240 
SCHUÜRBIEZEN. 
krans, en bedekt die met zijn opstaande slippen zóó, dat men van 
buiten af van de schildjes niet kan zien. Eerst op de doorsnede der 
aren ontwaart men ze. Klaarblijkelijk duidt dit op een lageren ont- 
wikkelingstoestand dan den tegenwoordigen. Bij één geslacht, Phyllo- 
theca, vindt men zelfs nog een verderen overgang, in zoo- 
verre als hier boven eiken sterielen krans meer dan één fertiele 
geplaatst is. 
Zulke overgangen vindt men nu ook in den vorm der bladeren aan 
de gewone stengels van de fossiele' soorten, üe Calamieten hadden 
kleine grasachtige bladeren , die vry in de kransen stonden. Bij Annu- 
laria waren ze in de kransen van onderen tot een ring vergroeid; 
van daar de naam. Bij Phyllotheca vindt men een kokertje in plaats 
van dezen ring , maar het is wijd en draagt nog lange bladeren , 
terwijl bij onze Equisetums het kokertje nauw is en slechts kleine 
bladpunten vertoont. 
In de sporedoosjes of sporangiën ontstaan de sporen. Deze zpn 
bij de Equisetums kogelvormig en groen en omgeven door vier 
springdraden , die op één punt van den omvang vastzitten. Op de 
onrijpe sporen omgeven zij van daar uit den geheelen korrel en vormen 
een buitenste celwandlaag, die door vier spiraalsgewijs getrokken sneden 
in vier smalle reepen verdeeld is. Deze reepen hebben een eigenaardig 
hygroscopisch vermogen. Bij uitdrogen strekken zij zich rechtuit, of 
krommen zich zelfs eenigszins achterwaarts , om zich bij drogen weêr 
op te rollen en netjes op hun oude plaats rondom de spore te be- 
geven. Van het leven der sporen zijn deze bewegingen onafhankelijk, 
ja men kan ze aan jaren oude praeparaten nog zeer goed waarnemen. 
Om ze te zien behoeft men de sporen slechts op een glaasje te leg- 
gen en onder het mikroskoop te beschouwen. De allerminste verande- 
ring in de vochtigheid der lucht brengt een wemelende beweging in 
de massa te w*.eg. Ademt, men even in hunne richting , dan worden 
zij vochtig en krullen samen , wuift men even met de hand , dan 
strekken de springdraden zich plotseling. Elk oogenblik kan men het 
verschijnsel zich doen herhalen. 
Liggen de sporen , zooals wel meestal het geval zal zijn , wat dicht 
op een, dan kunnen de springdraden zich wel strekken, maar krul- 
len zij daarna weêr op , dan zullen zij in elkander grijpen , de sporen 
zullen elkander als het ware omarmen. En hierin ligt, voor een 
deel ten minste, de biologische beteekenis van het verschijnsel. Door 
den wind weggewaaid gaan zy nu groepsgewijze en niet elk afzon- 
