Glaux. Zoethout. 
Bloemen 
Zaad. 
Hoe i 
Aanwin- 
ning. 
Glaux rad 
een Hert 
njijkkead 
Zaadhuys 
jc. 
Aanwin- 
ning. 
Kleyn 
Op t] u cc- 
km g . 
Aanwin- 
ning. 
vrije , Wclgclecgene plaats , cn matige vochtighcyd. 
Blijft niet meer dan twee Zomers in 't leeven. Bloeyd 
in 't tweede jaar ; en geeft, bij goede tijden, volko- 
men Zaad. Is tccdcr van natuur in dceze Gcweftcn. 
Verdraagt Oligcerne koude Herfjtrcegcnen , cn noch veel 
minder eenigc Var ft. 
= Wordderhalvcn, in een Pot met een wallende Maan 
geplant zijnde, in het begin van Otlobcr binnens htiys 
gebragt, op een luchtige plaats , waar in niet anders als 
bij vriezend Wcér word gevuurd: gedurende de li sn- 
ier met zeer weynig Rcegenwater onderhouden , cn niet 
weer buytcn gezet voor in 't begin van April, meteen 
zoete Recgcn. Dan noch voorzichtig gewacht voor 
koude nagten, cn bayrige -winden. 
Kan niet anders worden aangewonnen cn vermecnig- 
vnldigdy dan door haar Zaad; t welk met een wallen- 
de Maan van April de aarde, niet diep daar in gclcgt , 
moet aanbevolen zijn. 
t Het Glaux semine cordato , of Glaux met 
een Hen -gelijkende Zaadhuisje , grocyd van naturen , 
uyt een tccder wit Worteltje, niet hooger als vijf vin- 
geren breedte op. Verdeeld zich onder, boven de Wor- 
tel, in ecnige kleyne T.tkjcns ; cn voorts boven Pyra- 
mids-wijzc met een regt-ï/fr/z/eopfchietende: waar aan 
dc EUderijens zitten , hol cn luchtig aan bcyde dc 
zijden boven malkander, doch hoe hoger hoe klevner 
wordende; cn niet regt tecgens malkander over (taande. 
Zijn kleyn, fmal, voorftomp; in 't midden voorzien 
met een klcyn Ruggetje; donker groen van verwe in 't 
cerft; doch naderhand, uytgeblocyd hebbende, wor- 
denze lichtelijk geelachtig, of bleck-grocn. TufTchcn 
deeze Bladeren cn dc Steel komen voort kleyne, wit- 
gebladerde Bloemtjcns ; welke vergainde , nalaten een 
plat Knopje, hebbende gclijkhcyd met een Hert ; van 
binnen gevuld mer een kleyn , rond, bleek Zaad. 
Bemind dc zelve voorgemeldde aarde , zoo wel een 
fchaduwachtige als een luchtige plaats. Blijft niet lan- 
ger dan eene Zomer in 't leevcn. Geeft bij tijds vol- 
komen Zaad, cn verfterft daar mecde. Moet derhal- 
ven met een waflende Maan van Maert, April of May 
op nieuws gezayd worden. Komt anders , door het 
neergevallene Zaad ter plaats daarzc geftaan heeft, over- 
vloedig genoeg van zelfs op, cn kan daardoor genoeg- 
zaam vermeeiugvuldigd worden. 
Het Glaux exigua Marina, of kleyn Zee- 
t glaux, uyt eygener aart niet meer als cene vinger hoog 
opfchietende , krijgt , uyr teedcre witte IVorteltjens , 
veelvoudige kleyne Loot jen s , vercierd met veel aardi- 
ge, kleyne, digt op, en regt tecgens over malkander 
zittende Bladertjens aan hare ronde , van binnen rof- 
achtige Steelt jens. Zijn zeer kort, ccvenwcl tamelijk 
breed; dikachtig, voor rond toegaande; zonder Ade- 
ren ; blauwachtig-grocn van vcrwe. TufTchcn welke 
te voorfchijn komen kleyne, vijf-gebladerde purpu- 
rc Bloemt jen 's , aardig vercierd met witte randen. 
Bemind ook de voorhecnen gcmclddc aarde ; een 
opene, wel ter Zon gclccgcne plaats, cn zeer veel Wa- 
ter. Kan derhalvcn, uyt hare natuurlijke grond geno- 
men zijnde, niet wel anders opgequeekt worden, als 
in een Pot; waar in dceze Plant altijd vochtig moet ce- 
houden zijn. Dan grocyd ze voorfpocdig. Geeft veel- 
voudige aardige kleyne purpur-b/oemtjens , doch noyt 
ecnig volkomen Zaad. 
Word echter aangeaueekl door hare dc aarde doorlo- 
pende IVorteltjens; welke men met een wadende Maan 
van April moet opnecmen , cn op nieuws verzet- 
KRACHTEN. 
