354 
HET ROESTEN VAN HET IJZER 
nomen is er een , waarin hij ijzervylsel met water natgemaakt in 
een kroes onder een glazen klok plaatste. Na 8 dagen vertoonden 
zich de eerste roestplekken („rouille de fer”) die na 2 maanden niet 
meer toenamen. Tegelijkertijd verminderde de hoeveelheid lucht van 
ongeveer 200 tot omstreeks 150 kub. duim. Na dien tyd (de proef 
duurde in ’t geheel 7 maanden) had geen opslorping van lucht door 
het ijzer meer plaats. 
Alhoewel deze proef niet juist tot doel had het roesten te ver- 
klaren doch de verkalking der metalen door opslorping van de 
lucht-zuurstof in ’t algemeen , zoo blijkt daaruit toch de opvatting 
van LAVOisiER over eerstgenoemd proces, dat volgens hem bestond 
uit de werking van zuurstof en water op ijzer, waardoor yzeroxyde- 
hydraat gevormd werd , of gelyk men thans zegt : ferrihydroxyde. 
Door een tijdgenoot van lavoisier, den Zweedschen hoogleeraar 
BERGMAN , is uitvoerig een in kleine hoeveelheden voorkomend be- 
standdeel van de lucht bestudeerd , vroeger door black ,, vaste lucht” 
en door ons thans koolzuur genoemd , waaraan hij belangrijke 
werkingen als zuur toeschreef. Hij noemde het daarom „lucht- 
zuur” en toonde o. a. door de proef, dat het in gemeenschap met 
water in staat is ijzer optelossen. 
Brengt men ijzervijlsel in water en leidt een stroom koolzuurgas 
in , dan gaat het ijzer in oplossing over en zulks te vollediger, naar- 
mate het fijner verdeeld is. Er ontstaat ijzercarbonaat , dat in het 
koolzuurhoudend water als zoogenoemd bicarbonaat in oplossing blijft , 
zoolang daarop een voldoende laag koolzuur drukt. Is er evenwel 
gemeenschap met de dampkringslucht , dan heeft diffusie plaats ; het 
koolzuur boven ’t vocht wordt door lucht vervangen , er ontwijkt kool- 
zuur uit de vloeistof, het bicarbonaat wordt ontleed en per slot van 
rekening ontstaat een neêrslag , ’t zij van het enkelvoudig carbonaat, 
’t zij — als de lucht , die steeds koolzuur verdrijft en zuurstof 
afstaat, voldoenden toegang heeft — van ferro- en ferri-hydroxyde, 
in samenstelling weinig verschillend van ijzerroest. 
Een dergelijke ontleding is ook van de zoogenoemde staalwateren 
bekend, die ijzer als bicarbonaat bevatten. 
Het is begrijpelijk , dat men bovenstaande feiten in verband heeft 
gebracht met het roest-proces. Inderdaad was er reden om aan te 
nemen, dat ijzer, ’twelk in lucht- en koolzuurhoudend water tot 
een koolzuurzout wordt , ook door lucht moest worden aangetast , 
