5 5 5 Beschryving der Kruyden , Bollen en Bloemen , III Boek, 556 
rijk. III. Dor ycnium Dioscoridis, of Doryc~ 
nittm, van Dioscohides bcfchreevcn. Niet alle zijn 
ze van ccven dc zelve Bouwing en Waarneeming. 
Wat voor Eevenwel bcminnenzc al te zamen een goede, gc- 
zrVemiQ mccnc ' zant "gc aart ' e » met weynig twee-jarige 
BttrdéaiKb, cen-jarigeHocndcrdrek, en kleyngcmaakte 
Veen-grond genoegzaam doormengt : een warme , vrije. 
Wel ter Zon geleegene plaats , en matige vochtighcyd. 
Konnep geenzins verdragen veel koude Herffl-reegencn, 
neevelige Lucht , of fterke Fbrfl. Moeten dcrhalven , 
in Potten gezet zijnde, in "t begin van Oilober binnen 
gebragr, cn opeen goede luchtige plaats gefield worden, 
Hoe waar daar in niet als bij vriezend Weer word gevuurd. Ge- 
men?" burende de Winter mag menze maar met flegts een 
weynig lauwgemaakt Recgcnwater van boven begieten; 
cn niet voor in 't begin, of ten lialven van Afrit, met 
een zoete Lucht cn Rcegcn weer buyten ftellcn; echter 
haar noch wel wagren voor Sneeuw , koude tutten , 
en hayrige H inden. Gcmecnelijk bloeyen ka ieder Zo- 
mer, doch gecven in deeze Landen noyt eenig Zaad. 
Aanwin- Worden eevenwel, doch zobcrlijk , vcrmccmgvul- 
on" c Un- d % li door nare uvt de Wortel voortkomende jonge 
dca. njsachrige Scbeictjens, welke men, met een wauendt 
Maan van Af ril, op de wijze der Angelieren, ten hal- 
ven infnijd, met aarde overdekt, cn Wortelen gefcho- 
tcn hebbende, van de oude afneemt en verplant. Doch 
eer dit gefchicd , moeten de gcmeldde Wortelen, wee- 
gens hare tcederheyd , ten minften twee jaren oud 
zijn. 
Dorre- Het Dorycnium Dioscoridis , of Dorjcmum 
Dio'LT Van Dio f coride ' tyekreeven, is eene der fchoonftc Ge- 
da. C ° r ' waffin , welke ik oyt op aarden heb gezien ; in alle 
declcn wit , cn blinkende als Zilver. Het groeyd in 
deeze Gcwcficn zelden meer als een Maatvoet hoog. 
Wortel, pe- Wortel is bruynachrig van verwej dik, kort, en 
in weynige, of gantfcli geen deelcn gefchcyden : uyt 
welke zelden meer als ccne ronde cn regt-opfchictendc 
Steel voortkomt , doch daar na zich in meerder ver- 
deeld : waar aan de Bladeren , veelvoudig en di 
Bladeren. 
mal kat 
3ig cn digr op 
;ander zittende, opwaarts gekeerd fiaan. Zijn ... 
gedaante die van den Olijfboom, ook zelfs in grootte, 
met ongelijk; doch alle niet zoo breed; noch ook regt 
tcegens over malkander aan hare Steelij en s gefield; aan 
wclkezc alderfmalft, ruyg, dikachtig, cn van onder 
met een regt-doorgaande Ader voorzien zijn, waar uyt 
yoortvlocycn cenigc weynige kleyne , alleen zichtbaar 
in de grootfic Bladeren. 
Bloemen. De Bloemen vergelijken zich niet qualijk, in grootte, 
gedaante , cn vcrwc , met dïe van de kleyne ge me ene 
Winde, docli zijn welzoo bleek. Komen voort uyt het 
bovenfte Hert der Takjens, uyt vecle digt bij malkan- 
der gevoegde, langwerpige, cn ruyge, gelijk de Bla- 
denn, doch niet zoo zeer als Zilver blinkende Knofjens, 
rondom bezet met kleyne Bladert jem ; zoo dat ze 
fchijncn als uyt de zelve uyt tc fchicten, en 'er op te 
rufKn. Gcmecnelijk blijvenze niet meer als drie da- 
gen goed: daar na krimpen ze in haar zeiven op; en 
vergaan , zonder in deeze koude Gcwcficn ccnig Zaad 
na te laten. 
Hoe waar Ongecrnc verdraagd dit Gewas eenige vcttigheyd ; 
tc nee- moet dcrhrlven alleenlijk hebben ccn goede, zandige 
mcn ' aarde , met een weynig Mol der verrotte Boombla- 
deren doormengt. Blijft eenige jaren in het lecven. 
