591 Beschryving der Kruyden, Bollen en Bloemen, III Boek, 
Aanwin- 
ning. 
Deugde 
Tragm lié. 
Galen. 1. 1 
de Alim. 
f*C. e. iy. 
Simp. 
MeJ. 8. 
Loiel. Li. 
Dhfc.lih. 
1.(114. 
Mn. I. 14. 
'9- 
Geerne groeyd dccze Plant in een goede , zandige , 
•wel-omgefmeetenc en ver-gemeftte grond. Bemind een 
opene, vrije plaats, en veel water. 
Blijft niet langer dan ccne Zomer in 't leevcn. Bloeyd 
in de Maand van Jttliw: geeft in September rijp Zaad, 
en vergaat dan van zelfs. 
Moet dcrhalvcn met een wafTendc Maan van April 
op nieuws, niet diep, weer gezayd werden , wijl men 
2e alleen hier door kan vermeenigvuldigen. 
KRACHTEN. 
Tj>jE. Bladeren van Fenegriek^, of Fccnum Gracum, 
_L/ groen zijnde , gefloten , met Edik vermengd , 
en dan op verz/woorne , ook gezjuiollcnc Leedcn 
gclegt , doet aan dezelve veel goeds , zoo tot verzach- 
ting als geneczing. 
Eeven deeze B/aderen in Wijn gezoden , gelijk ook 
'tZaad, cn daar van gedronken, drijft uyt het Gedarm- 
te wech alle vuylc en ftmkende Jhjmerigheyd in de per- 
zonen, welke met een Bloedgang zijn beladen. 
Het Zaad , droog in den cerfren , en warm in den 
tweeden Graad , gezoden , of anders een tijd lang in 
water gewcykt, daar na uytgeparfr, en de daar uyt ko- 
mende Oly of Melk op 't Hoofd gefrrceken , rcynigd 
■ hetzelve; zuyverd het Hayr: neemt wech alle vleien 
cn andere onreynigheeden des tiangez,igt s. Geneeft de 
Schurfthcyd ; dcfgclijks zoo wel de inwendige als uyt- 
wendigc Klieren cn Hardtgheyd. 
Het Meel van Fenegrtek^x.aad heeft een verzachtende 
en vcrdcelendc kracht. 
In Mccde gezoden, fchcyd, verzacht, cn verteerd 
allcriey uytwendige cn inwendige Gezwellen , en ont- 
fteehnigen , daar op gclegt zijnde. Met Zalpcctcr cn 
Edik vermengd, verzacht ccn harde Milt s cn doet ze, 
tc groot zijnde, verminderen , van buyten daar op ge- 
daan. 
Met Zalpccter alleen vermengd , en op 't Aangezigt 
geftreeken , verdrijft de Zomcr-fproetelen. Met Oly, 
of 't water van Rozen gezoden , cn gefrrceken over 't 
Vil , maakt het zelve zeer s.uyver , en veroorzaakt een 
fchoone verwe. In Water, of Wijn gekookt, met Zuy- 
ker of Honig vermengd , is zeer goed voor een quade, 
ook verouderde Hoefl : defgelijks voor Zweeringen van 
de Borft. Neemt daarenboven wech dc vochtigheeden , 
welke op dc Oogen vallen , als men'er doekjens in nat 
maakt, cn dezelve op 't Voorhoofd legt. 
jEgin. Ub. De Zalve , van ceven 't zelve Meel bereyd zijnde , 
7.(^.3. doet rijp werden cn verdwijnen alle koude Gezwellen, 
en i/iiyte Zeereu. 
CCXXIX HOOFDSTUK. 
OPREGTE MEDICA. 
J)Erd in 't Necderlandfch niet alleen dus, 
, maar ook van zommige Burgun- 
\ diïch of Boi'rgons Hoy, en Ita- 
liaansch Klaver genoemd. In't 
, Latijn gcheetcn Fccnum Burgun- 
diacum, of Medica vera , in 't 
Fraufih Luzerne, en in *t dtxliaanfcb Medica , of 
FlF.NDI BuRGUNDIA. 
Hier van zijn mij in haren aart drie bijzondere foor- 
ten bekend geworden; namcntlijk: 
I. Medica vera fi.orb purpureo , ofopregte 
Medica met een pnrpnre Bloem. II. Flore luteo, 
of met een geele Bloem. III. Medica vera flore 
e luteo virfscente striato, of opregte A-fedi- 
ca met een uyt den geclen-geftreepte 'Bloem. Al tc zamen 
zijn ze van ceven dezelve Bouwing en Waarneeming. 
Zij beminnen ccn goede , gemeene, zandige cn vct- 
gemeftte grond.: ccn vrije , wel ter Zon gelccgene 
5?i 
Serapie Jt 
Temp. 
