EN DE ELECTKOLYTISCHE DISSOCIATIE. 
185 
moleculairgewicht hebben , dan kan men by elke temperatuur D even- 
M T 
redig aan M stellen , of — ^ — = constant. Is nu ook n constant . 
dan is dus P constant. Dit is echter de wet van van ’t hoef , die 
leert, dat n moleculen eener opgeloste stof in de volume-eenbeid 
eener verdunde oplossing, bjj constante temperatuur, steeds dezelfde 
osmotische drukking uitoefenen. 
Hierbij is echter een veronderstelling gemaakt die in den regel 
niet juist is, namelijk, dat het vloeibare oplosmiddel en zijn damp 
altijd hetzelfde moleculairgewicht hebben. Hoewel van veel vloei- 
stoffen , die men dan normaal of monomoleculair noemt , de moleculen 
even groot zijn als die van haar damp , zoo zijn waarschijnlijk in even 
veel gevallen de moleculen der vloeistoffen geassocieerd, wanneer de 
moleculen der vloeistof opgebouwd zijn uit een zeker aantal damp- 
moleculen. Wanneer in dit geval x dampmoleculen tot één vloeistof- 
molecule vereenigd zjjn , dan is van deze het moleculairgewicht 
X M, waarin x de zoogenaamde factor van associatie is. In zoodanig 
n 
geval worden n normale moleculen vereenigd om — geassocieerde mc- 
X 
leculen te vormen. 
Crompton denkt dat men hem zal toegeven, dat, als de moleculen 
van een zuiver oplossingsmiddel geassocieerd zijn, de associatie zal blijven 
bestaan in elke oplossing , die van dat oplossingsmiddel gemaakt wordt , 
in ieder geval als de oplossing verdund is. Het komt mij voor , dat 
het voldoende is deze veronderstelling voor verdunde oplossingen te 
maken. 
Wat de opgeloste stof betreft vermoedt hij, dat deze in gecon- 
centreerde oplossingen geassocieerde moleculen zal bevatten en dat 
by voortgezette verdunning de associatie meer en meer zal verdwijnen. 
Welken invloed moet nu de associatie der moleculen van oplos- 
singsmiddel en van opgeloste stof op de osmotische drukking hebben ? 
Veronderstelt men eerst, dat het oplossingsmiddel een geassocieerde 
vloeistof is en dat het gewicht der moleculen niet M maar a? M is , 
dan moet in de uitdrukking voor de osmotische drukking voor N 
d d 
niet — , maar — ^ gesubstitueerd worden, waardoor de osmoUsche 
drukking niet meer constant is voor de eenheid van volume , maar 
P = T X ^ of P = constant X 
12 
