130 de theorie van van ’t hoef over de constitutie van oplossingen 
door den wand, maar het water wel. Er heeft osmose plaats waarbp 
meer water in de cel dringt , dan naar buiten gaat. Het gevolg daar- 
van is een vermeerdering van drukking. De wateraantrekkende wer- 
king der suikeroplossing heeft het binnendringen van water bevorderd , 
maar dit zal spoedig belet worden , als een zeer kleine hoeveelheid 
water naar binnengedrongen is, door de ontstane overdrukking. Nu 
is er evenwicht ontstaan en de drukking , op den wand uitge- 
oefend , wordt door van ’t hoef osmotische drukking genoemd. Deze 
is geheel analoog aan de spankracht van een gas , want hier stooten 
de gasmoleculen tegen den wand , terwijl de moleculen der opgeloste 
stof tegen den semi-permeabelen wand botsen , daar de moleculen van 
het aan weerskanten zich bevindende oplossingsmiddel , welke door 
den wand gaan, buiten beschouwing blijven. 
Het praktische voordeel hiervan is dat de tweede hoofd wet der ther- 
modynamica toepasselijk wordt op oplossingen , omdat nu hierop 
omkeerbare kringprocessen kunnen volbracht worden. Heeft men name- 
lijk een cylinder met half-doorlatenden wand en zuiger , gevuld met een 
oplossingj in een bak met het oplosmiddel geplaatst, dan zal door het naar 
binnen persen van den zuiger het oplossingsmiddel naar buiten gedreven 
en daardoor de concentratie der oplossing vergroot worden. Beweegt 
men integendeel den zuiger terug dan wordt het oplossingsmiddel in 
den cylinder gezogen en de oplossing verdund. Dit is geheel overeen- 
komstig met de drukverandering van een gas bij volumevcrandering. 
Zulk een proces kan omkeerbaar gemaakt worden , wanneer er slechts 
voor gezorgd wordt, dat de drukking tegen den zuiger steeds even- 
wicht maakt met de tegendrukking , in dit geval de osmotische. 
Van dit praktische voordeel werd door van ’t hoef gebruik ge- 
maakt in het bijzonder vóór het onderzoek der wetten van «ideale 
oplossingen”, dat zijn zoodanig verdunde, dat zij analoog worden aan 
«ideale gassen”, waarbij de onderlinge werking der opgeloste mole- 
culen verwaarloosd kan worden , als ook de door deze moleculen 
ingenomen ruimte ten opzichte van het volume der oplossing zelve. 
Door deze analogie mag men verwachten , dat de osmotische druk- 
king evenredig is aan de concentratie der oplossing , evenals de druk- 
king van een gas, volgens ijoyle’s wet, toeneemt met het aantal 
moleculen in de ruimte-eenheid. Dat dit werkelijk zoo is, blijkt uit 
de proeven van peeffer omtrent de osmotische drukking (P) van 
suikeroplossingen bp dezelfde temperatuur (13.2*’ — 16. P) en ver- 
schillende concentraties (c) : 
