196 DE THEORIE VAN VAN ’t HOFF OVER DE CONSTITUTIE VAN OPLOSSINGEN 
geringste concentratie iets grooter moleculairgewicht dan het theore- 
tische. Dit neemt eenigermate toe bij vermeerdering der concentratie 
tot een maximum , waarna het afneemt en bij de grootste concentratie 
wordt het kleiner dan het theoretische. 
Mangaan-, cadmium-, cobalt- en ferrosulfaat verschillen van de 
vorige slechts daardoor, dat de moleculairgewichten altijd boven 
het theoretische blijven. 
Het moleculair geleidend vermogen dezer sulfaten wyst geen dezer 
onregelmatigheden aan. 
De methode der vriespuntdaling geeft voor overeenkomstige con- 
centraties van de sulfaten kleinere moleculairgewichten dan de methode 
van het kookpunt. 
Bovendien werd door kahlenberg de kookpuntmethode nog toe- 
gepast op rietsuikeroplossingen. Merkwaardigerwijze blijkt dan het 
moleculairgewicht merkbaar af te nemen , als de concentratie toe- 
neemt. Geconcentreerde suikeroplossingen geleiden den stroom in ’t 
geheel niet. Met fehling’s vloeistof werd geconstateerd , dat door 
het koken geen inversie van de suiker ontstaan was. 
De bezwaren , die kahlenberg in deze verhandeling tegen de 
electrolytische dissociatietheorie bijeengebracht heeft , zpn zeker niet 
licht te tellen. Op grond daarvan een theorie te verwerpen , die in 
zooveel gevallen licht verspreid heeft over onbegrepen verschijnselen 
en door zulk een groot aantal waarnemingen ook wel degelijk beves- 
tigd is , lijkt mij roekeloos. Zeer zeker moet er naar gestreefd worden 
de door hem opgesomde tegenstrijdigheden op te lossen en de mogelijk- 
heid daartoe lijkt mij geenszins uitgesloten. Voor verklaring van 
verschillende verschijnselen bij oplossingen in water heeft men reeds 
aangenomen associatie van watermoleculen. Zie b.v, de verhandeling 
van van laar «.Ueber die teilweise Association der Fliissigkeitsmoleküle'\ ^ 
Zoo ook een verhandeling van hugo witt » Ueber die Constitution des 
Wassers^' ^ waarin hij ter verklaring van veel eigenschappen van 
water en van oplossingen in water het daarin voorkomen van ijsmo- 
leculen en geassocieerde moleculen aanneemt , maar bij hoogere tempe- 
raturen ook «enkelvoudige Hg O-(damp) moleculen”. In meer gecon- 
centreerde oplossingen kan men de mogelijkheid aannemen van het 
gelijktijdig daarin voorkomen van gedissocieerde , enkele en dubbele 
^ Jubelband. Zeitschr. f. phys. Chem., p. 1 — 16, 1899. 
^ Vorldiijige Mittheilung , K. Vetensh. Akad, Förhancll., Stockholm, 1900, p. 63 — 83. 
