Waarnee. 
ming. 
593 GemheneMedica.Fraxinelle.K 
blijfr vijf, zes , zeeven , en noch meer jaren in 't ice- 
vcn. Verftcrft echter lichtelijk door ftrenge koude der 
Winter , cn veel vcttighcyd. Moet dcrhalven , ge- 
plant zijnde in een Pot, gevuld met zandige aarde, al- 
leenlijk met een weynig Paardcmift: doormengt, , %Wtn- 
ters binnens huys worden gebragt , op een luchtige 
plaats , waar in nïet als bij vriezend Weer word ge- 
vuurd. Gedurende dien tijd moet men haar gantfeh 
geene, of immers zeer wcynig vochtigheyd laten ge- 
nieten. 
Warm ftaande , geeft ze ieder jaar, zoo wel ia de 
Zomer ah Hcrffl , rijp Zaad, vermitsze mecfr. dc gc- 
hcclc Zomer door niet onaangenaam Blocjd. Behoud 
in dc Winter niet alleen 't grootftc deel harcr Bla- 
deren, van een wit-blcekc vcrwe; maar brengt ook uyt 
hare Wir/r/ gedurig nieuwe Scbeutenvoort. Word alleen 
'vcrmeentqvuldigd door 't Zaad, op dc genoemde tijd 
hol en luchtig in een Pot gezayd. 
KRACHTEN. 
Lt&ell.; 
fit. 44- 
vE gemecne Afcdica , of Afcdica vsügaris , is 
? ' I E verdrogende cn verkoelende van aart. Word in 
dc Ccnccskonft niet gcbruykt ; maar bevonden 
Ic zijn een goede fpijs voor Beejlen en Paerdtn, wcl- 
le daar door haaftig vet , cn wel in het vlcefch 
worden. 
Het uyrgeparflc Zap der Zee-medica , of Afcdica 
Afarina , met Wijn gedronken, maakt een vrolijk 
Hert , en doet alle droef heyd , alle zwaarmocdighcyd 
vergeeten. 
Dc Wortel gefloten , dan gclcgt op de beden en 
ftceken der -Adderen cn Slangen , zuyverd en geneed 
dc zelve. 
CCXXXI HOOFDSTUK. 
FRAXINELLE. 
Liet alleen met dcczen naam, maar ook 
; met dien van Esschenkruyd in 't 
\ Ncedertandfcb bekend; welke laarftc 
[ naam dccze Plant heeft bekomen wee- 
ft gens dc gclijkhcyd tulTchcn hare cn dc 
l Effchen~bladcrcn. In het Larijn ge* 
hecten Fraxinella : in 't Hoogduytfch Aschwurtz : 
in 't Franfch DfPTAM Bastard : cn in 't Jtaliaanfib 
FRASSINELLO, of Ook.DlTTAMO BlANCO. 
Dricon- Van deeze bezien s-w aardige Plant, zijn mij in ha- 
derfehey- rcn aart bekend geworden drie ondcrfcheydcnc foortcn; 
cca namentlijk: 
I. FraxineliA major flore purpureo , of 
groote Fraxinclle met een purpttre Bloem. II. Minor 
flore purpureo, of kjej/ne met een purpttre Bloem. 
III. Flore albo, of met ecu vitte Bloem. Allczijnze 
van dc zelve Bonwing cn Waarneeming. 
Grond, Zij beminnen van naturen een goede , gemeene , 
zandige , en met twee -jarige Pacrdcmift genoegzaam 
voorziene grond : een vrije , wclgclccgenc plaats , cn 
veel Water. 
Zaad. Konncn alle ongelecgenthccdcn der Winter verdra- 
gen. Blijven lange jaren in het lcevcn. Bloeyen ieder 
Zomer zeer vermaaklijk; en gecven in den Hcrffl rijp 
Waarace- Zaad. 't Welk of in September in een Pot , of in de Afaert 
min 2' niet een wafTcndc Maan, ruym een ftroobrecd diep, de 
aarde moet aanbevolen zijn, vermits het lang in dezelve 
blijft leggen , eer het opkomt. Wair. ook langzaam 
voort, cn geeft niet voor't vierde of vijfde jaar daar na 
de eerftemaal Bloemen. 
Aanwin- Niet alleen worden zc aangewonnen cn vermecnig- 
nin S É vuldigd door 't gemclddc Zaad, maar ook door hare 
aangewaffene jonqe Wortelen', welke men, metcenwaf- 
fende Maan van April, van de cWfafftcekt, en verplant. 
ievitsbloem.IndiaanscheWeyt. 
KRACHTEN. 
