118 
I)K TERUGGANG VAN DE Gl.ETSCllERS. 
uitbreiding erlangd hadden, sommige zelfs besloegen toen een grooter 
terrein dan in historische tyden ooit tevoren. Vervolgens kwam die 
groei tot stilstand en werd tusschen 1820 en in ’40 zelfs een secon- 
daire teruggang waargenomen. Doch daarna, tusschen 1855 en 1860, 
kreeg de aanwas weer de overhand. Van laatstgenoemd tijdstip af, 
begon een algemeene teruggang , die groote proporties heeft aange- 
nomen en mogelijk nog niet ten einde is. In den loop dezer primaire 
periode, omstreeks 1876, viel een kleine verandering in tegengestelden 
zin te bespeuren , die evenwel slechts kort aanhield en eenvoudig 
den algemeenen aftocht der gletschers iets vertraagde. 
Naar het schijnt zijn de primaire veranderingen verschijnselen van 
algemeenen aard, niet beperkt tot Middel-Europa , maar voor de 
geheele wereld geldend. Althans , terwijl gedurende de tweede helft 
der vorige eeuw de ijsbergen der Alpen sterk teruggingen , heeft 
men , schoon minder sterk , ook de gletschers van Spitsbergen en 
Ijsland zien afnemen. Hetzelfde geldt voor de bergketens van Middel- 
Azië , het rotsgebergte inde Vereenigde Staten en de bergen van Alaska. 
Eindelijk is het ook geconstateerd aan verscheidene gletschers der 
Anden in Zuid-Amerika. Van de yswereld van genoemde reusachtige 
bergketen , waarvan enkele sneeuwkoppen maar weinig voor die van 
het Himalapa-gebergte onderdoen , wordt sedert jaren studie gemaakt 
door Dr. rud. hauthal. Ten bewijze dat ook hier in den laatsten tijd 
de gletschers afnemen , zond hij photogrammen aan de redactie van 
»/rt Nature\ die ze in het nommer van 5 Dec. 1903 afdrukte, met 
een artikel van ch. rabot, waarvan het mijne een vrije bewerking is. 
Twee photogrammen stellen den gletscher voor, die van den berg 
Lanin afdaalt in Argentinië , op 39“ 38“ Zuider Breedte. Het eerste 
is genomen op 24 Mei 1896, dus midden in den herfst van ’t Zui- 
delijke halfrond en laat den gletscher zien op de bergwanden en 
daarna onder nagenoeg rechten hoek ombuigend , om tusschen twee 
oude steenwallen in een lang tongvormig gerekte ijsmassa te eindigen. 
Juist een jaar later, 24 Mei 1897, is het tweede photogram van 
dezelfde plek genomen. Boven schijnt de gletscher op den eersten 
aanblik in breedte gewonnen te hebben , doch bij nadere beschouwing 
ziet men dat die uitbreiding slechts uit losse , versch gevallen sneeuw 
bestaat. Doch groot is de verandering benedenwaarts. De gletscher 
eindigt een eind boven de rechtsche ombuiging, het tongvormig 
verlengstuk is geheel weggesmolten en tusschen de kale steenwallen 
ziet men slechts het afvloeiend water. 