Kan op gecnerley wijze tc veel vochtighcyd verdra- 
gen , wijl de Wortel daar door lichtelijk aangcfioken 
word, cn. dan verrot. Bloeyd ( voortgekomen zijnde 
uyt Zaad, uyt warme Landen overgezonden) in het 
tweede jaar. Dit Zaad moet met een wadende Maan 
van Afrtl of May in een Pot, niet boven een frroo- 
brcedtc diep , pezayd, en op ccn hecre plaats gefield 
worden. Alleenlijk hier door kan menze vermeenigvul- 
digen. Deeze zeer fchoonc Plant fchiet wel gedurig (ver- 
mits ze Struvelhg groeyd) jonde Scbcutjens uyt dcWor- 
icl, maarkan'er noyt door aangequeekt worden. 
Aanwin- 
ping. 
KRACHTEN. 
HLt Dorycnium van Diofcorides bcfchreevcn, en 4- 
ter dier oorzaak Dorycnium Diofcondis genoemd, f *W* 
gelijk alreeds hier boven gezegt is, is koud cn 
vochtig in den derden graad. 
In Wijn gezoden, en daar van een weynig gedron- GaUn.U. 
ken, of ccn Scrufel van het Poeder der gedroogde Bla~ s "»f>l**J> 
deren met Wijn ingenomen, docd den mcnfcii /laf en. 6 ' 
Maar te veel daar van gebruykt, brengt hem om 'tlcc- 
ven. Moet dcrhalven voorzichtig gebcezigt worden. 
HOOFDSTUK. 
A G O N. 
Y elk zoo zeer bekend , als, om haar Namen, 
aangename geur cn trcflijke hocdanig- 
heyd, in een goede Salade bemind, 
heeft in 't Needer landfchgccnm anderen 
naam. Word in het Latijn gchecten 
Dracunculus hortensis, ofook 
Draco herba : in 't Hoogduytfch Dracune : in 't 
Franfib, cevcn gelijk in 't Needcrlandfch , Dragon: 
in het Itahaanfib Draconcello , of Dragone. 
Deeze Plant bemind ccn goede, gemecne, zandige, Grond, 
wcl-omgcfmectcnc, cn vct-gcmcfitc grond: een luch- 
tige, vrije, genoeg ter Zon geleegene plaats, en veel 
Water. Word uyt cygencraart zeer oud. Verdraagdal- 
lerley ongclecgenrhccdenderJJWr. Gceftin deczeLan- 
den ^ter nauwer nood Bloemen; maar noch veel minder 
ccnïg volkomen Zaad. 
Word dcrhalven alleenlijk aangnvonnen door hare Aanwin- 
aangewaficne jonge Looten ; welke men , Wortelen ge- nin S* 
krecgen hebbende , met ccn waifende Maan in Maert, 
van dc oude afneemt, cn verplant. Ingcftuken zon- 
der Wortel, komen ze noyt voort. Moeten ook ie- 
der vier jaren opgenomen, cn met nieuwe Mift voor- 
zien worden; anders verminderen ze , cn verfterven, 
meter tijd gantfchclijk. 
D 
KRACHTEN. 
ragon, of Dracunculus Horten/is, is droog in den nurant. 
cerfien , cn warm in 't begin van denderden ?ianU 
ook doorfnijdcndc , vcrdcelcndc, vertee- 
rende, verwcckcndc, en openende van aart. 
Zij word gehouden zeer gezond te zijn voor oude , 
cn ook voor koude naturen ; doch jonge cn hitzisc Lie^ 
den moeten ze matig gebmyken ; want zij maakt dun 
Bloed, cn ontficckt de Lcever. 
In ccn Salade gegecten , is ze zeer aangenaam , cn RutBim 
matigd de koudheyd der zelve. Alleen gebruykt ,l-i c. 9 6. 
doedze het water der Blaas affchictcn ; verteerd dé DoJh 
fpijs ; maakt lufi tot het Ecbte-werk_: verquikt het 
Bert; verfterkt dc Maag , en het Hoofd : verteerd, 
maakt dun, en jaagt uyt de Slijmerige voebtigbeyd van 
het zelve. De Bladeren, in dc Mond geknauwd wor- 
dende, hebben ccn diergelijke werking. 
Ecven deeze Bladeren in Wijn gezoden , cn daar UM. 1. 1, 
van gedronken , of het gediftilleerdc Water van dc/ u/ - S%9- ' 
zelve 's morgens nuchteren gebruykt , verteerd alle 
rauwe en taye vocLten : is goed voor dc Pefl, want ' l e ' 97 ' 
het docd zAveeten, als men^zich daar op laat toedek- 
ken. Dc7"Wr»daarmec gcwanchcn,verdrijftdc7tW- 
fijn. Jaagt ook uyt de Winden. Opcnd de verftopt- 
heydder inwendige deelen, cn verwekt der Vrouwen 
Maandfionden. 
