EN DE ELECTROLYTISCUE DISSOCIATIE. 
191 
X ix KJ .tj 
lossingen , en = 0,02 — . — ^ bij geconcentreerde op- 
VV dl SC SC 
lossingen, zoodat — = x' = = 3 — i. 
fA, 
Zoo blijkt derhalve, dat beide methoden van onderzoek voor de 
grootheid i dezelfde waarden moeten geven. 
In een afzonderlijk artikel ^ betoogt crompton , dat de electrolytische 
dissociatietheorie ook niet noodig is om verklaring te geven van de 
gelijkheid der warmteontwikkeling by neutralisatie van zuren door 
bases in verdunde oplossing. Hierbij gaat hij uit van den door thom- 
SEN {Thermochemische Untersuchungen, Bd. IV) vastgestelden regel, dat 
bij de meeste organische verbindingen de verplaatsing van waterstof 
in een verbinding R H door een en hetzelfde radicaal M , gepaard 
gaat met een volkomen constante warmteverandering. Zoo is de ver- 
plaatsing van waterstof door methyl (C Hg) , b. v. in methaan CH 4 , 
gepaard met een warmteontwikkeling van hetzelfde bedrag als die, 
welke wordt voortgebracht bij de verplaatsing van waterstof door 
methyl in aethyleen , acetyleen , alcohol , chlooraethyl , azynzuur , 
phenol , enz. Zoo is ook de vervanging van waterstof door chloor, 
door zuurstof (in de aethers) , door carboxyl (C Og H) en door tal 
van andere groepen , gepaard met een warmteontwikkeling , die onaf- 
hankelijk is van den aard der verbinding , waarin de vervanging 
geschiedt. 
Omtrent dit betoog moge opgemerkt worden , dat het zeker niet 
zoo eenvoudig is als de verklaring , welke de electrolytische dissociatie- 
theorie van de gelijkheid der neutralisatiewarmte geeft. Bovendien berust 
het op de erkenning der door thomsen waargenomene , maar niet 
verklaarde verschijnselen. 
Tegen de theorie der electrolytische dissociatie is een groot aantal 
bezwaren te berde gebracht door louis kahlenberg. ^ 
In de eerste plaats een overzicht over de door verschillende onder- 
zoekers waargenomen verschijnselen , welke in strijd zijn met de theorie. 
Zij hebben betrekking op stoffen opgelost in andere vloeistoffen dan 
water. By eenige dezer oplossingen neemt de moleculaire geleidbaar- 
heid fi af bij toenemende verdunning. 
* L. c., p. 951. 
^ The theory of electrolytic dissociation as viewed in the light of facts recently 
ascertained, {The Journal of physical chemistry ^ 5, p. 339, 1901). 
