tfi 3 
Weede. Gnaphalium. Kottoenkruyd. 
(T14 
dikke waterachtige en /lijmerige gezwellen. Is ook zeer 
goed, om gekgt tc worden op alle Bloedvloeyende dee- 
len des me nfc hel ij ken Ligchaams. 
Zufit.l.x. De Bollen, van het uytgeparftte Zaad bereyd, wor- 
enarr. 181. den veel gebruykt van de Vcrwers , om daar meé 
blauw tc verwen. 
CCXLIV HOOFDSTUK. 
GNAPHALIUM. 
En aardig Gewas , zoo wel in 't JVee- 
derlandfch als Latijn dus genoemd , 
of ook wel Centunculus, en Ai- 
bimjm : in het Hoogduyt/ch Ruhr- 
KRaut: in't Franfch He u re a Cot- 
TON : in 't Itatiaan/ch Gnaphalio, 
FilagO) en ook Cartafilago. 
Hier van zijn mij in haren aart verfchcydene beziens- 
waardige foorten bekend, tc wectcn : 
I. Gnaphalium Americanun flore albo , 
of Americaanfch Gnaphalium met een -witte Bloem. 
II. Amiricanum FLORE LUTEO , of Gnaphalium 
uyt (irtrrirtl met een geele J ioem. III. America- 
NUM flore LUTEO majore , of met een groote geele 
Bloem. IV. Americanum angustifolium spi- 
catum, of uyt America met fm alle Bladeren , en een 
geaj/rde Bloem. V. Americanum minus angusti- 
folium FLORE RuuRO , of kjeyne fmalgeb'. 'aderde 
Americaanfche Gnaphalium met een roode Bloem. VI. 
Idem flore luteo, of de xslvt met een geele Bloem. 
VII. Montanum flore ALBO, of Berg-Gnaphalium 
met een witte l loem; ook gehectcn Pilosella mi- 
nor, of kjeyne Ptlofelle. VIII. Montanum fiore 
suave rui ente, of f'erg-Gnaphaltum met een rood- 
achtige Bloem. IX. Gkaphalium roseum, of met 
een kjeyn geel Kloemtje, waar onder zich Bladeren ver- 
tonen , als een Roosje rondachtig bij malkander ge- 
voegd ; anders ook genocmt Leontopodium , of 
Leeuwenvoet. X. Gnaphali um roseum proli- 
Verfchey- 
waardige 
foor ten. 
ferum, of Gnaphalium als een Roosje, met Bloem uyt 
Bloem: en dan noch meer andere. Niet alle zijnze van 
de zelve Bouwing en Waarneeming. 
Eevcnwel beminnen ze a! tc zamen uyt cygener 
en met matige twee-jarige 
Gnaplu- 
Üum met 
een groote 
cn kleyne 
geele 
Bloem ; 
ook ge- 
noemd 
iltijd- du- 
rende 
Hoe waar 
Aanwi 
ping. 
Hoe ze 
groeyen. 
aart een goede , zandige 
klcyn-gewreevcne Paerdcmifr. voorziene grond : een 
warme, vrije, welgeleegcne plaats, en niet te veel Wa- 
ter. Verdragen tamelijk wel fterke koude , cn andere 
ongekegentheeden der JVimcr, behalven het Gnapha- 
lium Americanum flore luteo majore et mi- 
nore , of Americaanfch Gnaphalium met een groote 
en kleyne geele Bloem; ook genoemd Flos Perpf- 
: tuus , of altijd-durende 'Bloem , vermits de zelve , 
afgefiiecden zijnde, eenige jaren lang, zonder verder- 
ving, goed blijft. 
Zijn tcedcr van natuur. Konnen geen Vorfi , of veel 
koude Hcrfjï-rce*enen verdragen. Moeten derhalven, met 
een wadende Maan van April in een Pot gezet zijnde , 
, in het begin van OLhber bimiens huys gebragt , droop; 
gehouden , en niet voor den aanvang van April weer 
buyten gezet; voor koude nagten , veel Reegen, hay- 
nge Oofte- en Noorde-wmden welgedekt en voorzichtig 
gewagt worden. 
Geeven in dee^e Landen noyt ccnig rijp Zaad. Eevcn- 
wel kan men ze aanwinnen door hare aangegroeyde 
Takjens, welke men, een jaar oud zijnde, voorzich- 
tig ren halven infnijd , gelijk de Angeheren ; en in het 
volgende jaar, als ze Wortelen hebben gefchoten , van 
de oude afneemt: dan met de genoemde Maan ver- 
plant ; waar na ze eenige jaren lang in het keven 
blijven. 
