589 Bloem des Lydens. Venkel. Fenegriek. Opregte Medica. 590 
zeltjens, gelijk in de witte Leliën, hangende elk in 't 
bijzonder; in 't midden voorzien met een inwendige 
Jireep, en op verfchcydene wijzen haar drayende. In 
wiens middelde is gedeld een witte Colomne , of Pi- 
laar, hebbende boven een ovaals-wijze ronde, geelach- 
tige, flegte, en gantfchelijk niet ruyge Knop; in wel- 
ke groeyen drie Nagelt jens , niet opdaaDde, maar haar 
geheel tuflehen de Afhangzeltjens neerwaarts buygen- 
de: boven bcgaafr met platte , donkcr-leevcr-verwige 
Hoofdjens; met een kleyn ingedrukt Streepje ten halven 
vercierd; cn onder met donkcr-purpurc Stipjens ; van 
daar tot aan de Hoofdjem is de couleur zwart-rood , of 
donker-purpur. 
doch hier Als deeze Bloem een dag lang opengedaan heeft , 
zonder fluytzc hare Bladeren weer toe , verderft dus in haar 
Vruihtcn. zeiven, en valt op de aarde neer, zonder in dceze Ge- 
weften cenige Pracht na te laten, 
/nnwin- Word echter genoegzaam aangewonnen en vermee- 
* lD & mgvuldigd door de aangegrocyde, uyt dcWortelvoon- 
komende jonge Scbciitjens ; welke men in het laatfte 
van April met een wadende Maan afneemt , en ver- 
plant. Defgclijks ook door dukken van afgefnecdene 
Steelen, die men op de zelve tijd in een Pot ftcekt, van 
genoegzaam Water voorziet , en zes wecken lang , 
tot dat ze beginnen tcwafTen, de Zon-bedraling ont- 
trekt. 
KRACHTEN. 
P. de Cie 
}«"■ •■ 
Dl 
E Vrucht van dit aardig Gewaf , of Flos Paflo- 
nis, is aangenaam van reuk, ook matig kouden 
vocht van aart. 
Het inwendige Zap van de zelve gedronken, of met 
Monard. Zuyker tot een Syroop gekookt, is zeer aangenaam, 
fjtfl. s, ™h fmaakclijk, en gezond , al wierd her fchoon in ovcr- 
c. 66. ' v ' oc d gebruykt. Is ook begeerlijk voor de Alaag, en 
c. Pifo bezwaard de zelve gantfchelijk nier. Verwekt een zach- 
hi>. f.ic. tc Stoelgang : verfrifcht de Koortsige menfehen ; is zeer 
^Tc' 73 & oc< ^ voor ^ c g ccnc ^ic met kttzige krankheeden zijn 
bezogt. Verdeikt daarenboven 't Hert-, ftild de dorjl; 
maakt eetenslufi ; vervrolijkt het gemoed, en neemt wech 
de brand van de Aiaag. 
De Bloemen; ook dc Schellen der Vruchten , hebben 
ceven de zelve kragt. 
CCXXVII HOOFDSTUK. 
VENKEL. 
Y elk genoeg bekend , cn dus in 't 
Neederlandfch genoemd. In 't La- 
tijn geheetcn Fccniculum : in het. 
Hoogditytfch Fenkel : in 't Franfch 
Fenoil ; en in het Italiaanfch Fi- 
^> NOCCHIO. 
Vier on Hier van zijn mij in haren aart bekend vier onder- 
deriche)'- fcheydencfoorr.cn; namcntlijk: 
dene foor ; I. Fccniculum vulcare , of gemeenc Venkel. 
lcu ' II. Folio purpurascente , of met een purpurach- 
tig Loof. III. Dulce Romanum, of zoete Room- 
fihe Venkel. IV. Fccniculum Lusitanicum, of 
Portugalfche Venkel , zijnde dc fchoonfte van alle , en 
de teederde van Bladeren. Niet alle zijn ze van eevcn 
dc zelve Bouwing en W 'aarneeming. 
Grond. 2ij beminnen echter al te zamen een goede , ge- 
meenc, zandige, kleyige, of dcenachtigc aarde, met 
matig twee-jarige Paardcmift wel voorzien : een ge- 
noegzaam ter Zon geleegcne plaats , en niet tc veel 
vochtighcyd. 
Bloemen. Krijgen dc tweede Zomer Bloemen. Geeven in goe- 
de jaren volkomen rijp Zaad , en verderven dan. 