Simp. 
eap. j 74. 
Drie bij- 
zondere 
foor een. 
plaats, cn veel water. Zijn van naturen lang lecvendc. 
Verdragen felle kgmjt, en allcriey andere ongelccgent- 
needen der Wmter. Moejen ieder Zomer een lange tijd. 
cn gecven rijp Zaad : 't welk met een walTendc Maan Zud 
van April , niet boven ccn Stroo-brced diep , dc aarde 
moet aanbevolen zijn. 
Hier door werden ze <wo«m cn virmiinigvul- Aanwin. 
£ • ™aar dan ook noch door hare aangewaifene jon- "'"S- 
ge Wonden; welke men op dezelve genoemde tijd van 
de oude afneemt cn verplant. 
Voor dc cerflemaal gecven ze hare Bloemen in 't der- 
de, aar. Verliezen 's Winters wel hare Bladeren; doch 
de Suilen , groen blijvende , brengen weer nieuwe 
voort , gelijk dc Wortelen in ieder Foor jaar nieuwe 
Scheuten. 
KRACHTEN. 
E opregtc Medica , of Fccnum Bnrgtmdiacum, Aart. 
is verkoelende en verdrogende van aart. Kan "'»■'• 
ook meer dan dertig jaren lang in 't lecven blii- "'■ (S- 
ven. 1 
De "Bladeren , dcfgclijks 't vat fTcbe Zaad, gefloten , D»™,; 
cn op hem Gezellen gclegt, verkoelen dezelve • genee- "'J>- «■ 
2en ook dc teclcn enjiccken Van giftig Bieren ' 
gedaan zijnde. 
D 
Dc Oly gemaakt uyt deeze Plant , op de Zeenu- 
daar °? f llï',U. : 
M4* 
en neemt ook de 
geflrceken , vcrflcrkt dezelve , 
Zeenuwen-beeving weg. 
Het Zaad gefloten, en in Spijzen gedaan , geeft aan "•■<■"• 
dezelve een aangename geur. Ecven dit Zaad, geliik * 
ook Uy zelfs, U) Wjjtl gekookt, cn 's morgens "■ t -''' 
nuehtcren ccn Roemertje vol daar van gedronken, is 
goed tccgens 't Graveel. 
't Gemelde Krujd gedroogd , et! de Paerden tenVoe- HaUi! 
dcrgcgccvcn, doetze vet worden. Dcfgclijks ook 't 
Slagi-vee. Doch dccze mocten'er zoo veel niet van 
eeten , wijl het zoo veel Bloed cn Melk maakt, dat ze 
daar door ligtelijk zouden konnen verflikken. 
Hier 
CCXXX HOOFDSTUK. 
GEMEENE MEDICA. 
Eeft deeze naam in 't Ncederlandfch. Nimeo. 
Werd in 't Latijn gcheetcn Medica 
vulgaris , of Medica sylve- ' 
stris , zijnde een mecde-foort van 
de voorgeflclde ofregte Mcdtca : in 't 
Itaüaanfch Medica salvatico. 
zijn mij in haren aart veel veranderlijke Voile 
ioorten bekend geworden; als: andcrlijke 
I. Medica Lunata , ai Medica, met Zaai, 
Maan gelijkende; van zommige ookgcnoemdLuNARiA 
Radi ATA. II. Medica Marina, of Zee-medi. 
ca. III. ECHINATA, of met een Jlcekend Zaad. IV. 
AmericANA, of ttjt slmenca. V. CociILEATA, 
of met een Vrucht als een Slck^en-bupje. VI. Scuta- 
ta , of met een Vrucht al, een Schild; cn dan noch een 
goed deel andere. Al te zamen zijn ze van ecven de- 
zelve Brnxmng cn Waarneeming , behalven alleen de 
Medica Marina, of Zee-medica. 
Zij beminnen uyt eygener aart ccn gemeene, goede, Grond, 
zandige, doch varfch-omgcfmcetenc , en wcl-gemcflte 
grond: ccn opene, luchtige, vrije, wel ter Zon gelce- 
gene plaats. Blijven niet langer dan cenc Zomer in het 
lecven : gecven teegens den Winter volkomen rijp Zaad ZalJ _ 
cn vergaan daar mee. Werden dcrhalvcn met een waf- amvin- 
fendc Maan van April op nieuws , niet diep , gc- nin E- 
zayd; want alleenlijk hier door konnen ze aangewennen 
werden. 
Dc Medica Marina, of Medica, welkcZee- 
groeyd aan de Zei-kant , vergaat niet zoo haafl ; maar medica. 
blijft 
