UhL l. 
M 9S- 
571 Beschryving der Kruyden, Bollen en Bloemen, III B 
Ecnige geloven, en willen andere wijsmaken, dat 
wanneer een Paerd fiegts alleenlijk op dit Gewas komt 
1. te treeden , de Hoefy^ers terftond nullen los worden , 
cn afvallen. Doch Matthias de Lobel weerfpreekt 
dit , cn houd het voor een enkele fabel , aJs die de 
Proef hier van genomen , maar regt het teegendeel 
bevonden heeft. 
F E 
H O o r D s 
R U 
TUK. 
L A. 
Twee 
•oor ten 
voortref] ij kc 
mijns wectens , van 
als alleenlijk dus , 
j^En zeer fchoone 
Plant. Word 
niemand naden 
genoemd. 
Hier van zijn mij in haren aart 
twee foorten bekend geworden ; te 
weeten : . 
I. Fehuia major , of groote Terala. II. Fe- 
RUtA minor latior folio, of kleyne Fernla met 
breeder Bladeren, als die van de andere; van zommige 
gchcctcn Ferulago. Beydc zijn ze van de zelve Boh- 
V/ing en Waarneeming. 
Grond. Zij beminnen uyt cygencr aart een goede , zandige, 
wclgcmefhe grond; een bequaamlijk ter Zon gelcegene 
plaats , en tamelijk veel Water. Worden van naturen 
zeer oud. Bloeyen ieder twee jaren eens , cn geevcn in 
decze koude Gcweitcn rijp Zaad. 
Queclcïng. Konnen niet wel fterke Vorfi of andere ongelecgcnt- 
hecden der Winter verdragen; ten zij men haar in een 
Pot zet , en binnens huys brengt : of indien men 
haar buyten laat , in het begin of laatfte van No- 
vember , na gelccgcntheyd van de tijd , genoegzaam 
bedekt met drooge Turfmul , of oude Schoenmakers 
Kun ; dan pannen daar over legt , om niet nat te 
worden. In het laatfle van. Moert neemt men alles 
weer wech. 
Zelden worden Ze aangnvonnen door hare Wortel 
maar mee/! vermeerderd door haar Zaad : het welk 
gemccnclijk niet boven een ftroobrcedte diep; holen 
luchtig, in Potten gezayd moet zijn : niet alleen met 
een wanende Maan van A/aert of Jlpril, maar ook 
v ■an September of Otfoèer, vermits het lang in de aarde 
blijft leggen. 
Uyt decze Plant vloeyd de Gom , genoemd Sa- 
deeze gapenum, in Perken. Die in Africa grocyd, brengt 
voort Gom mi Ammoniacum. Die in Syrië» wair, 
geeft een Zap, of Gom, gchecten Galbanum. Het 
zijn drie verlchcydcne namen van Gommen , na de vcr- 
fcheydentbcyd der Landen de zelve gegceven, alhoewel 
ze komen van ccven de zelve Plant. 
KRACHTEN. 
Dhfc. 1 3. T_T Et Aiar g, of inwendige Pit der groene Stoelen 
r~H dcezer Plant ( zijnde te zamenrrekkende van 
7 X aarr) gedroogt, gefloten, en met Wijn inge- 
nomen, flopt allerlcy itmjkloap , cn de Bloedgang. Is 
zeer dicniïig voor de gcenc die Bloed fpouwen; en voor 
die van AMenn of Slangen zijn gebectcn. In de Neus 
ge/roken , docd her Bloeden ophouden. 
De Bladeren worden zeer bcgcerig van de Ezelen ge- 
gcetcn , maar dooden alle ander Vee. 
Het Zaad, verwarmende, cn dun van dcelen, ge- 
droogt, gefloten , en met Wijn ingenomen , verdrijft 
de pijn en krimping des Uujks. Belet ook het oprif- 
pen van de Maag. 
ïiii'. De Gom, genoemd Sagapcntim , is watm in den 
la- derden, en droog in den 'tweeden graad. Gefloten, 
cn daar van een Dracbma met een wcynig Mafiik in 
Wijn ingenomen , is goed voor de beeien der giftiqe 
Bieren , maakt een open Ligchaam : jaagt door de 
Aanwin. 
Hing. 
Gommen 
Plant. 
JEgm. I. 
'■>■ 
Cal. a. 
Simp. 8. 
Mi/u, 
Simp. 
_ mg uyt alle [lijmerige en laje vochtigheeden ; de 
Gal, en'tgeele Water. Reynigt het Hoofd; nis dit». DM. I 
lhg teegens de Hoofdpijn ; vallende Ziekte; Kramp , ■■ $. 
