6\<) Beschryving der Kruyden , Bollen en Bloemen , III Boek , 6\o 
Xaubin 
bijt. Pi 
majokï , of Gods Genade met een uyt den wit en pur. 
purachtige groot e 'Bloem. II. Floüe albo minore, 
of Gods Genade met een witte kleyne Bloem. Ili. 
Gratiola flore luteo, of Gods Genade met een 
geele Bloem. Alle zijn ze van de zelve Bouwing cn 
Waarneeming . 
Zij beminnen een goede, gemeene, zandige, doch 
van naturen een vochtige grond : een opene , luch- 
tige , welgeleegene plaats , en veel Water. Bloeyen 
lang, doch geeven in deeze Gewcflen noyt volko- 
men Zaad. Zijn langleevende van aart. Verdragen 
alkrley ongclecgcnrhcedcn der Winter. Konnen in on- 
Zc Landen nier vermeenigvuldigd worden , als door hare 
jonge Scheut jens , welke men , met een wanende Maan 
in April , van dc oude afneemt, en verplant. 
K RACHTEN. 
GOds Genade , of Gratiola , is verwarmende , 
verdrogende, verdunnende, openende enfehey- 
dende van aart ; zeer bitter van fmaak, en pur- 
gcerende van natuur. 
In Wijn of Bier gezoden , en daar van een Roe- 
mertje met Zuyker, Canecl , en Anijszaad gedronken; 
of een halve, een geheelc, ten hoogflen twee Drach- 
men ( na gclecgcnthcyd cn krachren van de Lijder ) 
van het Poeder der gedroogde Bladeren ( doch ecrfl 
Matth.l.y in Melk of Edik geweykt zijnde) mcr cenig Nat in- 
gegcevcn, jaagt uyt sik taye , /lijmerige en galachtige 
t . ' vochtigheeden , zoo we! van boven als van onder. Is 
Camtrar. g oc d vo °l" dc Heupenpijn , in het Latijn gezegt Scia- 
l. 4. c. 1 14. uca ; ook voor alle Koortzen. Opend de verftoptheyd 
der Leever en Milt ; zuyvcrd ook de zelve. Doodde 
Wormen , en neemt wech alle inwendige verrotting en 
ontfleeking. Drijft de Waterzuchtige het Water af. 
Gencefl dc Spaanfche Pokken , en de Melaatsheyd. 
Verjaagt dc Peji, en dc hu ztge Koortsen. Is zeer goed 
teegens vergif. 
Durantts Neem van deeze Bladeren, en Rozijnen, van elk 
hifi. Mant. een lood. De Bladeren van Soldanella, en Anyszaad, 
ƒ•/. no. van j C( j cr twee j) ra chmen. Kook het te zamen in 
een pintje * Wijn wel gemceten, tot dat meer als de 
helft verzoden is. Giet het dan door een Zeef, of 
Doek. Hiervan, noch lauw zijnde, gedronken, is 
niet alleen zeer goed tecgens al de boven verhaalde 
ongeieegenthecden , maar verflcrkt ook de Leever 
Milt. 
Lufit.l. 3. Het uytgeparfltc Zap deczer Plant, in de Zon 
Êttarr. 78. dik geworden , cn met nieuw Wafch en Rozen-oly 
vermengt; dan op Wonden , Zeeren en alle Zweeren ge- 
daan., geneed de zelve. 
Eeven dit vermag ook 't Poeder der Bladeren; of de 
2elvc gefloten , en daar op gelcgt. 
LoM.Lx. hier van gemaakt met Brandewijn, is 
fgLji.1. ook zeer goed tecgens de Waterzucht. 
CCXLVIII HOOFDSTUK. 
PORCELLEIN. 
S een wcl-bckend Gewas; in het Nee- 
derlandfch dus genoemd: in het La- 
tijn geheetcn Portulaca ; in het 
Ploogduytfch Portulac , of ook 
Heymisch iiurgel : in het Franfch 
Pourpier , of Porceline : in het 
Jtaltaanjch PoRTULACA , of ook Por CELLANA. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend vier onder- 
fcheydene foorten ; te weeten: 
I. Portulaca major sativa, of groot e tamme 
Porcel/ein. II. Major lutea , of groot e Porcellein 
met fchoone geele Bladeren. III. Minor SYLVEsjais, 
• UtTtchfcbt maat (of ecu Greeningtr Oert) 
Vier on- 
derfcaejr- 
dene fooi 
of kleyne wilde Porcellein. IV. Portulaca iETHio- 
PICA flore luteo magno , of Porcellein uyt *AZ- 
thtopien, of Moorenland, met een aardige geele Bloem, 
hebbende dc grootte van een halve Schelling in 'r ron- 
de ; befhandc uyt vijf regt-opfhande dikke Bladert- 
jens, gelijk dc Bloem van Alantswortel. Niet alle zijn zc 
van ceven de zelve Bouwing en Waarneeming. 
