WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 
7 
Noordatlantischen oceaan niet uit een wisselend mengelmoes van arktische en 
atlantische soorten , maar vormt veeleer een in zich gesloten geheel , een soort 
oekologische gemeenschap , waarin , al naar de vei-anderlijke uitwendige omstan- 
digheden en de voortplantings-eigenschappen der verschillende organismen, nu 
deze, dan gene tot ontwikkeling komen, zoodat de stroomingen alleen indirekt 
werken, doordat zij de veranderingen in de uitwendige omstandigheden veroor- 
zaken. (GKAN, H. , Bas PlanJcton des Norwegischen Nordmeeres von biologischen und 
hydrographischen Gesichtspunkten behandelt. Kristiania 1902.) H. C. R. 
BIOLOGIE. 
De symbiose tusschen bacteriën en hoogere planten en dieren. — Onder 
symbiose verstaat men de samenleving van individuen van verschillende soort, 
welke samenleving een nuttig elfect voor de individuen van beide soorten oplevert. 
Alex klein komt tot de conclusie dat tot nu toe nog geen enkel geval van 
symbiose van bacteriën , hetzij met hoogere planten , hetzij met dierlijke orga- 
nismen, met zekerheid bewezen is. Hij kant zich tegen de opvatting dat sym- 
biose bestaan zou tusschen den bacillus radicicola en de Leguminosae (beyerinck), 
de bacil zich voedende met de toegevoerde plantenlichamen en de plant haar 
voordeel doende met de door den bacil uit de elementaire stikstof van de atmos- 
feer gemaakte eiwitstoffen. Deze symbiose is veel meer infectie, en het ontstaan 
van de bakteroïden in de knolletjes moet op rekening gebracht worden van een 
pathologischen invloed, welke op den B. radicicola inwerkt, evenals deze bakte- 
roiden vroegtijdig en in grooten getale worden aangetroffen indien de bacillen 
in kunstmatige culturen ondei’ ongunstige omstandigheden gekweekt worden. 
Prazmowski kon een zijner planten in een vochtig gesteriliseerden bodem , waarin 
een voldoende hoeveelheid stikstof houdend materiaal als voedsel aanwezig was, 
tot volkomen normale ontwikkeling brengen , zoodat , volgens hem , de bodem- 
organismen niet noodzakelijk zijn voor het gedijen van hoogere planten. 
Ook het voorkomen van bacteriën in de darmen is geen symbiose. Het dierlijk 
lichaam is volkomen bij machte met behulp van een uitermate nauwkeurig 
reageerende instrumentatie de verschillende aangeboden voedingsstoffen ten be- 
hoeve van zijn voeding te verwerken, zoodat de bacteriën slechts toevallige, on- 
verschillige en vaak nadeelige toeschouwers van de digestie zijn. Het dierlijk 
organisme tracht dan ook de vermeerdering der bacteriën in het darmkanaal 
en daarmede haar werking te beletten, en beschikt daartoe over anti- 
bacterieële krachten. In het darmkanaal van het konijn kan zelfs op geen 
enkele plaats door deze bactericide invloeden een vermenigvuldiging van bacteriën 
tot stand komen, en ongetwijfeld spelen die invloeden ook bij den mensch een 
gr^ote rol. De adaptatie van de phagocythenleer van metchnikoee aan de ehr- 
LiCH’sche zijketen-theorie accepteerend , zijn het volgens klein de leucocyten , 