DE Wortel van Frax'tnelle, welke meeft in de Ge- Da/. /. u'. 
neeskonft word gebruykt, is warm en droog in c R ** ia!inU] 
den tweeden graad; daarenboven verteerende , hifi. riant. 
dunmakende, openende, en verdrijvende. fit. n+- 
In Wijn gezoden, cn daar van gedronken; anders £7*"" l * 
een of twee Drachmen van het Poeder der gedroogde jf„ ran ] ts 
Wortelen met Wijn ingenomen, weerftaat en jaagt uyt hifi. Plant. 
alle vergif. Drijft ook uyt het Ligchaam weende Oor-fi 1 'f9- 
wormen, en andere qnaadaardige 'Beefljcns. Dood de j 3 c 31 
Wormen des Buyks, inzonderheyd als'cr wat Rttyt en • 
Kbabarbar word bij gedaan. Is goed tecgens beete 
Koortsen, de Pefl , alle befmettende Ziekten; de bee- 
ten en ftceken der giftige Dieren. Verdrijft dc koude 
PU ; het Graveel , cn de Nageboorte. Verwekt de 
Afaandflonden : verlicht dc Vrouwen in barensnood ; 
verfterkt een qttade Afaag ; doed gemakkelijk Wa- 
ter loffen ; cn veibcctcrd, dc koude gcbrcckcn der 
Afoeder. 
Het Zaad gefloten, en daar van ccn Dracbma, of Matth. £j, 
het uytgeparftte Zap der Wortelen met Wijn ingcno-' - ïï' 
men, of ook een Conzervc daar van bcreyd; word met 
voordeel gcgcctcn van dc gecne, welke beladen zijn 
met dc ellendige oiMal der vallende Ziekte. 
Het gedifti lieerde Water dcczer Plant word veel ge- Tateriü 
bruykt in allerlcy bcfmcttelijkc krankhecden. Is mee- ' 
dc goed voor de roodheid cn den brand der Oo- 
gen. Maakt ccn zuyvcr vel, als men 't Aangezicht 
daar mee wafchr. 
Dc Oly , gcdiflillccrt uyt de Bloemen, cn geflreeken 
op dc Lcedcn , welke van het Podagra worden gcplaagt, 
docd aan dc zelve veel baat. 
CCXXXII HOOFDSTUK. 
KIEVITSBLOEM. 
F ook van vccle in 't Neederlandfch Nament 
Kivitsf. vtren genoemd ; word in 't 
è Latijn gchcctcn Fritillaria , of 
Melpagris .■ in het Hoogdaytfih 
jjJFRiTiLLARY: in het Italiaanjch Me- 
LEACRIDE. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend geworden Veele ver-' 
veclc zeer fchoonc cn kluchtige veranderlijke foortcn ; «"«"jw 
namentlijk : 
I. Fritili.aria elore albo , of witte Kievits- 
bloem. II. Flore luteo , of geele Kievitsbloem. 
III. Elore purpureo, of pnrpurc Kievitsbloem, cn 
veel meer andere , onnodig hier op te tellen , wijl ze alle 
van de zelve 'Bomving en Waarneeming zijn. 
Al te zaam beminnen zc een goede , luchtige, ge- Grond, 
mecne , zandige , cn met twee-jarige Pacrdemift wel 
doormengde grond : een opene , vrije , bcquaam-ge- 
Icegcnc plaats , cn mari«c vochtigheyd. Plocyen ie- 
der Voorjaar, cn verdragen alle ongelecgenthccdcn der 
Winter. 
Hare Bolwortel word , in 't tweede of derdejaar, Bolwor- 
in 't laatftc van Juniits, of het begin van JhIhis, uyt tc, v 
de aarde opgenomen ; op een niet al te droogc plaats 
binnens huys gelegt , cn ten langden ccn Maand daar 
na (wijl ze niet wel, zonder fchadc, zoolang, als an- 
dere Bollen, buyten dc aarde kan blijven } weer gezet 
in de op nieuws omgefmectene cn gemeftte grond, drie 
of vier vingeren breed diep, wijlzc dan dies tc bcetcr 
zich kan vermeeniqyuldigen. 
Het Zaad, 't welk niet altijd, maar alleen zomrijds Aanwin- 
bij goede jaren, zijne volkomcnc rijpheyd krijgt, word "'" 3 f T 'J^ 
in een Pot (tot boven toe , of ccn wcynig dieper, op 
een donkere of fchaduwachtigc plaats in de aarde gezet 
zijnde) in September met ccn volle Maan, een vinger 
P p breed 
■ 
