310 
DE COLLOÏDAALTOESTAND DER STOF. 
wikkelt zich dan ook veel warmte. Onder zulke omstandigheden 
kunnen zich in de vloeistoffen, door den gel opgeslorpt, bijzondere 
processen afspelen ; wellicht staan hiermede de katalytische werkingen 
in verband, die zij uitoefenen. Reeds is opgemerkb, dat men de ééne 
vloeistof in den gel door een andere kan vervangen. Prof. v. bemmelen 
heeft dit op groote schaal gedaan. Hij verdrong het water in de gels 
door alkohol , azijnzuur, zwavelzuur, glycerine, xylol enz. Sommige 
der gels, o.a. die van glycerine, hebben een bpzonder fraai voor- 
komen ; zij zijn volkomen helder en doorschijnend. Prof. v. bemmelen 
bewaarde ook gels jaren lang onder vloeistoffen en bepaalde dan 
den verdampings-isotherm. Hij kwam zoo tot de uitkomst, dat het 
verloop van die lijn in hooge mate afhankelijk is van de geschiedenis 
(Vorgeschichte) van den gel en bewees daarmede, dat de laatste aan 
een voortdurende toestandsverandering onderworpen is. Hoeveel water 
een gei kan absorbeeren bemerken wij tot onze schade aan de zeep , 
die 75 proc. water kan opnemen en nog tamelijk hard zijn. De 
bekende transparante zeepen zijn alcohol-gels. 
Op dezelfde wijze absorbeert een gel basen , zuren en zouten en 
de ionen dier verbindingen. Ook dit heeft prof. v. bemmelen in zijn 
onderzoek opgenomen en de uitkomsten in woorden en diagrammen 
gepubliceerd. De geabsorbeerde stof kan uit een sol of uit een 
oplossing opgenomen worden. In het eerste geval gaat de absorptie 
gemakkelijk ; er is geen tegenwerking. Poreuze stoffen als dierlpke 
kool nemen uit colloïdale vloeistoffen , b.v. uit den hydrosol van 
arsenicumtrisulfide , de stof geheel op. Schudt men tuinaarde met 
den hydrosol van een kleurstof en filtreert men af, dan is het 
fikraat geheel kleurloos. Hierop berust de zuiverende werking, die 
beenderenkool op troebele gekleurde vochten uitoefent en de klarende 
werking van eiwit , dat men in zulke vloeistoffen een gel laat 
vormen. Belangrijke processen van het verven van weefsels worden 
thans begrppelijk. Zijde en wol worden uitgeverfd met fuchsine en 
congorood in waterige oplossing , waarin zij in den toestand van sol 
verkeeren. Linnen en katoenen weefsels worden voor het uitver- 
ven met bijtmiddelen , b.v. met verbindingen van tin en aluminium 
behandeld. Op de vezel blijft dan colloïdaal aluminium- en tinoxyde 
achter, dat vervolgens in het verf bad de kleurstoffen opslorpt. 
Voegt men bp de oplossing van een houtkleurstof een aluinoplossing 
en daarna loog , dan blpft bij het affiltreeren de gekleurde gel op het 
filter achter, terwijl het fikraat kleurloos is. Ook looistof vormt 
