6i 5 Beschryving der Kruyden , Bollen en Bloemen, III Boek, 616 
Blo. 
punt ; zomtijds hier en daar een weynig bcfronft ; bleek- 
groen van verwe; met een witrc wolligbeyd omvangen, 
aan de randen effen en flegr ; in 'r midden met een ee- 
nigc regt-doorgaande Zichtbare jidtr , ofRugge, ver- 
cierd; zacht van aart; van geen bijzondere (maak, doch 
een weynig te zamentrekkende. 
Tuiïchcn de zelve , in 't opperde der Steden, groeyen 
welkeaf- V eele wit-groene , ronde , teedcre , en tros-wijzc bij 
worden- malkander gevoegde andere kleyner Sredtjens; op wel- 
de, eenige ke te vooifchijn komen kleyne, ronde, fchoon-rood- 
1 iat 
goedblij- 
>. inwin 
Hing. 
Klcyn 
fm.l-gc- 
bladcrJ 
Gnapha- 
lium uyt 
America 
mee een 
geclc 
Bloem. 
Gnapha- 
lium met 
Blo» men 
als een 
Roos. 
verwige, en als uyt veele zeer kleyne Bladertjens gelijk 
blinkende Schubbetjens beftaande Knopjens, dc Bloemen 
verbeeldende ; welke met'cr tijd hare roodheyd ver- 
liezen ; zich bleek-geel vertonen , en dan uyt haar mid- 
den veele kleyne, goud-geele, dradige, en digt te za- 
m en-ge voegde Knopjens bekomen ; welke naderhand 
in haar zc-lvcn verbaan, zonder in dccze Gewefren ecnig 
goed Zaad na te laten. Doch bij njds afgeplukt wor- 
dende , konnenze eenige jaren lang goed blijven, en 
hare verwe behouden. 
Word cevenwel genoegzaam aangewonnen cn vermee- 
nigvuldigd door dc teedcre jonge Scheutjens , uyt de 
Mortel voortkomende; welke men met een waffende 
Maan van April afneemt, en in een zeer zandige aarde 
verplant. Welke jonqe Scheutjens , zoo wel uyt dc 
Wortel als uyt dc outle Steden , drie of vier vingeren 
breed hoog boven de aarde voortgebragt wordende, haar 
onder rood vertonen. 
Het Gnaphalü'm Americanum minus angu- 
stifolium FI.ORF. LUTliO , ot k[eyn fmal-gebladerd 
Gnaphalium uyt America met een geele Bloem, ïs het 
vorige in alles gelijk , uytgezonderd dc verwe der Bloe- 
men. Kan ook, in een gchcele zandige aarde geplant 
zijnde, zoo wel 'sWimcrs buytcn in alle Reegenen forft, 
als in een Pot binnens huys, droog gehouden worden- 
de, overblijven : doch beyde, in een andere vette grond 
gezet, vergaan lichtelijk in de Winter. 
Het Gnaphalium Roseum , of Gnaphalium met 
Bloemt jens ah een Roos , blijft niet langer dan cenc Zo- 
mer in *r leeven , geeft in den Herffi rijp Zaad> en ver- 
derft dan. Moet derhalvcn op nieuws , met een waf- 
fende Maan in A-faert , niet diep weer in de aarde 
gezayd zijn. Zomtijds komen ze ook wel uyt het 
neergevallene Zaad van zelfs overvloedig genoeg op. 
KRACHTEN. 
ALlc foortcn van C 
gende en te zamcr 
Het Krmd in 
Gnaphalium zijn m; 
zamentrekkende van aart. 
iicl i\fuyd in roode Wijn gezoden 
(, 131. van ieder morgen nuchtcren een Roemertje gedronken 
Dt.Un&tu. ftopt allerlcy '"uyk: cn roode Loop. Op vuyle cn voch 
tige z.certn gelegt, genecil de zelve. 
CCXLV HOOFDSTUK. 
KOTTOENKRUYD. 
Nders ook in het Neederlandfch ge- 
liceicn BooMwotLFKRUYrj , word 
in het Latijn genoemd Gossipium 
hehba, Bomhax, cn Cotum : in 't 
Hoogduytfch B*umwoll : in het 
Franfch Cotïon : in het Italiaanfch 
Bambagia, of ook Cotone. 
