OyeVAARSEEK." GlNGIDIUM. ZwAARDKRÜYD. 
606 
Aanwin- 
ning. 
Jonger. 
Aart ; en 
gebmyk. 
Dl.fi. I J. 
Durant . 
hifi. Flttrtt. 
/W.104. 
Matth. ii 
tohl. l. 
fit. 804. 
%4m 
lx, m 
men, ruftende op zeer korte Steelt jen s ; zonder eenige 
r«*^_; tamelijk groot; zich niet qualijk vergelijkende 
met een openflaande Mond. Beflaan uyt vier Sneeuw- 
witte Bladeren j van welke dc twee opilaande geheel 
groot, in 't midden en boven breed, ook daar ontrent 
rond toegaande , doch onder (mal , en van daar tot 
over de helft met eenige weyoige zeer fchoone Bloed* 
roodc Stralen , voortfehictende uyt een doorluchtige 
groenachtige inwendige grond, vercierd zijn. Dc twee 
onderflc zijn lang , fmal , gcuts-wijze gefield | en 
Zuyver wit. Tuflchcn welke zes blcek-groenc draad- 
jens groeyen , houdende ieder op zich een hoog-gecl 
Afhangz,eltje , of langwerpig Raapje : en noch tuf- 
fchen dc zelve vijf andere zeer tecdcre en klcyne pur- 
purc draadjens, wat meer voor-uytfchictcndc, gezien 
worden. 
Als ze eenige wcynigc dagen lang open hebben ge- 
flaan , vergaan zc in haar zclvcn , en vallen op de aarde 
neer; nalatende een klcyn en langwerpig Zaadje, gelijk 
dat van dc voorige foort : 't welk met een watTcndc 
Maan van April de aarde weer aanbevolen moet zijn; 
want hier door kan decze Plant alken aangewonnen en 
vermeenigvuldigd worden. 
Dc jongen, van dit Zaad opgekomen, gecven niet 
in 't eerftc geheel gefneedene Bladeren , maar twee ovaals- 
wijzc-rondc en ffegtc : daar na een weynig aan dc ran- 
den getand ; vervolgens wat meerder ingefneeden ; en 
eyndclijk in vcelc Deelen of Takken gefcheyden , gelijk 
men zien kan in decze bijgaande Figuur, na't lecven 
afgeteckend. 
KRACHTEN. 
ALIe foortcn van Oyevaarsbel^ , of Geranium , 
zijn verdrogende en te zamen-trekkende van 
aart. 
De Wbrttl van het Geranium Tuberofum flore rubro, 
of Ojevaarsbel^ met een Bolwortel en roode Bloem , ge- 
floten , en daar van een Drachma met Wijn ingeno- 
men, verdrijft cn genceft de gezwellen van de Moeder. 
Is zeer goed voor dc geenc, die van een zware krank- 
hcyd weer beginnen tc bcctcrcn ; cn voor dc zulke, 
die de Tccring hebben, tweemaal 's daags gebruykt , 
tc wecten, 's morgens, en's namiddags ontrent ten vier 
uuren. _^ 
Het uytgcparfltc Zap dcezcr Wortel in dc Ooren ge- 
daan , gcneefl dc gebrceken der zelve. 
F.en halve once van het Zaad gefloten, met Pccpcr 
cnMyrrhc vermengt, dan met Wijn ingenomen , brengt 
een ftijve Hals weer te regt. 
Het Geranium Coltimbinum , of Duyvcnvoet , in 
Wijn gekookt, cn daar van gedronken , of een Drach- 
ma der gedroogde Bladeren met Wijn of ander Nat 
ingenomen , verdrijft de Buykkjimping , cn dc win- 
den des Buyks ; doed ook genoegzaam water lojfen. 
Ts goed tecgens het Graveel , en de pijn der Nie- 
ren. Brengt te weeg , dat dc witte Vloeden der 
Vrouwen ophouden; en geneed dc Wonden, daarop 
gelegd. 
Het Geranium 'Robertiar.um , of Robbrcchtskriiyd , 
in Wijn gekookt , cn daar van gedronken , of 't zelve 
gefloten ; of ook het uytgeparflte Zap op Wonden , 
Zcerencn Zwceren der heymltjke Leeden gedaan, genecfl 
dc zelve. Stopt de roode Loop ,cn't bloeden uyt de Neus\ 
neemt wech dc blceke vcrwc des Ligchaams ; verdrijft 
dc vlekken der Huyd; maakt een XMyvtr vel, en is goed 
voor de Koos, daar mcë gewreevcn, of opgelcgt. Is 
Zeer dicnflig tecgens dc Hertldopping, cn 't beeven van 
de Milt. Verteerd dc brand van de kindcr-Pokjens , cn 
de vuyle Polken. 