Zetel l. i. Laitx in Wijn, of ook in Wcy, gezoden, of 
^'Jft l \ 4 V T 3nc ' erc *P') zen gebruykt, verwekt genoeg- 
t,liu zaam M'IK in der vrouwen Borften. Js der- 
halvcn zeer dienftig voor alle Minnen, of Voedrtcrs, 
6io 
welke niet veel Zog in hare Borften hebben, of dat 
ze beginnen als uyt te drogen. 
CCXLII HOOFDSTUK. 
ZOETHOUT. 
c namen. 
An ccn ieder dus genoemd , is cygent- ^ 
lijk geen Hout, maar een houtverwi- d 
ge zoete Wortel dcczer Plant , welke 
dioog geworden zijnde, voor Hout 
word genomen, of aangezien. Word 
in het Latijn gchcetcn Glycyrrhi- 
za , of Dulcis radix: in het Hoogdttytfch Susz- 
holtz , ofook Lackrize : in het Franfcb Reclisse 
commune, Erculisse , Raiglice, of Racali- 
cf. : in het Italtaanfcb Regolitia , of Reco- 
LITO. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend vier onder- vier on- 
fcheydene foortcn; namcntlijk: derkhey- 
I. Glycyrrhiza siliquosa , of Zoethout met dene &or " 
Peulen , daar het Zaad in grocyd. II. Echinata tCn " 
Dioscoridis , of Zoethout , met Zaad als machte 
Doomt jens omwajfen, befchreeven van Drost orides. 
III. Glycyrrhiza Americana spicata, of Zoet- 
hout met geayrde Bloemen uyt America. IV. Glycyr- 
rhiza SYLVESTRIS , of Wild ZoctilOUt ; ook gcllCC- 
ten Glaux latifolia. Alle zijn ze van ccven dc zelve 
Bouwing cn Waarneeming. 
Zij beminnen ccn goede , gemecne, zandige aarde , Grond, 
met ccn- of twec-jarige Pacrdcmift genoegzaam voor- 
zien : ccn warme, vrije, welgclccgcnc plaats, cn veel ' 
Water. Zijn langleevcnde van aart : verdragen felle 
rorji, cn alle ongclecgcnthceden der Winter. Bloeyen 
met alleen jaarlijks, maar gecven ook, bij warme Zo- 
mers , volkomen rijp Zaad ; 't welk met een wafTcn- Aanwin- 
de Maan van Apnlin ccn Pot moet gezayd zijn. Alleen- 
lijk hier door konncn ze aangeii'onnen cn vermccnigvul- 
digd warden. 
Dc Glycyrrhiza siliquosa , of het Peuldra- Pculdn- 
gend Zoethout , zijnde het befte , en in alle Apo- gendZoet- 
theekers winkelen zeer gcbruykclijk , geeft in onze houc " 
Gcwcrten noyt Bloemen , of ecnig rijp Zaad. Word 
echter genoegzaam aangewonnen door hare de aarde 
zeer wijd doorlopende Wortelen ; welke men met ccn 
wafTende Maan in April van dc oude afneemt , cn 
verplant. 
Het Glycyrrhiza Americana spicata , ofzocthout 
Zoethout uyt America , met geayrde Bloemen , krijgt »ƒ* Ame- 
uyt ccn gccl-vcrwigc , dunne, cn lange Wortel ecnige rica ' mct 
teedcre, ronde, blcck-groenc , en matig-Iange Stee- Kmcn. 
len; aan welke, nu uyt dc ccne, dan aan dc andere 
zijde, voortkomen eenigc wcynigc andere Steeltjens ; 
waar aan dc Bladeren groeyen en zitten, op dc wijze Bladeren, 
van Acacia. Zijn kleyn ; aangenaam groen-vcrwig; 
altijd twee cn twee regt tecgens over malkander ge- 
field , voor nochtans in ccn eyndigende, langwerpig, 
of ovaals-wijze rond; aan de randen effen en flegt; 
ook met geen zichtbare Adertjens doorlopen. 
Uyt de bovenfte punten komen te voorfchijn ee- Geftalte 
nc alleen, of ook twee bij malkander gefielde Bloem- dcr Bloe - 
*yren , een vinger, wat meer of minder, lang; voor- mcn ' 
zien met vcclc kleyne, vierhoekige, digt aan hare Steel, 
ook twee en twee regc tecgens over malkander qefreldc 
Knopjens : uyt welke zich vertonen kleyne purpurc 
Bloemtjens , die van onze gcmccnc groote Witten, of 
Vicia major vulgaris, in gedaante niet zeer on- 
gelijk. Zij openen haar dc cene na de andere ; cn 
zijn zonder ecnige reuk. Als ze eenigc dagen hebben 
gebtocyd , vallen zc op de aarde neer; zonder eenig vol- 
komen rijp Zaad in dceze Gcweftcn na re laten : waar 
door nochtans dceze aardige Plant alleenlijk kan aan- Aanwi». 
gewonnen cn vermecmgvuldigd worden. Echter ge- " in g- 
Q_q beurd 
