146 
BOEKBEOORDEELING. 
andere gevallen is slechts één stap , vooral dan gemakkelijk als de 
afgebeelde plant soms niet te vinden is , en men genoodzaakt is in 
plaats daarvan een andere soort te zoeken. En vandaar leidt de weg 
van zelf tot liefde voor de natuur en tot een begrijpen van hare 
verschijnselen. De natuur is poëtisch, en de biologische richting der 
natuurstudie streeft er naar dit poëtische op den voorgrond te stellen. 
Zeker leidt overdrijving er toe, dat «de veilige weg van het weten 
verlaten wordt en dat daarvoor een grondelooze fantasie , een zucht 
om alles te willen verklaren , in de plaats komt”. Te recht waarschuwt 
de schrijver daartegen , en de jongste ontdekkingen over de bestui- 
vingsverschijnselen bij de Paardebloemen en bij de Primula’s, waar- 
over ik onlangs in het Bijblad bericht heb , leeren dat niemand in 
dit opzicht voorzichtig genoeg kan zpn. Maar de poëtische zijde van 
het leven trekt de leerlingen aan. Zij verstaan onder begrijpen nog 
niet het vaste en onwrikbare, in maat, gewicht en getal uitgedrukt 
verband tusschen oorzaak en gevolg. Het leven heeft voor hen een 
doel , en een hoog doel boezemt sympathie en waardeering in. Het 
doelmatige in de natuur trekt hen aan , en kan voor hen de grond- 
slag worden van een rijken , opwekkenden omgang met bloemen en 
planten , met boomen en struiken , met wortels en knollen , en met 
alles wat klaarblijkelijk ingericht is om een bepaald doel te bereiken. 
Zonder bepaalde voorstellingen omtrent de doelmatigheid der natuur 
kan de studie , vooral van de planten , licht in een dorre vormleer , 
in een oppervlakkige terminologie ontaarden. Hiertegen trekken 
schrijver en vertaler met kracht te velde. Vormleer en termen treden 
bij hen op den achtergrond. Zy moeten uit de waarnemingen worden 
afgeleid en niet vooraf als een gids bij deze worden medegegeven. 
Daaruit volgt echter dat de lezer, die de eerste bladzijde bestudeert, 
den indruk krijgt alsof men met de deur in ’t huis valt. Zonder 
eenige voorafgaande oriënteering , zonder de tegenstelling waardoor 
eerst de beteekenis duidelijk wordt en bijna zonder verklaring vindt 
men de hoofdafdeeling , groep’, klasse, onderklasse en familie opge- 
noemd , waartoe de plant , die het eerst besproken wordt , behoort. 
Deze plant is het Speenkruid , en de behandeling daarvan begint met 
de mededeeling , dat zij behoort tot de tweezaadlobbige en bedekt- 
zadige zaadplanten , onder deze tot de groep met een losbladige bloem- 
kroon en daaronder weêr tot de Ranonkelachtige gewassen. 
Afgezien van deze systematische verdeelingen , die als het ware 
slechts het raamwerk zijn , waarin de planten besproken worden , en 
