Flu weelbloem. Zonnebloem. K ardina alsbloe m. 581 
Aanmerk- 
lijkhcyd. 
Waar- 
fchou- 
wing. 
: Dit kan zeer bequamelijk gefchieden in het Flos . 
Africanus majoh , of de groot e Africaanfche Flu- 
weclblocm: maar het FlosTunetanus, niet zoo regt 
om hoog wadende , kan zoo gevoeglijk niet gcculti- 
vcert worden. 
Het is ook aanmerkens-waardig, dat,offchoon de 
Tumsblocm zoo wild, en in veel meer Takken als de 
Afiicaanfche Bloem voorfchict, zij cevcnwcl zoo wcy- 
nig enkele Bloemen te voorfchijn brengt. Het is wel 
zoo, dat hare cerfte li hemen op cene fpruyt haar dik- 
maal geheel enkeld vertonen ; maar daar na twee-vou- 
dig, ook cyndclijk zoo dubbeld en fchoon, dat men de 
zelve niet zonder verwondering kan aanfehouwen. 
Voorts, als de Bloemen van al decze foorten, inzon- 
derheyd van het Flos Africanus, of de Africaanfche 
Fluweelblotm , volkomen opengegaan zijn , moet men 
haar wel nauw voor veel Recgcn wngtcn : want ver- 
mits ze de zelve niet konncn verdragen, zoo zou daar 
door lichtelijk al haar Zaad verrotten , en verboren 
gaan. Het zou derhalvcn niet ongcraadzaam zijn , 
een, twee, of drie van dceze foorten, ieder bijzon- 
der, in Potten te zetten, om haar, wannccr'er te veel 
vochtigheyd valt, onder een dak, of binnens huys tc 
konncn brengen. 
Zij laten zich ook verplanten, zelfs alsze in volle 
"Bloem ftaan ; doch cerft moet men ze wel tc decgc met 
water begieten , op dat de aarde dies te becter aan hare 
Wortel mogt blijven hangen, wanneer menze verzet. 
Dit gedaan zijnde, moeten ze weer begoten, en een 
dag zes of agt voor der Zonnenhittc bewaard worden. 
KRACHTEN. 
DE Fluïveclbloem , of Flos Africanus , is ver- 
warmende, verdrogende, doorfnijdende, afva- 
gende, openende, dunmakende van aart ; daar- 
cnboven zeer giftig, zoo wel in zijne Bladeren, als 
Bloemen, Mortelen en Zaad. Want het dood bcydc 
McnfchcnenBcefr.cn, welke daar van gegecten, ot in 
ecnige fpijzen iets daar van in het lijf gekreegen heb- 
ben. 
Durantti Ieder heeft zich derhalvcn voor dit Gewas wel 
bijl. Plant . zorgvuldig tc wachten ; te meer noch , vermits al- 
/*i.ioo. ] ccn ijjjj uytwendige reuk dc HarOcncn bezwaard, 
en Hoofdpijn veroorzaakt. 
CCXXIV HOOFDSTUK. 
ZONNEBLOEM. 
Verplan- 
ting- 
C.tintrar. 
L4.CÓ1. 
Namen. 
^En wonderlijk en fchoon Gewas, dus 
'in het Needcrlandfch genoemt : in 
het Latijn Crysanthemum püru- 
. vianum, anders Flos Solis : in 't 
| Hoogduytfch Sonnenglum: in 't Ita- 
► liaanfih Fior del, sole. 
. , ver Hier van zijn mij in haren aart bekend geworden vijf 
inderiijke bijzondere foorten te wecten : 
fijurten. I. Flos solis maximus , of aldergrootfle Zonne- 
bloem. II. Ovali forma , of met een langwerpige 
Bloem. III. Surrectus , of regt om hooggaande 
Zonnebloem. IV. Prolifer se mine albo , of 
Zonnebloem met Kinder tjens , en wit Zaad. V. Fi.os 
Solts prolifer SEMINE NiGRO , of Zonnebloem 
met jonge Kindertjens , anders kfeyne Bloemen, en zswart 
Zaad. Al te zamenzijnze van cenerley Bouwing en 
ff 'aarneeming. 
Zij beminnen een gemecne, goede-, wclgemcftre, op 
nieuws omgeworpene aarde: een genoegzaam ter Zon 
gclcegcnc plaats, en veel Water. Schieten in eene Zo- 
mer op ter hoogte van agt , tien , of twaalf voeten : 
blijven ook niet langer in 't leevcn. Gceven een be- 
ziens-waardige Bloem j en in den Herfjl rijp Zaad ; 
Grond. 