Lamheyd en fpanning der Zeenuwen ; Sorft-fmerten , 
verouderden Hoeft. Neemt ook wech de verftopt- 
heyd en hardigheid van de Milt , en de langdurige 
Koortsen. 0 6 
Met Honigwater gedronken , verwekt de Maand- taull. I. 
ftonden; cn jaagt uyt de doode Vrucht. Op vuur gc- * «• 
legt, cn de rook van onder ontfangen, is goed voorde 
offtijging der Motder. 
In Edik gewcykt, cn opgelegt , verteerd, doed 
fcheyden , cn verdrijft alle harde cn koude Gewei- 
ten. 
Met Zap van Ruyt vermengt , en in dc Oogen ge- Ituram. 
daan, maakt een klaar Gezicht, en neemt wech allcon- ""*•ƒ■'• 
zuyverheyd van 't zelve. Belet daarenboven dc uyt- ' S *- 
valling des Hajrs, daar mee befirecken zijnde. 
De Gom , gchecten Ammoniacum (ook warm cn Strapiodo 
verdrogende, verdcclendc, rijp en weck makende) ge- Tm P- 
floten, en daar van ccn Drachma met Wijn gcbruykt, Sf" 
verwekt Stoelgang. Drijft uyt alle koude en laye Pin. 
men : opend de verftoptheyd van de Borft en Longe : is 
goci voor ha Podagra; dc vallende Ziekte , en ie pijn 
'g vermengt , of met Garflc- XmdaM 
water genuttigt 
Borft. Genccil daarenboven ccn verftopt, 
ver. Drijft uyt dc doode Vrucht , cn doed gemak, 
kehjk Wateren. Vermag voorts alles wat van de Stutte, 
penum is gezegt. 
^Ict Galbanum, is van dc zelve natuur , warm in 't Ca len Ui 
begin van den derden graad, en droog in den tweeden; * ,J - S,m r 
zoo dat dc ccne Gom wel in plaats van dc andere mag 
gebruykt worden. MetMyrrhc in ccn weck Ey, of in 
ccn Ablaat ingenomen ; of ook met Wijn gedronken, 
gcnccfl een ouden Hoeft; een konen Mem; dc inwen- 
dige Breuken ; en de Kramp. Wecrflaat alle vergif. 
Verwekt de Maandflonden. Drijft uyt dc doode Vrucht 
cn Nageboorte : ook het -water der Blaas. 
Met Edik cn Salpcctcr vermengt , verdrijft de vlek- Cam ° rar - 
ken des ylangezichts. Alszc gebrand word, verjaagtze {' 3 '/' +S " 
door haren rook en reuk alle giftig. Dieren. Op de Na- jtMtt.U 
velgelegt, hcrfleldze dc verrukte Moeder weer in hare lo. bij- 
plaats. Docd voorts alles wat van 't Sagapenum en Ammo- 
niacum is gezegt. 
;t , verdrijft dc Hoeft , en zuy verd dc' * 
li daarenboven ccn verflopte Milt en La-juf"^.*' 
CCXVII HOOFDSTUK. 
INDIAANSCHE 
V Y G E. 
Oo wel een wonderlijk als ccn be- Namen.' 
ziens-waardig Gewas, word in 't Nee- 
der land feb dus genoemt na de gedaan- 
te der Vracbt. In 't Latijn gcheeten 
Ficus Indica., of Opuntia: in 't 
Iloogdnytfcb Indianische Feice ; 
cn in 't Italiaanfcb Fico d'India. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend vier onder- Vier on- 
fehcydene foortcn; namentlijk : derfchey- 
I. Ficus iNnicA major latifo li a , of groote £?* loor " 
brced-bladertge Indiaanfcbe Vijge. II. Major an- 
gustifolia , of groote Indiaanfcbe Ftjge met fmalle 
Bladeren. III. Media , of middelbare Indiaanfcbe 
rjjgc, IV. Ficus Indica minor, of bjeyne /ndiaan- 
febe fijge. Al decze foorten zijn van ccven dc zelve 
Bomvmg en Waarneeming. 
Zij beminnen een goede luchtige aarde , bcfraande Grond, 
uyt twee dcclcn gemeenc grond, twee dcelen Mol uyt 
van binnen verdorvene Boomen, een deel oude Paar- 
demift, een deel kleyn-gcwreevenc ccn-jarigc Hoender- 
drek , en een deel Zand daar geen zoutighcyd bij is , 
wel 
