268 
UIT DE GESCHIEDENIS VAN DE HUISHOENDERS. 
van Rome blyken. Toen iionorius hoorde, dat Rome verloren was, 
ontstelde hij vreeselijk, omdat hij dacht, dat dit ongeluk zijn lieve- 
lingskoen , dat Roma heete , getroffen had. Hij kreeg echter spoedig 
zijn kalmte terug : ’t gold immers de stad maar ! 
Over het algemeen hielden de Romeinen hun kippen in een 
afgesloten hoenderhok , waarvan de grond bedekt was met zand en 
asch en waar binnen een hek stond met slaapstokken en legnesten. 
Daarin waren dan soms tweehonderd of meer hoenders bijeen , onder 
de hoede van een oppasser of pluimgraaf, of van een vrouw en een 
jongen. Varro zegt: ,,dat men hennen moet kiezen met roodachtige 
vederen, zwarte vleugels, grooten kop, opstaanden kam, groote 
lichamen en ongelijke teenen (imparibus digitis) , dat is met vijf 
teenen , ev^'nals het tegenwoordige Dorking-hoen. De haan moet 
levendig en gespierd zijn , een rooden kam , een korten snavel en 
groote , heldere , grysbruine of zwarte oogen hebben ; voorts moeten 
de keellellen rood met een weinig wit zijn , de hals veelkleurig of goud- 
bruin ; zijn pooten moeten kort en zijne teenen lang en bevederd. 
Moedige hanen kraaien veel, zyn hardnekkige vechters, vreezen 
geen andere dieren en beschermen hunne hennen. De rassen van 
TANAGRA , RHoDUs en CHALEis leveren de beste kemphanen, maar de 
hennen van deze rassen zijn slechte legsters. Witte hennen waren 
niet aan te bevelen , omdat men deze voor zwak hield.” 
De kunst om kippen te mesten werd in groote uitgebreidheid 
beoefend. Cato geeft daarvoor het volgende voorschrift. ,, Sluit de 
hoenders op en maak balletjes van tarwen- of gerstenmeel, doop die 
in water en stop ze den hoenders in den bek , vermeerder traps- 
gewijze het aantal der balletjes , waarbij de volheid van de krop 
tot maat moet dienen ; doe dit tweemaal daags en geef des middags 
water”. Gelijk uit martialis (Epig. XIII, 62) blijkt, geschiedde die 
mesting somtijds in het donker.” ^ 
Hoe hebben de hoenders zich nu verder over Europa verbreid ? 
Deze vraag laat zich niet met beslistheid beantwoorden , wij kunnen 
alleen hypothesen uitspreken. Ten eerste kan dit direct van Azië 
uit tot de stamverwante volken der Zuid-Russische steppen en der 
Karpaten zijn geschied. Deze volken hadden denzelfden godsdienst als 
de overige Iranische stammen en dreven , voor een deel , reeds ten 
tijde van herodotus akkerbouw. 
1 Alb, der Nat. 1882. 
