132 DE THEORIE VAN VAN ’t HOEF OVER DE CONSTITUTIE VAN OPLOSSINGEN 
Wanneer, in plaats van de spankracht bij een gas, bij oplossingen 
gesproken wordt van osmotische drukking, dan geldt voor oplossingen 
ook de wet van avogadro. Zij luidt dan aldus: 
Bij gelijke osmotische drukking en gelijke temperatuur bevatten 
gelijke volumina van verschillende oplossingen evenveel moleculen, 
en wel zooveel als een gas bij dezelfde drukking en temperatuur in 
dezelfde ruimte zou bevatten. 
De wet van boyle en die van gay-lussac worden voor een gas uit- 
gedrukt door de formule P V = R T , waarin P = drukking , 
V = volume, T = absolute temperatuur van het gas en R = een 
constante, alleen afhankelpk van de gewichtshoeveelheid gas, waar- 
mede de proef genomen wordt. Deze wet geldt nu eveneens voor een 
oplossing als men voor P de osmotische drukking neemt. Hierbij 
moest ook dezelfde beperking in acht genomen worden als bij gassen , 
namelijk dat de verdunning voldoende is om de wederkeerige werking 
en het ingenomen volume der opgeloste stofdeeltjes te kunnen ver- 
waarloozen. 
Wil men in deze formule ook de wet van avogauro uitdrukken , 
dan kan men dit doen door ze toe te passen op gewichtshoeveelheden 
stof, uitgedrukt door de moleculairgewichten {/^kilogrammoleculen^) 
b. V. 2 k.g. waterstof, 44 k.g. koolzuur, enz. In dit geval wordt R 
voor alle gassen even groot, want bij gelijke temperatuur en druk- 
king hebben deze hoeveelheden stof hetzelfde volume. 
V 
wordt uitgedrukt in P in 
K.G. 
Zoo 
is voor waterstof bij 
KG 2 
0” en 1 atmosfeer drukking, P = 10336 V = 
u,UoyD 
T = 273% waaruit R = 848,25 K.G. M. en P V. = 848 T. 
Drukt men den arbeid uit in caloriën , terwijl men het mechanisch 
aequivalent J der warmte 424 K.G. M. stelt , dan wordt 
T = 2 T caloriën. 
P V _ 848 
~~ 4 ^ 
In dit geval is R = 2. 
Wanneer derhalve een gas of een oplossing, bij constante drukking 
P en constante absolute temperatuur T, een volumevermeerdering V 
krijgt, en in V een kilogrammolecule is opgelost, dan is de in 
caloriën uitgedrukte arbeid 2 T. Door de proeven van pfeffer over 
do osmotische drukking van suikeroplossingen wordt merkwaardig beves- 
tigd , dat de wet van avogadro ook op opgeloste stoffen toepasselijk is. 
