5 3 i Beschryving der Kruyden, Bollen en Bloemen, IIIBoek, m 
hoogte van derdehalve voer. Bemind ren nnrAi. rs- „/ _ . 
Gedaante 
der Bla- 
deren. 
Bloemen. 
hoogte van derdehalve voer. Bemind een goede, zan- 
dige aarde , doormengt met een weynig twec-jarige 
Pajrdcmiil, cn 't ]\lol der verrotte Boombladeren : een 
vrije , warme , wclgcleegene plaats, en tamelijk veel 
vochtighcyd in dcZomer. 
Blijft lange jaren in het leevccn : cn krijgt fchoonc 
bladeren, dtc van de Styraxboom, bcydc in groorte 
en in gedaante, zeer gelijk: ontrent geheel rond, doch 
aan de punten een weynig fpits : boven ruyeachtig wit; 
onder zwart-grocn van vcrwe. Komen onordentelijk 
aan hareSteeltjettt voort, cn zijn inwendig vercierdmet 
ycclc doorlopende Aderen , voortfehietende uyt eene in 
het midden. 
Meer als een jaar oud geworden zijnde, Uoeyd™ ie- 
der Zomer zeer fchoon , te voorfchijn komende met 
hare bruyn-roode geveezelde Bloem, uyt een langwer- 
pige, gefchubde, Heek-witte Knop. Vcclc denex Bloe- 
men zijn op de bovcnile punten der Takjens digt bij 
malkander te zaam-gevoegd. Gcevcn echter in deeze 
Landen geen volkomen ZW:waar door nochtans dccze 
ioorr alleenlijk kan vermecmgvuldtgd worden, vermits 
men haar noyt bij de World ziet uytlopen. 
Aart. Men bevind haar wel tamelijk hard van natuur: kan 
echter gcenzins verdragen veelvoudige Herffl-reeeenen , 
fterke Wjudm, R,jp, of felle Verf. Moer dcrhalvcn, 
n 1 een Pot gelleld zijnde , in het laafde van September 
of het begin van OUober, na gclccgentheyd van de bc- 
Hoeèanig quaamheyd of onbequaamheyd der Jaartijd, binnens 
neem™. W? w ° rdcn S cbra gt . op een luchrigc plaats , ' daar niet 
anders als bij vriezend Weer word gevuurd. Gedu- 
rende de gehcele Wintertijd moet men ze met flcgts een 
weynig lauw-gemaakt Rcegen-water van boven begie- 
ten; cn niet voor in het laarlte van Maert, of het 'be- 
gin van April, na tijds gclcegcntheyd , met een zachte 
Lucht en zoete Rcegcn weer buyten zetten ; doch haar 
voorzichtig wachten, en wel dekken voor veel Sneeuw- 
achtige voehtigheyd , koude nagten , fchrale Oojlt- en 
JVoorde-winden , tot op den aanvang van May, wan- 
neer het meefte deel deezcr gevaren voorbij , cn geen 
nadeel meer te vreczen is. 
KRACHTEN. 
Des/™ of het ZW van deeze, defgelijks van Matthi.1. 
de kleyne Koornbleem, D f C)Mm y t rv „g tj ; n ° W ijn ge- '■ >• 'af- 
kookt , en daar van een Roemertje gedronken, itrïjd T '"S"-<->- 
teegens alle vergif. Geneert ook de beeten en (keken * '"' 
der giftige Dieren; en is goed in hitztge, peflileniiale 
Het uytgeparltte^dcezer Koernblocmcn in varlTche 
Wonden gedaan; helpt de zelve ter geneezing; en hecld 
ook de tafitem van de Mond. 
De Cyanus odoratusTurcicus, of welriekende Turk- 
fel,, Koornbleem, verflerkt het Hoofd door hare aange- 
name geur ; verquikt het Gemoed, en neemter de 
Hauwheyd van wech, in Wijn gekookt, en daarvan 
gedronken; of de gedroogde Bloemen met Wijn gcbruykr, 
vcrllerkcn het Her, , cn alle inwendige doelen des Lig- 
chaams: weerilaan krachtig het vergif, cn openende 
vcrltopthcyd van Leever, Milt, cn Longe. 
Heien 
aidtlit. 
Leiel. 1.1 
fel. Ci 7 . 
Tudf.hif 
Tab. Co- 
lumn,! hifi 
n.fii. vj 
Hurar:te. 
lib. Herb. 
fel. ia4. 
DE Koornbleem, of Cyanut, zoo wel de klcync 
als groote foort, bcydc van ecven de zelve 
krachten zijnde, is kouden droog in den eerden 
graad : daarenboven een weynig te zam'entrckkcndc er. 
tc ruggc drijvende van aart. 
• Dc Bloemen en Knoppen , gedroogt, gefloten , cn ge- 
ftroyd op de Roos, het fprenkt Vuur, heete Gezwellen, 
cn diergelijke qualen, gencczen de zelve. 
