6zi Zeeporcelleih. Hondjesdraf. Schilddracende Hedysarum. 6t% 
?lant. rap. Garftenmccl vermengd , en op de Wonden gclegt , 
39- nccmt'er de verhitting van wech, en docd dat'er't/'wwr 
niet tocflaat. Gclegt op dc roode Oogcn, 't wilt f^uur, 
of andere verhitte dcclen des Ligchaams , drijft'cr de 
fmert, cn de biand van wech. 
Vim. I.io. De zelve Hinderen gefloten, en met Zout of Honig 
s a i- tQ ^ cm - vermengd , zijn zeer dienftig tecgens het Podagra, 
• verzachten dc verharde Zeenuwen ; verminderen dc 
brand van dc Roos. 
Het uytgeparftte Zap der Bladeren, ook liet gcdiftil- 
leerdc water van dc zelve., hebben dc zelve kracht. 
CCXLlJC HOOFDSTUK. 
ZEEPORCELLEIN. 
Et dcezc naam in liet Necderlandfch 
bekend , word in het Latijn gehce- 
ten POKTULACA MAKIN'A , of Ha- 
limus : in het Hoogduytfch Meer- 
portulac ; cn in het Itatiaanfch 
H*LlMO. 
Drie on- 
derfchcy- 
dene ibor- 
Aanwin- 
ning. 
Boomach- 
lig Zce- 
porcdlein. 
Aanwin- 
ning. 
Hier van zijn mij in haren aart bekend drie veran- 
derlijke foorten, als: 
I. Haltmus arrorescens , of Boomachtig Zee- 
porcellem. II. Vulgaris latieolius , of gemecne 
breed-bladerige Zceporcellem. III. Ancustieoliu s , 
of fmal-gcbladcrde Zeeporcel/ein, Niet alle zijnze van 
ccven de zelve Bouwing en Waarneeming. 
Echter beminnen zc al tc zamen ccn goede , gemee- 
nc , zandige , cn matig gemeftte grond ; een wel ter 
Zon gclecgcnc plaats , en niet te veel vocluighcyd. 
Konncn rcedclijk koude cn andere ongelcegcnthccden 
der Wmter uytitaan. Gccvcn zelden , of noyt , in 
dccze Gewcftcn ccnig Zaad. Worden echter genoeg- 
zaam aangewonnen en vermeenigvuldtgd door hare op 
de aarde leggende jonge Scheutjens: welke gcmccnclijk, 
met een wcynig aarde bedekt zijnde , Wortel vatten. 
Met een volle Maan in jipnl worden ze van dc oude af- 
genomen , en vcrplanr. 
Het Halimus ARB0RP-5CEVS, of Hoornachtig Zce- 
porcellem, is tccderdcr van aart. Vricft nok , buytcn 
ftaandc, in dc Winter lichtelijk dood. Moet dcrhal- 
ven , met een Aprdfche walTcndc Maan in een Pot 
gezet zijnde , tecgens dc Wmter binnens huys gc- 
bragt, niet lauwgemaakr Rccgcnwatcr onderhouden, 
cn niet voor in het begin van April weer buytcn ge- 
field worden. 
Blijft, gelijk dc andere foortcn , ook altijd groen. 
Geeft nimmermeer Zaad. Word cevcnwcl aangewon- 
nen cn vermeëhigvuldigd , niet alleen door hare bij dc 
Wortel uytwalTende cn van zelfs Wortelen fchictende 
jonge Looten , maar ook door afgcfnecdcnc Tahjens , 
welke men met ccn volle Maan van April in een Por, 
ccn klcync vinger lengte ftcckt ; in ccn donkere plaats 
bewaard , cn gedurende de tijd van zes of zeeven wec- 
ken zomtijds met Water begiet , zoo krijgen zc ge- 
noegzaam Wortelen. 
KRACHTEN. 
Z 
Eeporcellein , of Halimus , is matig warm van 
aart , doch met ccnige windigheyd ver- 
Galtn. lib. 
Med.Simp. ^ 
' mengd. 
Ruell. l.t. ^ e Bieren rauw in een Salade gegeeten ; ook 
fnf.fif. gezoden; of in Edik gclcgr , gelijk de Agurkcn cn 
ïtin. Uxt, Kappers, zijn aangenaam cn licffelijk van fmaak. Ver- 
t*$.wdtm. warrncn 00 k ( cn ' verfterken de Maag. Verwekken 
eetenslufl \ doen gemakkelijk ^ ater lojfen; verdrijven 
dc Buykhrimpm^ cn andere fmerien des Buyks. 
Met Brood gegeeten, gcncczcn ze de Bloedgang, of 
roode Loop. 
