5^3 Beschryving der Kruyden, Bollen en Bloemen , III Boek , 5 tf 4 
KRACHTEN. 
H' 
[Et Epimcdtttm is matig koud en vochtig; doch 
de Wortel verdrogende en te zamen trekkende van 
aart.' 
Dia/c.L 4. ^ e B£«&r» gefloten, met Oly vermengt, en opdcr 
e. 19. brouwen Borjhn gclcgt, docd de zelve in cene ftaat blij- 
ven, zonder grootcr te worden. 
Gal. lih. De zelve Bladeren gedroogt, gepulvcrizecrt, en daar 
s,mp.utj. van v jjf Drachmen gcbruykt, met Wijn of ander Nat, 
flraks na dat der Vrouwen Afaandfionden zijn opgehou- 
den, maakt haar onvruchtbaar. 
Tlin. U*7. Dc W° r,e l gedroogt , en maar alleen ccn Drachma 
c,p daar van met Wijn ingenomen; of in Wijn of Bier ge- 
zoden, en daar van ccn goede Roemer vol gedronken, 
belet dc brouwen te onifangen. Moeten dcrhalvcn zich 
nauw wachten van het gebruyk deczer Plant, 
CCVK HOOPDSTUK. 
PAERDESTAERT. 
Eeft dien naam in het Ncedcrlandfch 
bekomen , weegens de overeenkoming 
tufichen deeze Plant cn de Stuurt eens 
Paerds. Word in het Latijn gehec- 
ten Equisetum , Hippuris , of 
Cauda Eqjjina: in het Hoagduytfch 
Schafftauw, of ook Roszschwantz : in *t Franjch 
Queve de Cheval: in 't Italiaanfih Eqjjislto, of 
derfchey- 
dene (oor- 
Coda di Cavallo. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend geworden 
vier onderfchcydcnc foorten; te weeten 
I.EctyiSETUM vulgare majus, of ' gemeeue groet- 
te Paerdcftaert. TL Vulgare minus, of gemeene 
kleyne Paerdeflacrt. III. Minus tenuifolium, of 
kleyne Paerdefiaert met teedere en dunne Bladertjens. 
IV. EojJISETUM ALBUM TF-NUIFOLIUM MINIMUM, 
of alderklejnjte dun -gebladerde -witte Paerdefiaert. 
Niet alle zijnzc van ecven dc zelve -Bouwing en IVaar- 
neeming. 
ïcmeene De twee ccr(u-gcnoemdc foorten beminnen een zan- 
roote cn dige , wcl-gcmcfttc , cn ook ongemefhe , doch van 
naturen een vochtige grond: zoo wel ccn vrije, opene, 
als fc had uwachtige plaats, en veel Water. Vcrdraqcn 
allerlcy ongelecgenthccdcn der Winter , zonder ccnige 
fchade. Gccvcn gcmccnelijk ieder jaar Bloemen , cn 
op zommigc tijden volkomen rijp Zaad; waardoorze 
zoo wel worden aangewonnen , als door hare aangewaf- 
fene jongen; welke men met ccn wallende Maan "in A- 
pril of A1ay van dc oude afneemt cn verplant. 
Het Eqjjisetum minus tenuifolium, of kley- 
ne Paerdefiaert met teedere Bladeren ; cn het Equise- 
TUM ALBUM TENUIFOLIUM MINIMUM , of aldcr- 
klyfte dun-gebladerde witte Paerdefiaert , grocyen niet 
dan in 't Water zelfs. De cerfre foort laat hare Blade- 
ren boven uyt het Water zien; doch de laatftc, of al~ 
dcrkleynfic witte, blijft'er onder, en wil zich niet in 
Zeldzaam- dc Lucht laten aanfehouwen. Indien mcn'er iets af- 
Ke™ brcckt ' llct zclve wortl (gelijk het Coral ) door dc 
kleynfte". *- ucnr ' iari ^ gemaakt; cn als men het een wcynig drukt, 
fpringt het van malkander , cn verbrijzeld tot gruys. 
*t Welk ik, voor cenigc jaren cene dcczer P/anten ge- 
vonden hebbende ontrent 't Dorp Ptizj , anderhalf uur 
gaans van Groeningen , in een gegravcne oude Sloot , 
stecltjeot. 2clf s m ct verwondering heb ondervonden. Dc Steelt- 
jens van dit Gewas zijn zeer dun en tceder, rond , cn 
met veele frxeepen voorzien: aan welke de Bladertjens 
voortkomen, rondom bij artijkelen, dïgt boven mal- 
kander, cn nok digt tc zamen-gevoegt: itaande gemce- 
BUdcrt- riciijfc opwaart gekeerd. Zijn niet langer als een kley- 
Jeni ' ne vinger breedte , of noch minder ; maar een draad 
kleyne 
Paorde- 
ftaert. 
