362 
HET ROESTEN VAN HET IJZER. 
verklaren en voorts omdat in de lucht van dauwwater , volgens 
de boven gegevene samenstelling, 1.77 vol COg tegen 33.76 vol. 
O komen, d.i. op 1 molecule koolzuur 19 moleculen zuurstof. 
Bij die groote overmaat der laatste , schijnt het niet ondenkbaar , 
dat weliswaar het roestproces met de werking van ’t koolzuur aan- 
vangt , maar dat daarna ook zuurstof en water , zonder hulp van 
het koolzuur, het ijzer aantasten. Het gebeurt toch meermalen dat 
eene reactie ingeleid, vergemakkelijkt wordt, tengevolge van vrp 
komende energie door een voorafgaand proces. 
Over de verhouding , waarin dan de twee reacties verloopen , is 
natuurlijk niet te gissen. 
Boven is , als bewijs van de samengesteldheid van het proces , 
een proef van calvert vermeld met ijzer in met zuurstof verzadigd 
water. De vraag is nu van: waar de vrije waterstof, hier bij het 
roesten waargenomen ? De formule van dunstan , volgens welke hier 
’t roesten zou moeten geschieden , geeft daarvan geen rekenschap. 
De waterstof kan natuurlijk alleen uit water stammen. 
Nu is bekend, dat pzer in de gloeihitte water ontleedt onder 
waterstofontwikkeling en het is voorts op theoretische gronden aan- 
nemelijk, dat dit proces ook reeds bij lagere temperaturen, doch 
dan veel langzamer , kan plaats hebben. ^ Doch dat hierbij zooveel 
waterstof zou ontstaan, dat calvert die op gewone wijze zou kun- 
nen aantoonen , is niet te gelooven. ^ De eenige waarschijnlijke ver- 
klaring is, meen ik, deze, dat in de proef van calvert het water 
op galvanischen weg ontleed werd , doch daar hij geen bijzonder- 
^ Als voorbeeld van een proces, dat snel bij hooge, zeer langzaam bij lage tempe- 
ratuur verloopt, zij gewezen op een onlangs genomen proef van MOISSAN met zwavel, 
die op 363'^ C. met vlam begint te branden. Hij slaagde in ’t bewijs, dat die oxydatie 
ook reeds bij 100® C. ja zelfs bij gewone temperatuur plaats grijpt, door het gevormd 
zw'aveligzuur door een koude van — 186° te verdichten. De hoeveelheden van netgevormd 
zvvaveligzuur zijn natuurlijk uiterst gering. Bij 100® moet de proef reeds ongeveer 12 uur 
lang worden voortgezet. 
^ In zijn verhandeling over de werking van water op ijzer en van waterstof op ijzer- 
oxide deelt ST. CLAIRE DEVILLE meê, dat bij 100® het ijzer duidelijk door stoom 
wordt aangetast. „Doch de werking gaat dan zoo langzaam voort dat nauwkeurige 
„metingen zeer moeilijk worden. Ik wil alleen zeggen , dat deze langzame , doch 
„misschien aanzienlijke werking van waterdamp op het tot ongeveer 150o verhitte ijzer 
„dienen kan om het zonderlinge feit te verklaren van het aanvi’eten der ketels op 
„stoomschepen door het gedistilleerde water.” 
