78 
DE VENEN IN OOSTELIJK DRENTHE. 
aan den veenput. En als al die turf gegraven is en behoorlijk 
gedroogd, worden de eerste turf bulten opgestapeld, weldra door 
den turfschipper ingeladen en naar verschillende streken van ons 
land en naar het buitenland vervoerd. Een jaar later worden op die 
plekken weer andere turfbulten geplaatst en zoo voortgaande , tot 
na een reeks van jaren alles weg en het veen in een groot dal ver- 
anderd is , waar het niveau nu 3 a 4 meter lager is geworden dan 
vóór de vergraving. Dan komt er de ontginner , die den dalgrond in 
cultuur brengt en de eerste landbouwershuizen verrijzen , die de 
boerenhuizen der Drentsche dorpen in aanzien , doelmatigheid en ge- 
schiktheid voor het bedrijf verre overtreffen , terwijl de pas ge- 
cultiveerde grond eene veel hoogere opbrengst levert dan de Drentsche 
esschen en groenlanden ooit hebben gegeven. Zoo is de 19^ eeuw, 
als die van den vooruitgang hoog geroemd, hier het tijdperk ge weest 
waarin eene landstreek als uit den doode ontwaakte en de levensadem 
werd geblazen in oorden , die de rust der eeuwen hebben doorstaan. 
Bij het graven van de eerste veenputten werkten nog de zooge- 
naamde ,, ploegen’" volks. Eene ploeg bestond hier uit minstens zes, 
hoogstens acht personen, naar gelang de afstand groot was, waarop 
men de turf van den put ter droging moest plaatsen. In de meeste 
gevallen schoot men jaarlyks niet meer dan 600 M. op met het 
splittinggraven. Dan werd in den volgenden winter eene kanaallengte 
over dien afstand gelegd en zoo duurde het vele jaren voor de 
hoofdkanalen voltooid waren, die men in de Buiner , Exloër , Valther 
en Weerdingermonden vindt. Dat er veel geld verdiend werd is te 
begrppen, doch het was een leven vol ontbering dat de menschen 
hier doorbrachten. Des nachts sliepen van 10 tot 20 personen in 
ééne veenhut , waarvan er honderden op het veen stonden. Een 
groot vuur werd aangelegd dat den geheelen nacht door brandde, 
en beurtelings nam elk der werklieden den dienst waar van nacht- 
waker en stoker in de hut. Te een of twee uur in den morgen 
ving de arbeid aan, die, door een paar schaften afgewisseld, tot vier 
uur in den namiddag duurde. Elke Zaterdagmorgen werd door 
een oorverdoovend klompengeluid over het veen aangekondigd ; want 
vooral de uit Duitschland afkomstige arbeiders verstonden het op 
den klomp een zeer ongemeen en eigenaardig geluid voort te brengen, 
dat het teeken was van het naderend einde der week, aankondigende, 
dat een rustdag voor het volk zou volgen. Dan was te twee uur 
in den middag het werk geëindigd en vele mannen , die op niet 
