DE COLLOÏDAALTOESTAND DER STOF, 
801 
de taaiheid bij het allengs overgaan van den sol in den gel is bij 
gelatine nog onlangs door schroeder bestudeerd.^ Hij vond, dat de 
inwendige wrijving bij een gelatine-sol kenmerkend is voor zijn toestand , 
dat zij afhankelijk is van hetgeen in een voorafgaand tijdperk met 
de gelatine geschied is (de » Vorgeschichte”). Een bepaling van deze 
grootheid leerde , dat de taaiheid toeneemt met het dalen van de 
temperatuur en daarmede de omzetting van sol in gel gemakkelijker 
wordt. Nauwkeurige gegevens werden ook verkregen betreffende den 
invloed, dien basen, zuren en zouten op het stollings-(gelvormend) 
vermogen uitoefenen, d. i. op de snelheid der omzetting van sol in gel. 
De kennis van de eigenschappen en de merkwaardige structuur 
der geleien, die voor de medische wetenschappen zooveel belooft en 
vele technische processen verklaart , danken wij aan v. bemmelen , 
die het vraagstuk van. de chemische zijde aanvatte en aan hardy en 
QuiNCKE , die het als physiologen met het mikroskoop bestudeerden 
en de structuren voor een deel aanschouwelijk maakten. 
Het zou een miskenning zijn van den aard van dit opstel , als wij 
een overzicht wilden geven van de lange reeks van geïllustreerde 
opstellen , ^ waarin quincke de uitkomsten van zijn onderzoek uiteen- 
zette en die , hoe merkwaardig ook vaak van inhoud , toch niet op 
de heldere logische beknoptheid kunnen bogen , waarin de Fransche 
auteurs zulke meesters plegen te zijn. Zij verschenen achtereenvolgens 
in de Annales de Physique en worden nog voortdurend met nieuwe 
vermeerderd. Hij experimenteerde met oplossingen van gelatine , 
eiwit, tannine enz. op het dekglas onder het mikroskoop , al of niet met 
toevoeging van zouten als zilvernitraat , kaliumchromaat, enz. Hij nam 
steeds een splitsing waar in twee oplossingen, een die meer water en 
minder gelatine , eiwit of tannine of de verbinding van de laatsten 
met de zouten bevatte en een, waarbij het omgekeerde het geval 
^ Erstarrungs- und Quellungserscheinungen vod SCHROEDER. Zeitschrift f. Phys. Chem, , 
Bd. XLV, Heft I, 1903. 
* Wij zullen deze opstellen niet telkens afzonderlijk aanbalen. Wij vermelden slechts , 
dat zij naar het meerendeel te vinden zijn in de laatste jaargangen van de Annalen der 
Physik. Zoo vindt men het artikel over „Oberflachenspannung” enz. am Grens wasserige 
Kolloïdlös. verschiedeuer Concentration in Bd. 10 van Jg. 1903. Het stuk over „Nieder- 
schlagmembranen und Zeilen in Gallerten oder Lösungen von Leim , Eiweiss und Starke in 
Bd. 11 4te Polge. In No. 5 van Jg. 1903 vindt men een uitgebreide verhandeling 
over oppervlaktespanning en celvorming in oplossingen van lijmtannaat. Merkwaardig 
zijn vooral de mededeelingen over kristallen, die QUINCKE gaf in de Ber. d. Deutschen 
Physik. Geselsch. in de Zitting van 6 Maart, Heft 5, Jg. 1903. 