■Wat voor Deeze Plant bemind een goede, gemeene grond, 
een grono beftaande uyt twee deelen Mol der van binnen verdor- 
deeze vene Boomen, een deel grof Zand , twee deelen goe- 
dc aarde, nier fchimmelig riekende; en een deel twee- 
jarige Paerdemift, kleyn-gcwreeven, en wel door een 
gemengd: een luchtige , vrije, warme, wclgclcegene 
plaats, voor alle koude Oofte- cn Noor de-winden genoeg 
befchut j en zeer weynig Water, altijd in ds Zon lauw- 
Planr 
raind, 
gemaakt. Waft dikmaal in eene Zomer meer dan een 
geheele Maatvoet hoog op. Is boven maten tceder Is hierom 
van aart. Kan de Lucht deezer Landen in koude da- "'«Wintert 
gen gantfchelijk niet verdragen; waar door ze de Win- Je houden 
ter niet over te behouden is , wat moeyte men ook 
daar toe aanwend , maar vergaat in den aanvang der 
zelve. 
Als men het Z.Wuyt warme Geweften heeft ont- Aanwin- 
fangen, legt men het in een glas op een weynig Paerde- nio Ë- 
mift. Dan giet men'cr Rcegenwater op (waar in vier- 
entwintig uuren lang ccn weynig Salpeeter heeft gelee- 
gen ) zoo veel , dat men 't Zaad daar onder ecven be- 
dekt ziet. Voorts zet men het in de Zon, tot dat het 
gezwollen is. Daar na fteekt men 't in de gemcldde 
aarde , gedaan in een Pot , niet boven een frroo- 
breedte diep. Dus gehandeld; zal het fpoedig voort- 
komen. 
KRACHTEN. 
E wolligheyd van het Kottoenkruyd^ ook van de Aart, e» 
Kottoenboom, of GoJJIpium, is warm en droog g cbm / k ' 
van aart. Dc zelve gebrand, en de afch op de 
Wonden gclegt, docd het bloeden ophouden. 
Kottoen gedaan op een kool vuur, cn den rook daar Camer.l.2. 
van in de Neus opgehaald, verdrijft de opftijgmg van f - lS - 
de Aioeder. 
Het Zaad) verwarmende en verzachtende van aart, Lufit. I. 3. 
geftoten, en een of twee Drachme» daar van t'elkens tnan - 
met Wijn ingenomen, genceft alle koude gebreeken der 
Borft , en dc Hoeft. Verbectcrd de Kortademheyd. Ver- Du runt. 
meerderd her Zaad , cn verwekt luft tot Bijflapen. Is h 'fl- flaat -- 
derhalven ook dienftig voor ccn oud Man, die een jon-^"' 01 ' 
ge Vrouwspcrfoon ten Echtgenoot heeft genomen. 
De Oly uyt dit Zaad geparfr verdrijft alle vlekken Matth.u: 
en Zomer fproet den van het Vel, daar op geftreeken. £ ' 6l ^ 
D! 
CCXLVI HOOFDSTUK. 
GRAS van PARNASSUS 5 
en meer andere diergelijke 
Soorten. 
^ras van Parnassus , een aardig en Namen. 
{ klcyn Gewas , dus in 't Neederlandfch 
^ genoemd , word in het Latijn gehee- 
3 ten Gramem Parnassi, ook Gra- 
mmen Hederaceum : in het Hoog- 
S duytfch Leueriïlumllin : in 'z Ita- 
haanjch , Graojign a di Paunaso. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend twee bijzon- Twee bij 
deie (oorten ; als: zondere; 
I. Gramen Parnassi flore pleno , of Gras en 
van Parnajftts met een dubbele Bloem. II. Flore "ndere 1 " 1 " 
simplici, of met een enkele Bloem. Beyde zijnze van Gras- foor- 
de zelve Bouwing en Waarneeming. Maar dan noch ten. 
zijn'er andere diergelijke foorten van Gkas, van welke 
wij vervolgens ook ecnig gewag zullen maken. 
Zij beminnen uyt eygener aart een goede zeer zan- Grond, 
digc aarde, met een weynig twee -jarige Paerdemifr. 
doormengt , en tamelijk veel Water : een warme , vrije , 
wclgelcegcnc plaats. Zijn lang-Iccvcnde van naturen. 
Verdragen fterke Korft , cn allerlcy andere ongclecgent- 
liccden der Winter. Bloeyen ieder jaar aardig. Gecvcn Bloemen, 
rijp Zaad in goede drooge Zomers; doch die met z,aad ' 
dubbele Bloemen zelden, of noyt. Worden ook bey- 
de aangewonnen en vcrmeenigvuldigd door hare aan- Aanwin- 
gegroevde jonge Wortelen ; welke men met een waf-ning- 
fende Maan in April van de oude afneemt , en ver- 
plant. Dan ook door Zaad ; 't welk met een waf- 
fende Maan vznSeptembtr de aarde eens Pots, niet diep; 
bevolen 
