DE COLLOÏDAALTOESTAND DER STOP. 
291 
Een meer algemeen type van menging en ontmenging heeft men 
voor oogen , als men vloeistoffen , die zich niet in elke verhouding met 
elkander vermengen , b.v. ether en water , onder schudden met 
elkander in aanraking brengt. Bp voldoende hoeveelheid der compo- 
nenten verkrijgt men dan als eindtoestand twee lagen , op elkander 
liggend. De onderste is een verzadigde oplossing van ether in water, 
de bovenste is ether, verzadigd met water. De] samenstelling van zulke 
lagen wisselt, vaak op bekende wijze, met de temperatuur. De oplosbaar- 
heidslijn kan dan geconstrueerd worden in een diagram, waarin op de X-as 
de temperaturen en op de Y-as de samenstelling afgezet zpn. Het is vaak 
een kromme , o.a. bij het stelsel phenol-water, met een keerpunt , die zich 
ombuigt en tot de oorspronkelijke richting terugkeert. Bij een bepaalde 
temperatuur, de kritische , is dan de samenstelling , die van het keerpunt, 
van beide oplossingen dezelfde geworden. Bij de kritische temperatuur kan 
dus vermenging der beide vloeistoffen in elke verhouding plaats vinden. 
Het genoemde type van mengsels biedt de meeste punten van 
overeenkomst met de colloïdale vloeistoffen. Als wij water onder 
verwarming met phenol verzadigen en daarna laten af koelen, heeft 
ook ontmenging plaats. De homogene oplossing scheidt zich ook hier 
in twee andere. De ééne is phenol verzadigd met water, de andere 
water verzadigd met phenol. De eerste scheidt zich in den vorm van 
droppels in de tweede af ; zoodat het geheel zich als een troebele 
melkachtige vloeistof voordoet, die men een emulsie noemt. Was het 
grensvlak der lagen by de kleine vlugge ether- en watermoleculen 
bij den toestand van evenwicht plat en onafgebroken en dus zoo 
klein mogelijk, bp de water- en phenolmoleculen , die minder 
bewegelijk zijn , is het overeenkomstige grensvlak gebogen en afgebroken. 
Dit is een belangrpk verschil, dat evenwel na eenigen tijd verdwijnt. 
Dan toch heeft men ook hier weder twee door een plat vak gescheiden 
oplossingen verkregen , een van water in phenol en een van phenol 
in water; de genoemde droppels zijn samengevloeid, waardoor de 
oppervlakte spanning aanmerkelijk verminderd is. Zoo vloeien ook 
kleine kwikdroppels gemakkelijk samen tot grootere. Boven 80® zijn 
phenol en water in elke verhouding mengbaar. Met een oplossing 
van gelatine in water gaan wij een stap verder in deze richting. 
Boven 40® mengt zich gelatine in elke verhouding met water tot een 
heldere homogene vloeistof. Bp afkoeling komt weder een scheiding, 
die onder toevoeging van een derde stof, alkohol , door hardy 
bestudeerd is. In het gemeenschappelpk oplossingsmiddel , water , 
