DE COLLOÏDAALTOESTAND DER STOF. 
317 
verschijnselen van resorptie en van de differentieering der scheikun- 
dige processen in het protoplasma nog wel te kunnen verklaren 
zonder het aannemen van den fijnkamerigen bouw. Hp ontwikkelt 
dan de hypothese van omkeerbare processen van deels bijzonderen aard , 
die hij als homo- en heterodroom onderscheidt , en samenhangend acht 
met het karakter der colloïden , die den evenwichtstoestand gemakke- 
lijk overschrijden (oversmelten van gelatine) en als ’t ware een ge- 
trouwe herinnering bewaren van de veranderingen , die zij ondergingen. 
Wij wezen er reeds in het voorafgaande op , dat deze merkwaardige 
eigenschap van het protoplasma , waarop de verklaring van psychische 
verschynselen als het geheugen moet berusten , ook bij de gels ge- 
vonden wordt , dat de eigenschappen , die zij met het oog op structuur , 
op opslorping van water , zouten enz. vertoonen , in hooge mate 
afhankelijk zijn van wat men met een vreemd woord hunne >Vor- 
geschichte’’ genoemd heeft. Wie omtrent dit belangrijke punt nadere 
bpzonderheden wenscht te leeren kennen , verwpzen wp naar de studie 
van prof. van bemmelen. pauli steunt daarbij op de leer , die kering 
en MACH ontwikkeld hebben in zake de gewaarwording van bewegingen. 
Vooral mach’s Grundliniën einer Lehre der Bewegungsempfindungen haalt 
hij met instemming aan. Hij betreurt het, dat helmholtz door zijn 
groot gezag op dit gebied de theorie van kering betreffende den 
licht- en kleurenzin zoo lang op den achtergrond drong, pauli wijst 
ook op bezwaren , die de theorie van het gelatineeren der colloïden 
ontmoet , als zij zonder meer op het protoplasma wordt overgebracht. 
Zeker is de werking van zouten op eiwit geenszins altijd van den- 
zelfden aard als die van electrolyten op gelatineerende colloïden. Zoo 
behoort o.a. het bekende uitzouten van eiwitoplossingen door magne- 
sium- en natriumsulfaat , waar zulke geconcentreerde zoutoplossingen 
vereischt worden , zeker tot een andere groep van verschijnselen. 
Eigenaardig is ook de werking , die het ééne colloïd op het gela- 
tineeren van het andere kan uitoefenen; de » beschermende werking.” * 
^ Zie A. MÜLLER , „Ueber Suspensionen in Mediën von hoher innerer Reibung.” 
Ber. d. deutschen Chem. Ges.^ 1904, Jg. XXXVII, | 11 — 16. 
Volgens MüLI.ER’s onderzoek vereiscben sols van metalen , sulfiden enz. toevoeging 
van gvootere hoeveelheden electrolyt , om zich als gel af te scheiden , als in de vloei- 
stof tevens aanwezig zijn colloïden van groote viscositeit zooals eiwit en gommen. 
Dit moet men in het oog houden bij de toepassingen op het levend lichaam. In het 
bloed o. a. zullen sols van metalen , b.v. van zilver , dus langer als zoodanig kunnen 
blijven bestaan dan in gewone waterige vloeistoffen. 
