DR TERUGGANG VAN DE GLE'l'SCH ERS. 1 if) 
Als tweede voorbeeld van gletscher-afslag geeft hauthal photo- 
gramraen van den berg Palmaleda in Patagonië , met zijn in de fjord 
»Ultima Esperanza” afdalenden gletscher (51*^50^ Z.Br.) Een vergelij- 
king van de twee afbeeldingen, waarvan de eerste van Dec. 1897 
en de tweede van Jan. 1900 dagteekent, doet zien dat de gletscher 
in die twee jaar , schoon hij nog altijd tot de fjord schijnt te reiken, 
in zijn benedeneind over een aanzienlijke lengte zeer versmald is. 
SiR MARTIN, die in 1898 Vuurland bezocht, deelt in zijn in 1902 
verschenen reisbeschrijving een interessant voorbeeld mee van ijs-afslag. 
Afgaande op de beschrijving van darwin , die op zijn tochten met 
de »Beagle” (1831 — ’36) ook de Zuidelijke punt van Z.-America be- 
zocht , had hij gemeend dat de ijsbergen , ten noorden en westen 
van den Sarmjento (57^^ Z.Br.) tot de zee zouden afdalen. Doch in 
’98 bereikten ze die niet meer: tusschen zee en gletschers vond hij 
met dichte bosschen begroeide morainen. 
Uit het voorgaande is duidelijk dat men reden heeft aan te nemen, 
dat de primaire perioden , waarin de gletschers beurtelings af- en toe- 
nemen , niet alleen voor de Alpen, maar voor de geheele aarde gelden, 
ïoch strekken de waarnemingen zich nog over een te beperkt tijds- 
verloop uit en zijn te schaarsch en te geïsoleerd om dit met voldoende 
zekerheid te zeggen. Mocht voortgezet en meer uitgebreid onderzoek 
dit nader bevestigen , dan ligt het voor de hand de verklaring in een cos- 
mische reden te zoeken , b.v. hierin dat er overeenkomstige periodieke 
wisselingen bestaan in de hoeveelheden warmte , die de aarde jaar- 
lijks van de zon ontvangt, (aan de zonnevlekken waarvan de perioden 
te kort zijn, schijnt hier niet te denken) of ook dat er temperatuur- 
verschillen bestaan in de hemelruimte, die de aarde met ons geheele 
zonnestelsel doorijlt. 
De kleinere secondaire wisselingen , die wel niet alleen in de Alpen , 
maar evenzoo wel overal elders zullen voorkomen , doch vermoede- 
lijk niet gelijktijdig en overal op zich zelf staande , zou men dan 
moeten zien vast te knoopen aan periodieke klimaatveranderingen , 
zooals die met groote waarschijnlijkheid voor ’t vaste land van Europa 
zgn aangetoond door brückner. ^ 
’t Zal nauwelijks noodig zijn hierbij te herinneren dat de gletschers , 
^ Brückner, die de gvaaooogsten iii de verschillende landen van Europa over lange 
reeksen van jaren heeft nagegaan en op vernuftige wijze tpt uitgangspunt uam , onder- 