De twee 
andere 
foor ie n. 
dik; rond, gantfeh tceder, cn grijs-wit van vcrwe. De 
bovefte zijn met Zijde-takjens , Hartshoorns-wijzc , 
zeer aardig bcgaaft. 
Het Eoj.'ISETUM MINUS TENUIFOLIUM, of kty- Kleyne 
ne Paerdefiaert met teedere Bladertjens, groc)'d uyt cy- P3 ^- 
gencr aart hooger, ook geheel boven het Water, op met 
de wijze der voorgcmcldde, bij artijkelen in dc zitting dc" Bla- 
der Bladertjens , doch twee vingeren breedte boven tkrrjcm. 
malkander in het ronde , aan een zeer dun cn rond 
Steeltje. Zijn ook zeer tceder , maar wel anderhalf 
lid van een vinger, wat min of meerder, lang; ech- 
ter ook niet dikker als een draad , cn van een bleek- 
groene verwc. Uyt welker bovenftc Hert ecnige kley- 
ne, vijfbladcrige, witte Bloemtjens voortfehictcn. 
K RACHTEN. 
Paerdefiaert , of Etjuifetum , is zeer fterk ver- Bfum. 
drogende, cn matig tc zamen-trekkende van 3- 
aarr. 
In Wijn gezoden, en daar van gedronken; of liet Dh t c 
uytgeparfttc Nat met Wijn gcbruykt, of ook de Bla-e.i' 
deren gedroogt, gepulvcrizecrt, cn daar van ccn Drach- Gnltn - 
ma met Wijn ingenomen, dopt allerlcy Loop en rloe. J""'»?- 
den des Ligchaams : lielpt de gcenc die Bloed fpouwen, Aoul. dl 
cn Vloed pifen, drie Lccpclcn van het Zap driemaal ic- Htrb.MtJ. 
der dag gcbruykt. Geneed ook een verouderde Hoeft ; J5£ 
dc pijn. der Darmen; de Engborfttghejd , dc roodi l {""',„. 
Loop; de inwendige Breuken cn Gefcheurdhejd; liet «• & S°' 
meerei, van liet Gedarml , der Nieren en Blaat. Docd 
fterk_ wateren. 
Het uytgepardtc Zap in de Neut gedaan, ftild het Tr, s . 1. s . 
Bloeden uyt dc zelve. Bij een Pejfaril in de Moeder ge- » •»"■ 
doken, dopt de Vloeden der Vrouwen, 't Zelve verrW 
ook liet gedidilleerdc Water. 
Doekjcns in dit water nat gemaakt , cn gclegt op dc 
Root, op alle roede pujften, ontfteeiing aan het Fonda- 
ment , en andere verborgene Lccden , geneczen zc. 
't Poeder der Bladeren in dc VI onden gedaan , neemt'er TnehfM.jt. 
de vuurighejd van Mrech, dempt het Bloeden , en ver- 
oorzaakt ccn fpoedigc beeting. 
CCVIII HOOFDSTUK. 
A K E T T E. 
Y veele wel bekend ; cn dus in het Nam. 
Neederlandfch genoemd. In het La- 
tijn gchcctcn Eruca : in het Hoog- 
duytfch Rauken-, of Raukenkraut: 
in het Franfch Roqjjette, en in het 
Italiaanfch Ruchltt 
van zij: 
foorten bekend gt 
I. Eruca sativa flore aleo, of tamme Rakette 
met een witte Bloem. II. Sylvestris flore i.uteo, "' er ne , e " 
of wdde Rakette met een geelc 'Bloem. III. Arra^ Kj-jène 
gonica , of Arragonfche Rakette. IV. Marina worden 
of Rakette, voortkomende aan de Zeekant. V. Lusi- Ë cnoein ' J - 
tanica, of uyt Portugal. VI. Vulpina Liiïani , 
of yoffchc Rakette van de berg Libanus. VII. Flore 
albo stellato , of Rakette met een witte "Bloem , 
als een Starre. VUT. Falcata , of met een krom 
Zaad, ge/ijk^een Stkksl- IX. Tanaceti folio, of 
Rakette met Bladeren van Remvaar t of JVormkruyd , cn 
dan noch veel meer andere. Al tc zamen zijnzc van 
ecven dc zclve Bouwmg cn Waarneeming. 
Zij beminnen een goede, gemecne, zandige, welgc- Grond, 
meftte grond: een opene, luchtige, vrije, bequaam 
ter Zon geleegcnc plaats, en veel vochtigheyd. Blij- 
ven gemccnclijk niet meer dan cene Zomer in 't leeven. 
Gccvcn voor de Winter volkomen Zaad, en veritcr- 
vcn daar mcé. Moeten derhalven, met ccn wallende 
Maan 
n mij in haren aart veele veranderlijke Vee!er| eT 
geworden; als: ibortcn 
ke 