■ Een hand vol met wat Honig-zaad in Wijn gekookt, 
cn dan de zelve gedronken, is zeer dicnllig tot verdrij- 
ving der Geelzucht. Helpt de gecne, welke van bin- 
nen ge^uetft zijn ; en die haar W.,ter niet wel kennen ma- 
ken. Neemt ook wech de Hertklopping. 
■ Het gediftilleerdc Warcr deczer Bloemen genceft ge- 
lukkig de roodheyd cn pijn der Oogen , daar in ge- 
druppeld, of dikmaal daar mee gewaflehen. Word 
ook met voordeel gedaan op allerlcy foortcn van heete 
Gezwellen. 
Twee Drachmen van het gcflotene Zaad met Wijn 
of Honigwater ingenomen , is goed teegens de vallende 
Ztekle. Rcynigt ook het Ligchaam , door uyt-braking, 
van alle onznyverheyd, en alle /lijmerige, of Galachtige 
vochrigkeeden. * 
Dc gedroogde Bladeren van de groote Koornbloem , 
of Cyanus major, gefloren, en daar van een Drach- 
ma met Wijn , of gediffleert Water van Waalwor- 
tel , of Symphjtiim majits , gcbruykt , helpt de zul- 
ke , welke een zware val gedaan , en zich van kin- 
nen verzeerd hebben. Met Wcegbrccwater gedron- 
ken , is zeer dicnilig voor dc gecne , welke Bloed 
fpouwen. 
CLXXXIV HOOFDSTUK. 
VARKENSBROOD. 
P het Neederlandfch dus genoemd ; Verfcliey- 
word in het Latijn gchcetcn Cycia- Je namen. 
men, of ook Panis Porcinus: in 
llCt Hoogdujtfch ScHWEINBRODT , of 
Erdapffel: in het Franfch Pain de 
Porceau ; en in het Ilaltaanfih Ci- 
clahino, °f Pan Porcino, 
Hicr van zijn mij in haren aart bekend geworden Veelerle, 
een goed deel fchoonc cn ziens-waardige veranderlijke 
foortcn , welker vccle ik uyt eygen Zaad heb voort- 
geteeld; als: verander- 
I. Cyclamen autumnale folio heder« FLO-tm". 
RE CARNEO , of Hcrfjï -Varkensbroed me, Bladeren van 
Klim en een lijf-vcrwtge lloem. II. Oooratum 
flore purpureo , of welriekend Varkensbroed met 
een purpure Bloem. III. Anemones effigie, fint 
LONG1US RADICATUM FLORE PURPUREO ODORATO, 
of Verkensbrood met een lange Knobbelworlel , op de 
wijcevan een Anemene, me, een purpure wei-riekende 
Bloem, in de Zomer voortkomende. IV. Angulo- 
SUM HEDERACEUM ELORE ALBO, of Varkensbroed me, 
een witte Bloem , en hoekige Bladeren van Klim of 
Kylef, in den Hcrfft bloeycnde. V. Longifolium 
Jive Bipenn, NUM ELORE carneo, of met een lang 
Blad, gel,jk_een Hellebaard, en een lij f-verwige Bloem. 
VI. BlïlNMNUM AUTUMNALE FLORE ALBO, of me, 
een Hellebaards-blad , en witte Bloem, in den Herffl Zaad'' 8 ™ 
hare Bloemen vertoonende. VII. Bipenninum Fio-'°° r 'g«- 
RE albo magno, of me, een Hellebaards-blad en »r»s- 
te witte Bloem. VIII. Persicum , of ujt Perzien. 
IX. Rotundifolium MAJUS, of me, groole rende 
Bladeren, en een lijf-verwige Bloem. X. Aleppicum, 
of van Aleppo. XL Rotundifolium minus hye- 
MALE FLORE PURPUREO ODORATO , of WintCT- 
Varkensbreod, met een welriekende ujt den roeden pur- 
pure Bloem, me, een kleyn rond Blad. XII. Vernum 
FLORE purpureo, of in ' 'l Voorjaar bloejende me, een ' 
purpure "Bloem. XIII. Vernum minus flore al- 
bo odorato , of omrent de May voortkomende met 
een witte welriekende "Bloem. XIV. Verbum MAJUS 
FLORE ALBO ODORATO, ojF *> 'l Voorjaar bloeyendemel 
groole gefpikjteldc Bladeren en een wille welriekende 
Bloem. XV. Vernum marmoreum flore aleo 
ODORATO , of wit welriekend May- Varkensbrood , 
met fchoon-wit gemarmerde Bladeren. XVI. Cycla-e„ 
MEN VERNUM MONTANUM FLORE PLENO VARIEGA- necgcn- 
TO , of Varkensbroed uyt het gebergte van hel Dauphi- :ic n inge- 
ne'in Vrankrijkj in V Voorjaar bloeyende , me, een dub-""".','"'' 
bele wit en reod-geflreepie , cn ook een weynig riekende 
Bloem. XVII. Vernum montanum creticum flo- 
re luteo PLENO , of Varkensbroed uyt lm gebergr, , 
