50 
NTETS NIEUWS ONDER DE ZON. 
2o, »Oock om te maken een Water Harnas, daer mede men on- 
beschadicht sommighe uren onder ’t water kan zyn , ende uytrechten, 
tghene men wilt.” 
3o. »Noch om een Locht-broeck te maken, met dewelcke men 
wonderlijck door het water kan gaen met zijn gheweyr, ende boven- 
kleederen sonder nat te woiden.” 
4o. » Met noch een Swemriem te maken , dewelcke men kan ghe- 
bruycken by de voorgaende , ende seer nuttelijck voor Personen die 
veel ter zee oft over andere wateren re3’’sen.” 
Waar ons dergelijke inventies niets vreemd zijn , was het in die dagen 
noodig , dat er bijgevoegd werd: » Alles goet ende natuerlijck sonder 
eenighe Tooverye oft Swerte konsten, tot dienst van alle liefhebbers.” 
BAüDARTius Spreekt van »natuyrlicke consten en instrumenten.” 
De vertaler zelf meende zich ook te moeten rechtvaardigen. Hij 
had de overzetting met een gerust geweten ondernomen alzoo hij 
gezien had, '»dat het alle natuerlijcke konsten zijn, die sonder 
eenige tooverye oft superstitie, te weghe ghebracht konnen worden.” 
De voorrede van den schrijver, en zijn slotwoord, zijn belangrijk 
genoeg om er het een en ander uit over te nemen. 
Het laatste vooral is een soort autobiographie. HQ vertelt daarin, 
dat hij, oneffens de konst des Afconterfeytens , welcke Afconter- 
feytens konst” hy hoopt, dat zoo goed is, dat Vorsten en Heeren , 
Koningen en Keizers die zullen eeren , zich in de voorverhaalde 
kunsten en verborgenheden geoefend heeft , voor zooveel hij tijd over 
had , en de lust hem daartoe drong. 
»Dan heb ick oock de Geometrie , Longimetri , Steriometri ooc Gno- 
monie , Scioterie oft Sonnen uren konst alleen by my zelven ghe- 
practiseert ende eenighe van andere gheleerdt , bysonder dese water- 
tredens-konst.” 
Hij voegt er bij : »die men wel zoo (een kunst) noemen mach”, want 
hij heeft vernomen, dat de Koning van Denemarken dergelijke » Locht- 
hosen oft Leersen” heeft aan gehad, met »loyen” zolen, en »vlot- 
vederen”, en met eenigen zijner Hofdienaars meer dan een mijl ver 
in open zee gegaan is. 
In de voorrede erkent hij , dat er in oude tijden vele heerlyke 
kunsten geopenbaard zijn, die vergeten zyn gèraakt , maar dat er in 
schrijvers tijd ook veel geinventeerd is, wat bij de ouden niet be- 
kend was. Een uitspraak , onbetwijfelbaar als een axioma. Daarna 
laat zich de profeet hooren , — wien wij het recht kunnen laten 