Verdragen ongcerne vcclc Hcrfft-recgenen , fterke Vorfi, 
en andere ongclcegenthecden dei Winter, Is derhalven 
Izaam, haar te bedekken met droog Turfmul , 
cn daar boven Pannen te leggen , om de vochtigheyd 
af tc keefen ; zoo zullen ze dies te becter overblijven , en 
minder gevaar onderworpen zijn. 
Doch het Fccniculum dulce Romanum, ofwa 11 """* 
Roomfche zoete Venkel , cn het Fccniculum Lusi- min S- 
tanicum , of Venkel uyt Portugal, als beyde van 
een teederder aait , willen geerne 's Winters binnens 
huys bewaard, cn met zeer weynig vochtighcyd on- 
derhouden zijn. Worden ook alleenlijk aangewonnen Aanwin- 
door haar Zaad ; het welk met een wadende Maan nin K- 
van Maert of April , niet boven een ftroo-breedte 
diep , de aarde word aanbevolen. Zie hier bij na 
de Hoofdfiukken van Varhens-venkel , en Zee- 
venkel. 
KRACHTEN. 
DE Bladeren van Venkel , of Famculum , zijn DeJ.I.io'. 
warm en droog in den eerden; maar *t Zaad en c - l " 
de Wortelen droog in den eerden, cn verwarmen- 
de in den tweeden graad. 
De Bladeren , of ook het Zap uyt de zelve, met Dieft, I. j; 
Wijn , in een Moesje, of op cenige andere wijze gc- t< 81. 
bruykt , verzachten de pijn der Nieren en der Blaas. 
Zetten het Water af. Verdrijven de Steen, 't Graveel, 
de overvloedige vochtigheyd der HarJJenen, en dc Win- Gultn. Hè. 
den. Vermeerderen de AIdk_ in der Vrouwen Borden, ^d.iimf. 
Gcncezen de beeten cn Jleeken der giftige Dieren. Ver- 7 " 
wekken dc Afaandfionden , cn neemen v;cc\\dc Walging 
van de Maag. 
Eevcn deeze Bladeren in Wijn gezoden, endaarmeê 
beftrecken dc gebrecken der heymelijke Leedcn, word 
voor zeer goed gehouden. 
Het uytgepardtc Zap in de Ooien gedaan , dood TUn. Ltai 
de Wormen in de zelve. Neemt wech de fcheeme- e - *3* 
ring der Oogen, en maakt een k[aar Gedicht, van buy- 
ten opgelcgt , of daar in gedrupt. 
De Wortelen jn Water gekookt, cn gegeeten, heb- 
ben dc zelve werking. Openen daarenboven de ver- 
doptheyd van dc Leevcr , Milt , en het gehcele In- 
gewand. 
De zelve Wortelen gedoten, met Honig vermengt, Lebtl t.-\\ 
en gelegt op de beeten der dolle Honden , na dat men M 
de zelve cerft met Azijn heeft gezuyverd , gcncezen 
de zelve. 
In Wijn gezoden , cn daar van zomtijds een Roe- 
mertje gedronken, ïs goed voor dc Waterzuchtige. 
Het Zaad op allcrley wijzen gebruykt, verfterkt dc Furbfhifl. 
Maag , neemt wech de walging der zelve : verzacht «• '?»■ 
de krimping des Buyks : verdrijit de Winden : drijd 
teegens het vergif; verderkt cn fcharpt ook het Ge- 
zicht; inzonderheyd het Zap van de Steelen, dus be- 
reyd zijnde: 
Men fnijd de zelve af in 't begin van den Herffl, f >A ^" ,t ;, 
twee of drie hand-breedte hoog boven de aarde, en ' ' 
men vuld de zelve (niet de afgefnecdene, maar die blij- 
ven daan) weer met gedotcne Candy-zuykcr; doch 
men moetzc boven wel toe dekken. Dit dus vicren- 
twintig'. uuren lang gedaan hebbende, fnijd men dc ge- 
vuldde korre Stee/en tot aan dc Wortel toe af. Dit Nat 
bewaard men , en men doed het in de Oogen. 
Het gedidilleerdc Water dcezer Plant is defgclijks Lome, l j.' 
zeer goed teegens al de genoemde gebrecken , als men c ' 3 00 ' 
't dikmaal gebruykt. 
CCXXVIII HOOFDSTUK. 
FENEGRIEK. 
P het Neederlandfch dus genoemd. In 't N^nien; 
Latijn gehecten Fccnum Grvecum: in 't 
Hoogduytfch Bockshorn : in 't Franfch 
Fenegrec: in 't Italiaanfch Fiengreco, 
of Ook CORNA Dl BECCO, 
Gceme 
