148 
BOEKBEOORDEELING. 
waarnemingen herhalingen schering en inslag zijn , en dat ook zij 
alleen den weg kunnen banen tot een voorstelling omtrent hetgeen 
regel , en omtrent hetgeen uitzondering is. Om nu hieraan zooveel 
mogelijk tegemoet te komen, ziet de schrijver zich genoodzaakt’ een 
anderen weg in te slaan en de vlinderbloemige planten , die nog 
kort vermeld worden , naar een bepaald , voorafgekozen beginsel te 
rangschikken. Zij worden daartoe ingedeeld naar de wijze, waarop 
de bestuiving plaats vindt. Dit geeft aanleiding tot het onderscheiden 
van vier hoofdgroepen, n.1. bloemen met borstelinrichting , met een- 
voudige klepinrichting , met een springveer- en met een pomp- 
inrichting. Als voorbeelden van de eerste groep worden de Wik- 
ken , de tuinbonnen en de Lathyrussen behandeld. Daaraan sluiten 
zich eenige andere gevallen , en tevens wordt de opmerkzaamheid 
gevestigd op de honigkliertjes , die bij de Wikken op de steun- 
bladeren voorkomen en die beschreven worden als een middel om 
de mieren aan te lokken , die dan weer als lijfwacht voor de plant 
dienst zouden doen door het verdelgen van bladeren etende insecten 
en larven. 
Tot de bloemen met een eenvoudige klepinrichting worden de roode 
en de witte klaver , de esparsette , de honigklaver , de gouden regen 
en hunne verwanten gebracht. Als men bij de klaver op de kiel 
drukt , komen de stempel en de helmknoppen voor den dag ; houdt 
men op met drukken , dan keert alles weer tot de oude plaats terug. 
De kiel sluit zich dan weer als een gewoon klepje. Op de bijgevoegde 
plaat is dit duidelijk zichtbaar. Soms bijten de hommels of bijen 
in de kroon zijdelings een gat , ten einde buiten de meeldraden en den 
stempel om, den honig te bereiken, wat dan als diefstal met inbraak 
pleegt bestempeld te worden. Deze term , oorspronkelijk door hermann 
M üLLEii schertsenderwijs gebruikt, is zóó plastisch , dat hij allengs bur- 
gerrecht verkregen heeft. Uitvoerig beschreven wordt ook de slaap- 
beweging der klaverbladeren , die als een middel wordt beschouwd 
om de uitwaseming te bevorderen , door de kans te verminderen op 
het afsluiten der huidrnondjes door dauwdruppels. En hetzelfde wordt 
pangegeven als de beteekenis van de witte vlekken , die de boven- 
zijde van zoovele klaverblaadjes sieren. 
Terloops zij hier opgemerkt, dat de schrijver overal veel gewicht 
hecht aan de vermoedelijke beteekenis van de eigenschappen der 
behandelde planten. Deze beteekenis valt echter in het algemeen 
buiten het waarnemingsgebied der leerlingen , ja in vele gevallen 
