DE COLLOÏDAALTOESTAND DER STOF. 
299 
De spreuk «Natura non facit saltus” schpnt een gemeenplaats, is 
echter een uitspraak met diepen zin. Onze logica met haar scherpe 
tegenstellingen vindt men in de natuur niet. Alles is daar continu ; 
alle tegenstellingen zijn door overgangen verbonden. Elke indeeling , 
elke natuurwet is slechts een benadering , die gecorrigeerd en ge- 
amendeerd moet worden, naarmate het onderzoek op ruimer schaal 
geschiedt. Zoo ook hier. De verdeeling in heldere, optisch leege vloei- 
stoffen , echte oplossingen met osmotischen druk en troebele optisch 
gevulde colloïdale of sols zonder dien druk is kunstmatig. Vele 
colloïdale vloeistoffen, o.a. die van eiwit, kan men even zoo goed zoo niet 
beter begrijpen door ze te beschouwen als overgangen tusschen de boven- 
genoemde , als oplossingen van een stof met een zeer hoog moleculair- 
gewicht , die dan ook nog een zeer geringe osmotische drukking , kook- 
puntsverhooging en vriespuntsverlaging vertoonen. Uit de verhooging van 
het kookpunt, die men bij een gelatineoplossing (van 1 pet.) meende 
waar te nemen , werd een moleculairgewicht van bij de 5000 berekend, 
wat ongeveer met de formule Hjgg Ngg S zou overeenstemmen. 
Zulke bepalingen zullen nog wel eens herhaald moeten worden. 
Het is ons voldoende er op gewezen te hebben , dat men met de 
logische tegenstelling van de heldere oplossingen met osmotischen 
druk en de troebele sols zonder dien druk alle bezwaren niet kan 
overwinnen en van alle verschijnselen niet volkomen rekenschap kan 
geven. ^ 
Onbegrijpelijk, hoewel het aan theorieën niet ontbrak, bleef tot 
voor korten tijd de bloedroode kleur , die de zilverhydrosols in door- 
vallend licht vertoonden en die men met andere tinten bij alle 
metaalhydrosols terugvond. Korten tijd geleden is echter de volledige ver- 
klaring van dit verschijnsel door F. ehrenhaft uit de electro-magnetische 
licht-theorie afgeleid. ^ Het zou de grenzen van dit opstel overschrijden , 
als wij bij deze verklaring bleven stilstaan. Daarom te dezen opzichte 
slechts een kort woord. De genoemde kleuren ziet men alleen bij 
hydrosols, waarin de troebel makende deeltjes geleiders zijn voor 
de electriciteit ; de vloeistof waarin zij zweven vertegenwoordigt dan 
het diëlectricum. De bedoelde metaaldeeltjes gaan medetrillen met die 
* Men vergelijke: A. MüLlER, Klassificaiion der Kolloiden^ Zeitschr. f. anorg. 
Chemie 36, S 340. 
^ Optische Verhalten der Metalkolldide und deren Theilchengrösze, FELIX EHRENHAFT, 
Sitzungsber. Akad. der Wissensch, Wien, Febr. 1903. 
