60 
WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 
PLANTKUNDE. 
De trilharen op de spermatozoïden van Marchantia polymorpha, het gewone 
levermos, zijn door ikeno nader onderzocht. Hij ontdekte daarbij een zeer merk- 
waardige betrekking tusschen deze organen en de celkernen. 
Sedert de celkernen meer algemeen als de dragers der ei'felijke eigenschappen 
beschouwd worden, staan twee meeningen tegenover elkander omtrent de vraag, 
hoe zij deze eigenschappen op het overige protoplasma overdragen. Volgens 
sommigen geschiedt dit dynamisch, door krachten die de levensprocessen van 
uit de kernen beheerschen , volgens anderen stoffelijk, door de afscheiding van 
deeltjes, die uit de kernen in het protoplasma treden en zich daar vergrooten en 
vermenigvuldigen kunnen. Langen tijd bleven deze voorstellingen zuiver hypo- 
thetisch en eerst onlangs leerde CONKLIN, te Philadelphia , in de ontwikkelings- 
geschiedenis der slakken een voorbeeld kennen, waarin men het bedoelde uit- 
treden van stoffelijke deeltjes uit de kernen duidelijk kan waarnemen. 
Volgens IKENo’s onderzoekingen geschiedt iets dergelijks bij het ontstaan van 
de spermatozoïden van Marchantia. In de moedercellen van deze organen zag 
hij, vóór de laatste celdeelingen , in de kern een afzonderlijk korrelvormig 
lichaampje liggen, dat bij vorige celdeelingen noch niet aanwezig was en ook 
in de vegetatieve weefsels ontbreekt. Weldra treedt het uit de kern uit, deelt zich 
en gedraagt zich een tijdlang zooals dit van de zoogenoemde centrosomen pleegt 
beschreven te worden, door zich namelijk te begeven op het convergentiepunt der 
spoeldraden. Zijn de deelingen afgeloopen dan schuift dit lichaampje naar een 
der einden van de cel, die nu weldra spermatozoë zal worden. Hier legt het zich 
tegen de naakte huid aan en verlengt zich vrij aanzienlijk. De plaats waar het 
ligt blijkt dan weldra de plaats te zijn, waar de beide trilharen ontstaan en 
die dus, bij de geleidelijke verdunning, verlenging en schroefvormige opwinding 
van de jonge spermatozoë haar voorste uiteinde gaat vormen. Als basis der 
trilharen draagt het dan den naam van blepharoplast. Deze is dus , ten minste in 
dit geval, vrij rechtstreeks als een afscheiding uit de celkern te beschouwen. 
Van de Gysmospermen en Cycadeëen is bekend, dat, bij het indringen der sper- 
matozoë in de eicel, deze blepharoplast met de trilharen en de huid blijft liggen , 
terwijl de spermakern naar de eikern doordringt. {Beihcjte z. botan. Cenlralhlatt,\'V , 
1903, blz. 65, plaat III). D. v. 
Werking van radium en van Röntgen-stralen op planten. — In de Comptes Rendus 
van het vorige jaar heelt C. BOHN medegedeeld , dat radium-stralen in dierlijke 
weefsels, tijdens hunne eerste ontwikkeling, veranderingen kunnen te weeg bren- 
gen , die eerst op veel lateren trap van ontwikkeling zichtbaar worden. Tijdelijk 
latente eigenschappen kunnen dus daardoor worden getroffen en bij eieren van 
zee-ëgels kunnen deze stralen, evenals magnesium-zouten en koolzuur, zelfs par- 
