;want het ontroerd ' 37 ' 
het Ligchaam geweldig ; maakt krimping des buyks , 
cn opend, door zijne kragt, de kleyne Aderen. 
Met Melk vermengd, en in de Neus opgehaald, ver- 
drijft de quade verwc der oogen , na de gencczing der 
Geelzugt overgeblcevcn. 
Vier Grcyncn hier van een oud, doch een jong per- A „j. Ma _ 
foon maar een Grcyn met Wijn ingcgccvcn, opend het rin.mMtf. 
Ligchaam: drijft uyt Ac galachtige, koude , /lijmerige , «W* 
cn overvloedige waterachtige vochtigheeden , zoo wel üj~utf"' 
van onder door dc Stoelgang , als van boven door brz-D™cjiè A . 
king. Als een Pejfaris van onderen gebruykt, verwekt '-'ïï- 
dc Maandftondcn der Vrouwen. Is goed voor de Wa- 
terzuchtige, met een Drachma Zuyker van Roozen in- 
genomen : ook voor de geene die kort-ademig zijn. 
Trekt daarenboven de doode Vrucht en de Nageboorte 
uyt. Is dienftig voor de Miltzugt. 
■tZap,of Afor/twclk uyt de rijpe Vruchten fpringt, R. Con- 
is verderflijk voor 'tgfzjp. In de Oogen gefpuyt wer- fi"»'in.in 
dendc, maakt dezelve blind. Not - adA - 
Dc Wortel deezer Ez.ch-honkommcren vermengd met w/if*" 
Meel van Garftcn-mout , doet alle koude Gezwellen Einrr.np. 
fcheyden. Dezelve Wortel gedroogd , gepulveri- M 'f»" 
zeert, en met Honig vermengd, reynigd , verdrijft , Mf ' 
en genecfl: allcrlcy ejuade Schurfthcyd , Jeukerigheyd , 
Sproetelen, Vlekken en Plekken des Ligchaams. ^ 
Deeze Wortel zoo lang in Oly gekookt , tot dat het 
derdedeel daar van verteerd is j en daar meè ge- 
fineerd. 
