535 Beschryving der. Kruyden, Bollen en Bloemen, III Boek, 536 
leurde, of lijf-vcrwigc Bloemen. Niet lang na dat ze 
afgevallen zijn dnyen dcSteclen haar om, tot op de aar- 
de zich neerbuygende , gelijk hier boven van de ande- 
HerFft- 
Varkens- 
brood m. 
Bladeren 
van een 
Ulocm. 
Bloemen. 
re foorten is gezegt. 
Cyclamen bipbnninom autumnale flore 
ALBO, of Herfft.rarkcnsbrood tm et Bidder ck van een 
Hellebaard , en witte Bloemen , fchict ieder jaar in 
Auguflm en September uyt een grootc, ronde, platte, 
" cl * ,rJ aan de randen zomtijds hier en daar wat inwaarts gaande, 
c ook geheel zwarte Mortel, vecle Bladeren, een vinger 
lang ; achter aan de Steel in twee deden ingcfnecden. 
Hebben gemcenelijk aan de regtcr zijde een voor-uyt- 
fteckend Punt , of Oor : aldaar een lid van een vinger of 
meer breed, doch voor wat foutief, en met ccn fpits 
punt voorzien ; zoo dat ze zich niet qualijk met een 
Hellebaard vergelijken. Aan de randen zijnze een wcy- 
nig gekarteld ; boven de aarde verhecven ; op haar 
Steeltje (lijf ftaandc; doorgaans haar vlak leggende, of 
met de punt een wcynig na beneeden heilende. Bo- 
ven in 't midden loopt een donker-grocne breede firecp 
gantfeh tot aan 't eynd toe ; waar na rondom een 
witte Jlreep volgt: daar na aan de randen weer ccn groe- 
ne , met cenige kleync witte fireepjens doorvlochten. 
Onder zijnze uyt den blauwen groen. TutTchcn dc 
zelve fchicten uyt de Wortel op vecle grootc, fchoo- 
ne, Snccuw-witte Bloemen: welke, cenige dagen open 
geftaan hebbende, zonder verderving , en noch geheel 
Zijnde, ter aarden neervallen : waar na dan de Steelt jens 
Zich al drayende op de grond in het ronde neerleg- 
gen , en voor aan dc punten een Zaadknopje be- 
waren. 
Cyclamen ancuiosum autumnale flore 
ALBO , of Herffl-Farkensbrood met hoekige Bladeren 
en een witte Bloem, heeft een grootc, zwarte, plat- 
te, en bijna geheel ronde Wortel: uyt welke in 't bc«in 
van de Herffi vecle Bladeren voortkomen , van een be- 
Biocm. vjlJ ijke aanfehouwing , doch zeer ongelijk van gedaan- 
te j hebbende het eene aan dcecne zijde een, aan dc 
andere zijde dikmaal twee als uytgcfnecdene punten , 
coren, of dcclen; het andere aan dc cenc zijde twee , 
en aan de andere zijde drie breede en fpit ze hoeken ; het 
derde aan de cenc zijde drie, aan de andere vier hoeken-, 
het vierde, aan dc eene, tc wectcn de regtcr zijde (daar 
altijd de minlte worden gezien ) vier, aan de linker zij- 
de (daar men gedurig de meefte vind) vijf punten: 
Gedaante aan dc randen aardig gekarteld : achter, met de gcmcld- 
der BUdc, dc punten , anderhalf vinger-lid , of meer , breed , 
ren. ccn ^\ C y nc v ingcr of daar ontrent lang; voor fmaller, 
en daar uyt den brecden in een fpits punt eyndigende : 
met fchoonc Aderen doorlopen; boven inwendig ook 
blinkende, en daar vercierd met grootc witte en don- 
kcr-groene Streepen: onder uyt den blauwen-grocn ; 
Bloemen, en haar boven de aarde verheffende. Tuuchcn wel- 
ke te zamen met de Bladeren voor den dag komen fpicr- 
witte Bloemen, gemcenelijk, gelijk ook, al de andere, 
beftaandc uyt vijf opfbandc lüaderen ; onder in het 
ronde alle aan malkander va ft houdende ; en daar een 
/>o//y/jf^uytrnakendc,waar in zich onthoud dc Zaad- 
knop, altijd voorzien, of met ccn uytwendig hangend, 
of inwendig blijvend doornachtig fpits puntje. Na ce- 
nige dagen vallen deeze Bloemen, noch in haar geheel 
zijnde, af, en hare Steeltjem, korts daar na zich om. 
windende, gelijk van dc andere foorten is 
gen zich ter aarden neer. 
Cyclamen 
Herffl- 
Varkcns- 
huïkigc 
Bladeren 
gezegt, buy- 
H-rfil- 
V-irkeiiS' 
RIPENNINUM AUTUMNALE FLORE 
carneo , of Herfjl-Varkcnibrood met Bladeren van 
mtjJSIfc ™" H ' s '' J ^d, en een lljf-vtmip Bloem, krijgt uyt 
deren nn een grootc, ronde, platte, en gantfeh zwarte Wortel in 
een Helle- den Iltrffl ziens-waardige Bladeren, een gehccle vinger 
lijf" ctwU °' l)alr ontrcnt > ' an Si ccn klcyne maat-duym breed. Heb- 
ge Bloem, ben voor een punt, en achter bij dcSteeltvtccgevleagelde, 
breede, doch fpits toegaande deelen; zomtijds ceven groot; 
zomtijds weer dc eene wat kleyner als de andere; in ge- 
Bladercn. daaute ccn Hellebaard gantfeh gelijk : aan dc randen 
weynig getand; (taande fteevig op bare Steeltje», 
boven dc aarde, doch doorgaans met dc punt na de zel- 
ve neerwaarts hellende ; boven in het midden aardig 
voorzien met donkcr-grocne, blinkende, ter zijden van 
dceze met lange cn breede witte plekken : onder uyt den 
blauwen groenachtig van vcrwc. Tulfchen welke lila- B i 0 , m en 
deren opfchietcn dc Bloemen , witachtig , vermengt ' 
met purpur. Na verloop van agt of tien dagen val- 
len ze ter aarden neer. Dan aan hare Steeltjem op 
verfcheydene manieren zich omdrayende, krommenze 
zich neerwaarts, ceven als de voorgaande foortcn. 