De Wortel in Wijn gezoden , cn daar van gedronken, 
maakt een vrolijk Gemoed, cn verflerkt het Hert. In 
roode Wijn gekookt, flild dc Uloedloop : is goed voor 
de inwendige Breuken, cn de Steen der Ntcrtn, Scheyd 
het geromene Bloed, en helpt dc geene, welke haar doof 
een hooge val verzcerd hebben. 
Het Geranium Mofchatum , of Oyevaarsbel^, rie- ï>*i- M- 
kende als Mufcm , gefloten ■, cn op varjfche Wonden ' s ' 
gelegt , hecld de zelve. In Wijn of Bier gezoden, 
cn daar van gedronken, drijft uyt het Hater -van dl 
Blaas. 
Het Geranium Sangttineum maxima flore , of Oye- tuchf.hiftt 
vaarsbek^met groote als b/oedroode Bloemen , flild zeer c - ? 6- 
gelukkig allcrley Btoedloop , cn word zeer hoog ge- 
prcezen tecgens het Graveel, het zij in roode Wijn 
gezoden, 't 2 ij het Zap met Wijn ingenomen ; of een 
Drachma van de gedroogde Wortel met ccnig nat gc- 
bruykt. 
Tras- l- 1* 
114. 
CCXXXIX HOOFDSTUK. 
GlNGIDIUM. 
% Oo wel met dcczen naam , als met Namen, 
dien van Visnaga bij vccle in het 
Latijn bekend ; word ook op 'tA T eeder~ 
landfeh , voor zoo veel mij bcwufl is, 
\ niet anders gchcctcn. Bij dc Italianen 
iccde GlNGIDIO. 
Hier van zijn mij in haren aart drie ondcrfcheydcnc Dr ' c ofl * 
foortcn bekend; als: derfchcy- 
t r „ denc 
I. Gingidium lATiroiiuto, of Gingidium metx.cn, 
breede Bladeren. II. Umbcllatum, of met een Kroon. 
III. Montis lirani, of Gingidium van den berg 
Libanm. Alle zijn zc van dc Zelve Bouwmg cn Wkar± 
n eemtng. 
Zij beminnen een goede, gcmcene, 2andigc aarde , GronJJ 
doormcngd met een weynig kleyn-gcwreevcne twee- 
jarige Pacrdcmifl : een warme , vrije , wclgelecgene 
plaats; cn weynig Water. Blijven niet meer dan eenc 
Zomer in 't lecven. Gcevcn aardige Bloemen, maar in Bloemen, 
decze Landen zelden rijp Zaad. Worden door een ZiaJ - 
kleyne koude van het leeven beroofd , cn gaan dus 
tc nier. 
Het Zaad, uyt warme Landen overgezonden, word Aanwin» 
met een wadende Maan van April of Aén (na gelee- llin 3' 
gentheyd des tijds) in een Por, hol cn luchtig gezayd, 
niet boven een flroo diep. Opgekomen zijnde , ver- 
plant men de jonge Planten niet. Ook laat men'ei* 
niet meer als twee of drie ten hoogflen in dc zelve 
Pot. Zouden anders, in flcgtc jaren, nauwlijks^/atwf» 
konncn gceven. 
Gingidium montis Lirani , of Gingidium V an Gïngi- 
den berg Ltbanus , krijgt uyt de Wortel Bladeren t van j' . 
gedaante en flelling niet ongelijk die van het Meum ^ 
Athamanticum, of Beerwortel , doch korter, cn 
wat gekroldcr , gelijk men ziet in die van het Flos 
Adonis, of Adomsbloem. Zijn een klcyne voet langj 
achter vier , wat meer of minder , vingeren breed; eri 
alzoo verminderende , loopen voor aan fpits toe. De Bladerea. 
verwe is blcck-grocn, van een bevatlijkc aanfehouwing. 
Uyt der zelvcr midden/Ie komt voort ccn eenige, on- 
der een flroo dikke, ronde; doch boven dunner toe* 
gaande , ontrent anderhalve voet hoog opfchietende 
Steel. Op wiens bovenfle punt, dan ook noch een of 
twee ter zijden uyt, een zeer fchoone Bloem word ge- Bloemefl. 
zien, geheel rond, en buytcn rondom zoo groot als 
ccn Roos, beflaandc uyt breede, voor flomp toegaan* 
de , en hol gefielde Bladert jens, doch in het midden 
voorzien met ontelbare klcyne witte Knopjens, van on- 
der uytwendig met vccle hayrige groene Bladertyens t 
gelijk men gewaar word in het Melanthium j of A7- 
geile; doch niet zoo verre uyifleekende, maar blijven- 
de onder de rondte van dc Bloem; tuiTchcn het wit aar- 
dig doorfchijnendc. Eenige dagen gedaan hebbende* 
vergaan zc in haarzelvenj 
KRACH- 
