290 DE COLLOÏDAALTOESTAND DER STOK. 
Is het begrip van osmotische drukking, dat betrekking heeft op de 
kristalloïden , na v. ’t hoef gemeen goed geworden van ieder , die op 
natuurkundig gebied geen vreemdeling is , dit is niet het geval met 
de uitkomsten van het onderzoek van den laatsten tijd , dat aan de 
colloïden een niet minderen rang en beteekenis verschafte. Mocht 
ondergeteekende geruimen tijd geleden in dit tijdschrift uiteenzetten de 
belangrijke onderzoekingen en beschouwingen van raoult, v. ’t hoff 
en HUGO DE VRIES , den osmotischen druk en al wat er mede samen- 
hangt betreffend , ^ thans wenscht hij het completeerende en tot zekere 
hoogte een tegenhanger vormend gedeelte te geven , dat op de colloï- 
den betrekking heeft. Hieraan zijn de namen v. bemmelen, hardy 
en QUiNCKE verbonden. 
... I 
Het oplossen van een kristallijne stof in een vloeistof is te verge- 
lijken met het proces der verdamping, nernst heeft met het oog op 
die analogie een nieuw begrip ingevoerd , dat der oplossingsspanning, 
De laatste is dan de osmotische drukking in een verzadigde oplossing. 
Bp het oplossen verdampt als het ware de vaste stof in de vloeistof ; 
een proces , hetwelk voortgaat , totdat de drukking bereikt is , die 
overeenkomt met de maximaalspanning van een verzadigden damp. 
Verzadigt men een vloeistof, bv. water, bij kookhitte met salpeter, 
dan is overeenkomstig de eigenschappen der dampen de osmotische 
druk tot een hoog bedrag opgevoerd ; de oplossing heeft een groote 
concentratie verkregen. Bij afkoeling daalt wel het bedrag der osmo- 
tische drukking ; de laatste blijft echter wegens de hooge concentratie 
veel grooter dan de oplossingsspanning bij de lagere temperatuur , 
die nu aangenomen is. Er kristalliseert dan zout uit en wel zooveel , 
dat de blijvende concentratie en de osmotische drukking overeenkomen 
met het normale bedrag , dat bij de lagere temperatuur behoort. Bij 
oververzadigde oplossingen kan men het abnormaal hooge bedrag van 
concentratie en osmotische drukking tydelijk behouden, totdat ook 
daar door een of andere geringe aanleiding het proces der kristallisatie 
ontboeid wordt. Oplossingen zijn mengsels en het uitkristalliseeren is 
te beschouwen als een bijzonder geval van ontmenging, een splitsing 
in een nieuwe oplossing en in een der bestanddeelen , dat zich 
kristallijn afscheidt. 
' Album der Natuur. Jrg. 1890. Op de grenzen van natuur- en scheikundig gebied 
door DR. J. E. ENKLAAR. 