Beyde deeze foorten ("niet pelïjk cie andere jaarlijks 
vergaande maar altijd groen blijvende J groeyen Stru- 
vels-wijze, in vcelc Takjens (alsze oud zijn uyt den 
bruynen grauw-vcrwig, doch de jonge met een geheel 
witte wolligheyd bekleed ) zich verdeelende. Waar aan Bladeren, 
veele Bladeren in 't ronde , onder de Steelen omhelzen- 
de, zich vertonen. Gcmecnelijk fban ze regt-op. Zijn 
met een witte wolligheyd , doch onder meer als boven, Bloemen 
voorzien ; lang en (mal , doch voor aan breedfl-, en 
daar rondachtig toegaande : een weynig dikachtig van 
aart , en met niet meer dan een regt-doorgaande Ader 
in 't midden begaaft. Uyt welker voorfte Hert de 
fchoonc geele , als goud-verwige Bloemen voortfehie- 
ten , veelvoudig in 't ronde op hare Steeltjens zittende 
als een IVayer , of Kroon. Waar van de inwendige Vee- 
x,eltjens veel donkerder of rooder geel zijn als de voor 
rond-toegaande Bladert jens zelfs , zich boven malkander 
vertonende gelijk f-'i/chjchubbetjens. 
Het Gnaphalium Americanum angustifo- Smalge- 
lium spicatl'M, of fmalgebladerd Gnaphalium uyt bbderd 
America met een geayrde Bloem , waft in deeze Ge- ^"„7^*" 
weften twee voeten , of wat hooger op. Krijgd ook Amcrioi 
onder aan zijne jonge Scheutjens boven groene, doch meteen, 
wolachtige, onder bleek-witte ruypc l /aderen , vijf gf'H* 
vingeren breedte, wat meer of minder, lang; een firoo, 
of ook minder breed; mzonderheyd boven ; onder al- 
derfmalft ; de Steel geheel omvattende. Komen digt 
boven malkander voort; gaan fpits toe : zijn in't mid- 
den begaaft met een rcgr-doorlopende Ader , of Rngge. 
Uyt deeze Bladeren fchictcn ronde Steelen op , voor- Bladeren.' 
zien met vcelc zeer fmallc en teederc Bladert jens. Tuf- 
fchen welke uytfpruyten de Bloemen, veelvoudig bij Bloemen, 
malkander gefield , Ajrs-wijz.e , ter hoogte van een 
geheele Maatvoet, zeer aardig tc zien , eevcnwel digt 
aan de Steel blijvende. Kkyn zijn ze , en befiaan 
uyt veele bij malkander gevoegde doorluchtige , 
blcek-blinkende en vat langwerpige Bladert jens , Van 
binnen vercierd met eenige rosachtige wolligheyd. 
Blijft niet langer dan twee jaren in 't keven. Bloeyd Aanwin, 
de tweede Zomer, en, rijp Zaad gegecven hebbende, nlll £ 
verfierft. Moet derhalven t'clkens door het gemeldde 
Zaad, met een wafTende Maan in April niet diep in 
dc aarde gelegt , weer aangewonnen worden. Anders 
Haat het neergevallene ook van zelfs genoeg op. Al- 
leenlijk door dit middel kan deeze foort worden ver- 
Het Gnaphalium Americanum flore al bo , Gnapha. 
of Gnaphalium uyt America met een witte Bloem , " am u >' ( 
geeft in dccze Landen noyt eenig rijp Zaad. Word n^itco.' 
echter bcquamelijk aangequceki door hare aangegroeyde witte 
Wortelen, welke men met een wallende Maan van April 
afneemt, cn verplant. 
Het Gnaphalium Montanum flore albo, et Berp-gn». 
suave ruhentE, of Berg-Gnaphahum met een witte, prnlium, 
en liefujl^roode Bloem, zijn van een lang keven. Gce- ï ,re S**' 
ven de mecfie tijd volkomen rijp Zaad; "t welk gelijk 'ca. ' 
dat van de andere moet gezayd zijn. Hier door wor- 
den ze voortgetccld ; doch bcquamer vermeenig-vuldigd 
door hare aangegroeyde Scheutjens; die men op de ge- 
noemde tijd verplant. 
Het Gnaphalium Americanum minus an- Kleyn 
GUmFOLIUM FLORE R'JBRO, ET FLORE LUTEO, of lr)u| -g e - 
kjeyn fmal-gebladerd Gnaphalium uyt Amenca , z.oo q**^ 
wel met een roode als geele Bloem , is lang kevende van iiu m P uvt 
aart ; van een aardige en bevallijke aanfchouwïng. America. 
Groeyd op tot anderhalve, ook wel twee voeten hoog- n,ct ecn 
te. Krijgc uyt een zeerteedere, veelvoudige, hayri- ™ e 'a 
ge cn geel-vcrwige Peez,elwortel verfchcydene Stee/en , geele 
rond, zoodik alsecn Zwane-pcn, of fchacht; uytwen- Bloem, 
dig groen , met een witte -wolligheyd bekleed , en van 
binnen met een groot, wit, voos Marg of Pn voor- 
zien; waar aan de Bladeren y nuuytdceene, dan uyt Bladeren, 
de andere zijde, niet hoog boven malkander voortko- 
men: hebbende de lengte van een vinger, de breedte 
van een halve vinger; doch zijn onder aan de Steel ge- 
meenehjk wat breeder, en eyndigen voor in een ftomp 
Q*H i punt; 
