NTRTS Ï^TEÜWS ONDEK DE ZON. 
51 
wedervaren , dat aan zijn voorspelling niet te twijfelen valt , — dat er 
na zijn tijd, (1619), »noch Gheesten gevonden [zullen] worden, 
die door haer cloec verstant , uyt dit cleyn tractaat , ^ veel grooter 
ende constiger dinghen vinden ende aen den dach zullen brengen.” 
Zjjn boekje acht hij daartoe eene goede voorbereiding ! 
In een vijftal hoofdstukken , gevolgd door een besluit en opge- 
luisterd door figuren, in het koper gesneden , die ook bij de andere 
inventies gevoegd zijn , wordt nu eerst duidelijk gemaakt hoe twee 
goede vrienden in tijd van nood of anders , als zij dit noodig oor- 
deelen , eikaars secreten kunnen ontdekken en hun rneening open- 
baren, en alzoo een mijl of twee van elkaar een gesprek kunnen 
houden, hetzij bij eene belegering van een stad, of in andere gevallen. 
Eerst wordt gehandeld over de instrumenten, »plaets-soeckinghe” 
genaamd , en hoe zij vervaardigd moeten worden. Dan in het 2e en 
3e kapittel over het gebruik dier instrumenten, »ofte wel over de 
practyke van dese vaste konste”, terwijl het 4e nog eenige »by val- 
lende voordeelen en hantgrepen” vermeldt. 
Ten dienste van hen die »dese secrete konst korter ende op een 
ander manier versoecken” wordt in het 5e hoofdstuk gesproken »van 
eenen metalen , dierbaren ghegoten Ront-holen (hollen) spieghel”, 
waardoor het vérspreken ook volbracht kan worden. 
De vertaler waarschuwt er echter voor , dat zoo’n spiegel zeer duur is ; 
onder de 50, 60 of 100 rijksdaalders koopt men hem niet, en dan 
vindt men er niet één »suyver oft in oprechter proportie.” 
In het besluit verdedigt de schrijver zich tegen het publiek eigen- 
dom worden door zijne beschrijving en uitlegging van een zoo nut- 
tige inventie , welke evenveel kwaad kan doen als goed. 
Hij voert dit aan; ’t gaat er mede als met het buskruit, het eene 
zwaard houdt het andere in de schede. Door pijl en boog werden 
honderdduizend menschen op één dag gedood. De duivelsche buskruit- 
inventie kwam en bracht dit goede mede , dat zwakken de sterken 
kunnen overwinnen. De kleinste hoop overwon den grootsten. Hoe meer 
de krijgskansen afhangen van ontwikkeling , beleid en oefening, naar 
die male zullen de oorlogen verminderen. Het is zoowat de leer van 
thans , maar de gewapende vrede kost millioenen , even goed als de 
oorlog. 
Ten slotte is hij van rneening dat het spreken met elkafir op een 
^ Ook zondei’ dat traktaat zijn de inventies gekomen. 