Het Cyclamen autumnale radice anemonfs, HerRt- 
of Herfft-l- r arkembrood, met een Wortel van Anemone, Varkens, 
heeft een bruyn-vcrwige , lang-werpige , oncffene , brolxl mct 
knobbelige Wortel, voorzien met vcclè lange bier cn' "°"° r " 
gintfch uytfehictende Takken; ook met vecle VtVetl. Anemone. 
wortelt jens. Uyt wiens bovenftc punten in de Maand 
-rlngttjliu voortkomen veelvoudige Bladeren , ruften- 
de op purpurc, cn gemcenelijk irom-gebogene Steelt, 
jent. Deezc zijn rondachtig van aart ; twee vinger- 
lecdcn , wat meer of minder, lang cn breed, doch 
voor wat fmaller , en met een punt voorzien , zul- 
kerwijs, datzealsde gedaante van een Hert vertoo- 
nen. Staan doorgaans ccn-zijdig gedrayd, of leggen Bladeren 
in verfcheydene bochten gekeerd. Zijn aan dc randen 
ccn vicyrilg gekarteld: onder aangenaam glad, cn don- 
kcr-rood van verwc; boven fchoon donkcr-groen, en 
zeer blinkende; bcgaafr met ccnigc wcynige wit-groene 
plekke* cn Jlreepen ; ook met zeeven grootc Meren , Bloemen 
uyt welke ter zijden veel andere kleyner vloeycn; op 
een aardige wijze. Tulfchen deeze Bladeren komen te 
voorfchijn zeer aangenaam riekende purpure Bloemen : 
welke afgevallen zijnde , dc Stoelen haar , gelijk die 
van de andere , na de aarde omdrayen , en in Att- 
gttflu, des volgenden jaars een volkomen rijp Zaad na- Zaad 
laten. 
Cyclamen vernum purpureum , of Varkens- Varkens- 
brood, in A/ay-maand bloeyende met pttrpttre Bloemen I,r00ti ' in - 
geeft ieder Foorjaar 'm April uyt een kfcync.bruyn-vcr- ™2| e b ££ 
cn onder regt in het midden purpure 6 
wigc, hockachrig. 
met cenige Féez.elen voorziene Wortel , geen groote , Bloemen, 
doch van gedaante Herts-wij^e gevormde Bladeren, 
hol van malkander gcfteld; van binnen met fchoone 
grootc en kleyne Aderen doorlopen. Zijn achter een Bladeren, 
vingcr-hd, wat min of meerder, breed, doch wel zoo 
lang; voor in ccn punt eyndigende; aan dc randen aar- 
dig cn grof getand; onder paarfchachtig-groen ; boven 
in 't midden met ccn grootc wit-groenc plelt_ bcgaaft ; 
cn om de zelve tot aan dc randen donkcr-groen van ver- 
we. VValfen op hare tccdcrc Steeltjem niet regt-op 
ftaandc , maar gemcenelijk haar cen-zijdig krommende 
en drayende. Tulfchen deeze Bladeren fchicten uyt Bloemen 
de Wortel in dc Maanden April en Afay de -Bloemt jens 
op ; hjf-verwig, of purpur-rood met incarnaat door- 
mengt; beftaande uyt vijf fmallc gemcenelijk krom- 
geboogene Bladertjcnt. Dceze afgevallen zijnde , 
drayen ook de Zaadknepjens , gelijk die van de an- 
dere foorten , zich in malkander neerwaarts tot op de 
aarde. 
Cyclamen vernum alhum odoratum majus, Groot, 
of groot welriekend wit Varkensbrood , in 't yoorja.tr ]" clric - . 
bloeyende, is ccn aardig Gewaï, en niet veel in deeze varkens' 
Gewcften gezien. Krijgt in April, uyt een grootc , brood, in 't 
ronde, bruyn-verwige, en met vcele Vee^elwortelijens Voo 'J"" 
onder en ter zijden voorziene Wortel, grootc Bladeren , h ^*ï ca - 
hebbende dc gedaante van een Hert. De grootftc zijn C ' 
een vingcr, wat min of meer, lang, en breed ; achter 
bij dc Steel gefcheyden in twee groote, rond-toegaan- 
de deelen ; voor Herts-wtjt,e in'ccn punt eyndigende : 
vercierd met ccn (ny-gekerfde rand. Onder 'zijn ze Bladeren, 
blcek-groen van verwe ; boven droevig-donkcr , of 
zwart-groen : ook flegts met cenige wcynige teedcre 
wit-groeneéT/ee/e» begaaft: in "t midden doorlopen met 
vijf ltcrkc en breede Aderen , uyt welke veel andere 
kleyner 
/ 