Echter beminnen ze al te zamen een goede, gemec- Grond, 
nc , zandige aarde , tamelijk-wcl voorzien met twee- 
jarige Paerdemifl : een opene, luchtige, warme plaats, 
cn veel Water. Blijven niet meer dan eene Zomer in 't 
leeven. Geeven in den Herfjl rijp Zaad, en worden 
dan door een kleyne Rijp van hare vcrmaaklijkc groen- 
te beroofd. Moeten derhalven in ieder Voorjaar 
op nieuws door haar Zaad, niet diep in de aarde ge- 
legt, weer aangnvonnen zijn: of ook het neergevallene Aanwin- 
Zaad, ter plaats daarzc fhan, flaat dikmaal van zelfs gc- nin S- 
noeg op. Alleen door dit middel konnen ze vermee- 
nigvuldtgd worden. 
De Portulaca jEthiopica, of het Mooren- Mooren- 
landfcb Porcellein , heeft fchoone Bladeren; achter aan landfch 
hare Steel twee vingeren breed , ook ccn wcynig als p ° rcclIeln ' 
uytgehold, en voor fpits toegaande , op de wijze van 
ccn Slange-tnng; doch langwerpiger, dik van aart; aan 
bcydc dc zijden van hare ronde, bleek-groene, en ta- 
mclijk-dikke Steelen boven malkander onordentelijk 
voortkomende; donkcr-grocn , ook blinkend van ver- 
we, en met geen zichtbare aderen, doch onder in het 
midden met een P-ugge voorzien. Is veel tccderdcr van 
aart dan de andere foorten. 
Bemind een gantfeh warme en wel ter Zon gclcege- Grond, 
ne plaats , voor alle koude genoeg befchut : een wel- 
bcreyddc aarde , befhandc uyt twee dcelcn goede grond, 
twee dcelen grof zand ; twee dcelcn twec-jarige Paerde- 
mifl, cn ccn deel Mol der verrotte Boombladeren, wel 
door een gemengt; en dan matige vochtighcyd. 
Moet met ccn wallende Maan van April elk Voor- Aanwin- 
jaar in een Pot , niet diep , hol cn luchtig gezayd, cn mn & 
van het opkomende niet meer dan ccn of twee Planten 
daar ingelaten worden. Ook mag menze niet reppen, 
of opnecmen om te verplanten : zouden anders te zeer 
hier door verachteren, en her Zaad niet wel zijne reg- Zaadknop; 
te rijpheyd konnen bekomen : 't welk bcfioten legt in 
een groene, blinkende, ronde, dikke Knop, zoo groot 
als een groote Kars. Waar op de Bloem zit, boven Bloemen, 
in 't ronde zeer aardig als een Kroon. Dc verwe der 
zelve is hoog en fchoon geel. Bcflaat uyt zeer tee- 
dere, frnalle, een vingerbreed lange , en digt aan mal- 
kander gefielde Bladert jens; van gedaante en fchikking 
eevcn als men in die van het Helenium, of Alantswor- 
tel ziet. Teegens de Winter word het Zaad ^emec- Zaad. 
nelijk rijp, inzonderheyd op de gehoorde wijze in agt 
genomen , en voor te ,veel Water zorgvuldig ge- 
wagt zijnde. Na de rijpheyd des Zaads vergaat de 
Plant. 
KRACHTEN. 
POrcellein , of Portulaca, inzonderheyd de tam- tuj^t. 
me, is vocht in den tweeden, en koud in den enitrT - 10 7' 
derden graad ; ook daar bij eenige zoutigheyd 
hebbende. 
Rauw in eenSahde, of gezoden in andere fpijzen ge-Diofc. 1. 1. 
bruykt, verkoeld , cn verbeeterd een hitzige Maag ; 
verwekt eetenslujl , doch geeft weynig voedzel aan het u Jb'. 'ca'p. 
Ligchaam. Dood de Wormen der kinderen : flopt de 103. 
Buykz en roode Loop; ook alle Vloeden der Vrouwen : ^™ ^ j 
neemt wech de pijn der Blaas en Nieren; delgclijks ü ""^' ' 
de inwendige hitte des Gedarmts. Is goed voor Koorts- Traguil.i. 
zige en ontjlookene Menfchen ; voor de vallende Ziekte, c - 1 l ï- 
de TakJ^n, of Speenen aan 't Fondament , As zweerin- 
gen des Monds; en voor de geene die Bloed opwerpen. 
Lefcht de Dorjl, en verkoeld het Bloed, 
De Bladeren alleen, gekneufd , of gefloten , met Furff.bij}. 
Garften- 