Bofan. in Dc Bladeren gekneufd, en gelegt op Wonden } ver- 
ftitjklt Leeden, en de Schurft heyd , beydc van becflen Addlt. 
en menfehen , heclcn en verdrijven de zelve. Met Zee-'- e - l0 ' 
mcl gekookt , en zoo warm gedaan op het Podagra , f"'"^' 
veroorzaakt door koude, verzacht zeer de fmerren. Diefc. I ti 
Een Drachma van het Poeder der gedroogde Worte-'- '*<■ 
len met Wijn of Honig-warcr ingenomen, docd veel ^'™'[' '* 
Melk. in der Vrouwen Borften komen. Verzacht de 
rommeling cn pijn des Lijfs. Gcneeft dc gecne die van 
binnen gefcheurt , of gequctjl zijn. 
Een Drachma van het Zaad gcpulvcrifccrt, cn met 
Wijn gedronken, werkt het zelve. 
CCL HOOFDSTUK. 
HONDJESDRAF. 
Y vcelc wel bekend, cn dus genoemt Name* 
in het Ncederlandfch : in het Latijn 
gcheeten Hedera Terrestris, of 
Corona tesr^e: in het Hoogduytfch 
GuNDELRABEN . of GrUNDREBENJ 
in het Italiaanjch Hedera ter- 
restre. 
Dceze Plant bemind een gemcene , flegtc , ook Grond, 
een welgemcfttc grond | liever ccn donkere of fcha- 
duwachtigc, als een vrije, wclgelccgcnc plaats; cn veel 
Water. Blijft ccnige jaren in 't leevcn. Bloeyd vroeg 
in 't /■'oorjaar; cn geeft rijp Zaad. Vcrdraagd fterkc 
koude , cn andere ongclcegentlicedcn der Winter. Laat 
noyt al de "Bladeren vallen. Word aangewonnen, niet Aanwin* 
alleen door haar Zaad, 't welk met ccn wallende Maan nm S' 
van Aiaert of April, niet diep , in de aarde moet ge- 
legt zijn ; maar ook door hare voortkruvpende cn van 
zelfs Wortelen krijgende Scheut jens : die men zoo wel 
in dc Zomer, ais in dc Aiaert of ècHerjj}, mag opnee- 
men en verplanten. 
KRACHTEN. 
HOndjesdraf , of Hedera terreflris , is heet en ^ rt en 
droog van aart , zeer bitter van fmaak. gebruyk. 
In Wijngczoden , cn daar van een Roemertje 
gedronken, of een halve Drachma , of geheel Scrupel *' ' ,ö - 
van het Pulver der gedroogde Bladeren, ccnige dagen ^'^"V ' 
achter malkander met Wijn gebruykt , verdrijft dc Fmhf. htji. 
Geelzucht : opend de verjloptheyd van Lecver cn Milt. * 3Ï7* 
Helpt de gecne , die van dc Heupenptjn worden ge- 
plaagd. Drijft af het Graveel , de Maandjlonden ; 
alle vergif, als mcn'cr op zweet ; en docd wel Water 
Ufo,. 
Het hier van gcdiflil leerde Water heeft dc zelve wer- 
king, doch niet zoo krachtig. 
Dit zelve Kru-jd met wat Dipramnus , Betonic , nurnntts 
Guldc-rocde, Pyrola, en Wortelen van Mee in Wijn ?! ' mt ' 
gezoden , dan daar van een Roemertje vol *s morgens : 
cn "s avonds (warm gemaakt, en met Zuykcr of Roo- 
zen-honig verzoet zijnde) gedronken, geneeft zeer wel 
alle inwendige cjuet^uren en wonden. Is ook zeer dien- 
ftig teegens het Podagra, cn de Steen der Nieren. 
Het uyrgeparftte Zap op de Wennen en Wratten ge- Mstth.Lii 
legt, doedze verdwijnen , en afvallen. Is daarenboven e- ns- 
goed tecgens dc Tandpijn. Met roeft van Koper ver- 
mengd, gcneefl: de holle voorteetende ^eeren % z-wecren , 
cn gaten, daar op gclegt. 
Het zelve Zap met Rijs gekookt , en met doyeretl 
van Eyeren vermengt; dan zoo gegeeten , verfterkt de 
A/aag; flopt ook dc Buyk- cn roode Loop. 
De Bladeren in Wijn gezoden, cn daar meê gewaf- TrtigHil.x. 
fchen , ook gegorgeld , geneert de gezwellen derf- 8;. 
Keel , van de Mond, van de hejmltjkt Leeden ; en de 
Schurftheyd. 
