DR COLLOÏDAALTOESTAND DER STOF. 
319 
mede moeten houden. Naast deze gestrekte elementen heeft men 
kleine korrels, gelegen in de knooppunten van het net, die volgens 
sommigen het eigenlijke vormelement van de levende grondstof zouden 
zijn. Ten tweede vertoont de levende stof den bouw van fgne schuim- 
kamers. Dit is bij de meeste levende cellen niet duidelijk te zien wegens 
byzondere omstandigheden. Deze structuur is vaak te herkennen , 
als de cel sterft. Gewezen wordt er dan op de overeenkomst met 
den fijnen schuimbouw der gels , op de korrels , die bij beiden slechts 
in de schuimwanden voorkomen, en zich ophoopen in de knooppunten 
op de constante hoeken , welke die schuimwanden vormen en meer 
van dien aard. Dit alles is vooral duidelijk waargenomen bij zee- 
wieren. Ten slotte vermeldt de hoogleeraar een combinatie van beide 
structuren, schuimwanden met draden of staafjes, die er zich in 
voortbewegen. Ook op de draadvormige elementen bij deeling der 
cel, de kernlissen van prof. hügo de vries, wordt in dit verband de 
aandacht gevestigd. Zij vertegenwoordigen de grens van het mikros- 
kopisch waarneembare. 
De studie van de sols en de gels is inderdaad bijna een bioche- 
mische. Zij heeft ons een stap verder gebracht op den weg , die tot 
een verklaring van het levende organisme moet leiden. Zonder den 
colloïdaaltoestand ware leven onmogelijk. Aan de ééne zijde hebben 
wij kristallen , vloeistoffen en echte oplossingen. Dit is het rijk van 
het anorganische , het doode. Aan de andere zijde staan de amorphe 
stoffen en de colloïden , die alleen de dragers van het leven kunnen 
zijn. De laatsten geven in hun veranderlijke natuur ook zoo juist 
weder het beeld van de levende in onafgebroken beweging en omzet- 
ting verkeerende materie. De vernieuwing door de stofwisseling maakt, 
dat de afloopende processen in de levende stof langen tyd herhaald 
kunnen worden. Ten slotte evenwel naderen deze processen en die 
van het dynamisch evenwicht tot het statische , d. i. tot den toestand 
van vloeistof en kristal , dan is het leven uitgebluscht en heerschen 
de wetten van het anorganische rijk onbetwist en onbestreden. 
In zijn studiën ,,Zur Chemie der Eiweisstoffe” zegt Dr. schulz : 
»Ich bin der Meinung dass eine gründliche Erforschung der colloïdalen 
Eigenschaften der Eiweisskörper das Rathsel der Eiweisschemie eher 
aufklaren wird , als eine detaillirte Untersuchung der krystallinischen 
Eiweisspaltungsproducte.” Inderdaad de studie van de sols en de 
gels door van bemmelen , hardy , quincke , bütschli en anderen , 
was het openen van een nieuw althans nog weinig bearbeid veld 
