DE COLLOÏDAALTOESTAND DER STOP. 309 
Er blijft nog altijd water in den schijnbaar vasten en volkomen 
drogen gel. Dit water kan er eerst door langdurig gloeien uit ver- 
wijderd worden. Het opnemen van water door den gel leert, dat 
het proces slechts gedeeltelijk omkeerbaar is. Tot aan het omslagpunt 
is de omkeerbaarheid volkomen. De lijn van het opnemen van het 
water valt geheel samen met die van het verliezen er van bij de 
verdamping. Daar boven wordt nog wel water opgenomen, doch de 
isotherm vertoont een geheel ander veel steiler verloop dan die van 
het waterverlies. Men kan den gel , waarvan de structuur bij het 
drogen veranderingen onderging van deels blijvenden aard, slechts 
een gedeelte van het verloren water weder doen opnemen. 
Door het construeeren der continu verloopende verdampings- 
isothermen heeft prof. v. bemmelen aangetoond , dat het opgenomen 
water met den gel geen scheikundige verbindingen aangaat. Ware het 
laatste het geval , de lijn zou sprongen moeten vertoonen. Zoo ziet 
men het , als men zouten met kristalwater . die meerdere hydraten 
vormen , aan zulk een verdampingsproces onderwerpt. Zoodra het eerste 
of meerdere moleculen water in de geheele massa door verdamping 
verdwenen zijn , verandert de lijn met een sprong van ligging in het 
diagram. Men verkrijgt nu de verdampingslijn van een ander hydraat, 
die continu blijft , zoolang er zoutmoleculen van deze samenstelling 
in de zoutmassa aanwezig zijn ; en zoo voort , totdat alle moleculen 
kristalwater verdwenen zijn. 
Prof. V. BEMMELEN Spreekt bij de gels van absorptie-verbindingen 
en onderscheidt ze scherp van scheikundige verbindingen. Bp de 
eerste heeft men niets te maken met de wetten der gewichts- 
verhoudingen , die voor de laatsten gelden. Het is dus af te keuren , 
als de chemici voor het geleiachtige ijzeroxyde de formule FegfOHjg 
schrpven , zulk een verbinding bestaat er niet. Men moet schrijven 
FegOg coll. nHgO. En dit geldt voor alle geleiachtige hydroxyden en 
andere verbindingen , waarvan men scheikundige formules in de leer- 
boeken ziet prijken. Zulke formules passen alleen voor kristallyiie verbin- 
dingen. Soms bestaan er absorptie-verbindingen en overeenkomstige schei- 
kundige. Men heeft b.v. geleiachtig AlgOg coll. nHgO en kristallyn A1(0H)3. 
Ongeloofelijk groot zijn de krachten , die bij de absorptie-ver- 
bindingen in werking treden. Een gram poreuze koolstof (dierlijke 
kool) heeft een absorbeerende oppervlakte van 4 M^. en de daardoor 
geabsorbeerde vloeistof verkeert onder een drukking van 7 — 10 duizend 
atmosfeeren. En niet minder is de drukking in de gels. Er ont- 
