DE TERUGGANG VAN UK GLETSCHERS. 
117 
nauwgezette studie maakt van het bergijs in Dauphiné , is inderdaad 
van meening dat dit zoo is. In dit aan gletschers eertpds zoo rijke 
land zpn er vele kleinere , die reeds in ’t laatste tijdperk van hun 
bestaan schijnen te verkeeren ; de overigen , die thans nog aanzienlijke 
oppervlakten beslaan , worden op hun beurt ook reeds aangetast en 
zullen oogenschijnlijk ten slotte evenzoo grootendeels of geheel ver- 
smelten. Doch, gelijk men begrijpen zal , denkt de hoogleeraar met dit 
beweren niet aan de allernaaste , maar aan een naar gewoon-menschelijke 
begrippen nog tamelijk verre toekomst. Voor een geoloog is, naar 
men weet, een eeuw slechts een kort tijdsverloop. 
Het meerendeel der geologen is het evenwel hiermede niet eens. 
Men houdt het er voor dat de huidige afslag van het bergijs een 
betrekkelijk snel voorbygaand verschijnsel is en dat het eerlang 
gevolgd zal worden door een periode van toeneming. 
Raadpleegt men de berichten over de vroegere gesteldheid der 
ijswereld, — de oudste dagteekenen van ’t eind der 16de eeuw — 
dan schijnen er inderdaad periodieke wisselingen te bestaan , zoodat 
de gletschers beurtelings in uitgestrektheid toe- en afnemen. Die verande- 
ringen zijn van tweederlei graad. De primaire of groote perioden hebben 
een duur van minstens een halve eeuw en omvatten een voor- en achter- 
waartsche beweging der ijsvelden over een uitgestrektheid, die in de Alpen 
een of meer kilometers bedraagt en in de poolstreken nog aanzienlijker is. 
Tusschen die primaire perioden loopen secundaire van veel korteren 
duur; gedurende deze gaat de voet der gletschers eenige honderden 
meters voor- of achterwaarts- Zy werken in tegenovergestelden zin 
van de primaire en brengen dus een vertraging te weeg in de vóór- 
of achterwaartsche verplaatsing door deze laatsten teweeggebracht , 
zonder die evenwel geheel tot stilstand te brengen. 
Voor zoo ver we nu met den gang der gletschers in de Alpen 
bekend zijn, heeft men een primair aanwassen gehad in ’t eind der 
zestiende en ’t begin der zeventiende en vervolgens andermaal op het 
eind van laatstgenoemde en ’t begin der achttiende eeuw. Daar tus- 
schen valt dan een groote periode van teruggang midden in de 18 Je 
eeuw, die ongeveer van 1760 af weer voor een tijdperk van nieuwen 
groei plaats maakte. Men kan niet precies zeggen of die aanwas aan- 
houdend is voortgegaan tot in de eerste jaren der 19 Je eeuw; waar- 
schijnlijk wegens de politieke en maatschappelijke beroeringen , ont- 
breekt het aan gezette waarnemingen uit die tijden. Zoover staat vast , 
dat de gletschers der Alpen in de jaren 1818 — 1820 een aanzienlijke 