Zaad. 
Regt op 
na den 
Hermei 
liaan de 
Zonne- 
bloem, 
't welk, wecgens de lieflijke fmaak, van dc Vogelen zeer 
begeerd word. McnmocthettcrdieroorzaakopdcStam 
niet vergecten, maar bij tijds winnen. Na de rijp-wor- 
ding des Zaads vergaan ze. Moeten derhalvcn mcr 
een volle Maan van Meiert of April weer op nieuws 
gezayd , en alleen hier door vermeenigvuldigd wor- 
den. 
Het Flos Solis surrectus, of de regt op na den 
Heemel fiaande Zonnebloem , geeft elk jaar geen rijp 
Zaad, maar, warm gefield zijnde, alleen bij hecte Zo- 
mers. Is fterker van Gewas, en grooter van Bladeren, 
als de andere foorten. Het Zaad is ook niet gelijk dat 
van dc andere, maar langer; niet zoo breed; grijs» 
of wit-grauw van verwe ; niet onaangenaam vercierd 
met drie rcgt-doorlopcnde uyt den zwarten blauwach- 
tige Streepen. 
KRACHTEN. 
DE Bladeren van Zonnebloem , of Flos Solis , Lohel 1. r. 
noch mals en teeder zijnde, afgeplukt met ha-M 
re Steelt jens ; gczuyvcrd van hare hayrigheyd A '^ lS , a j 
en wollighcyd , gekookt ; daar na met langzaam vuur Monard. 
geffoofd; voorts met Zout, Oly, Nagelen en Foely & ^ 
beftroyd, dan gegecten, oordeeld men zeergocd voor ' 
de Maag. Gccvcn ook goed vocdzel, en verwekken 
Bijfapens-lnjt. 
Het ondei fte van de Bloemen genuttigd gelijk Arti- 
ciok}en, is zeer gezond. 
De gcele Bladeren der Bloemen in een Salade ge- 
gceten , verquikken het Hert , en verdrijven de klop- 
ping van 't zelve. 
De Gom , welke vlocyd uyt de gebrokene Steel, \s 
goed tot gencezing van Wonden , en voor de gebrecken 
der Nieren. 
Het gcdifHUecrde Water der Bloemen in dc Oo^en ge- Camtrar. 
daan, neemt daar van wech de donkerhejd, de vlekken, *•}■ e ' w ' 
cn maakt een helder Gedicht. 
Een Drachma van het Zaad, 't welk zeer lieflijk van 
fmaak is, met Wijn gebruykt, is goed tecgens 't Gra- 
veel; verjaagt dc pijn der Nieren ender Blaas; docdook 
gemakkelijk Hater hjfen. 
CCXXV HOOFDSTUK. 
KARDINAALSBLOEM. 
Et dien naam in *t Neederlandfch ge- Namen, 
noemd, weegens hare verwonderens- 
E waardige hooge fchoonc verwe,; die 
~* van dc klccding der Kardinalen niet 
alleen verre overtreffende, maar ook 
de oogen der aan fc houwers door hare 
wonderbaarlijke weerfchijnende glantfeh krachtig ver- 
blindende, of verdovende; inzonderheyd wanneer de 
Zon helder licht van zich geefc. Word in het Latijn 
gehecten Flos Cardinalis , of Trachelium A- 
iuericanum : in 't Italiaan fih Trachelio Ameri- 
cano, of ook FlOR di Cardinale. 
Zij valt recdcr van aart. Bemind een goede, gantfeh Grond, 
zandige aarde , met een weynig twee-jarige kleyn-gc- 
wrecvene Paardemift, cn het Mol van verrotte Boom- 
bladeren doormengt : een openc, warme, wclgclccgc- 
ne, zoo lief als een fchaduwachtige plaats, cn matige , 
niet te veel vochtighcyd. Geeft ieder Zomer Bloe- 
men, maar in decze Gewcften noyt ccnig volkomen 
rijp Zaad. 
Uyt een dunne witte l'ëez.elworte! fchietze in dcc- Wortel.' 
ze Landen twee, zomtijds ook wel drie voeten hoog 
op. Krijgt aangcnaam-grocn-blinkendc Bladeren, leg- 
gende in 't ronde plat op de aarde , de eene boven de 
andere. De buytenffe zijn gcmccnelijk een vinger lang; 
ruym een vingerbreed; doch doorgaans de een langer 
Ooi en 
